ەكونوميكانى وتاندىق ءونىم ورگە سۇيرەيدى

ۇلىقتالعان ۇلتتىق تاعام

ەگەمەندىك الىپ, ەڭسە تىكتەگەن شاقتا كوپ دۇنيە كۇيرەپ جاتتى. سول ەلەڭ-الاڭدا بەل جازباي ەڭبەك قىلىپ, كاسىپ تابيعاتىن جان-تانىمەن سەزىنىپ جەتىلگەن بيزنەس يەلەرى بۇگىندە وتاندىق ءوندىرىستىڭ شيكىزاتتىق ەمەس مودەلىن قالىپتاستىرۋعا ەرەن ۇلەس قوسىپ جاتىر. سولاردىڭ ءبىرى – جاڭا تەحنولوگيانى پايدالانا وتىرىپ قۇنارلى ۇلتتىق ونىمدەر شىعارىپ جۇرگەن «Adal-As» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ەرمەك مەزىباەۆ.

15 جىلدان بەرى ۇلتتىق تاعام ءداستۇرىن دامىتىپ جۇرگەن بيزنەسمەن بابالار تۇتىنعان تابيعي ءونىمنىڭ كۇش-قۋاتىن بۇگىنگى تۇتىنۋشىلارعا سىڭىرگىسى كەلەدى. جەرگىلىكتى بال قوسىلعان تورت, ءدامدى ءارتۇرلى باۋىرساق, ءتاتتى پەچەنە, قۇرت, سۇزبە, جەنت دايىندايدى. كەيبىر اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ازىرلەيتىن كومپانيالارمەن سەرىكتەس بولىپ, باسقا دا تاعام تۇرلەرىن نارىققا ۇسىنادى.

– قازىر ءبىزدىڭ كومپانيا «Astal» اتتى ءونىم شىعارىپ جاتىر. ناعىز تابيعي ءارى ديەتالىق تاعام. قۇرامىندا كادىمگى ءوزىمىزدىڭ تالقان جانە كەپتىرىلگەن جەمىس-جيدەكتىڭ ءارتۇرلى قوسپاسى بار. ادام اسقازانى ءاۋ باستان كىشكەنتاي بولادى. كولەمى 450-500 گرامم عانا. قورىتۋ كەزىندە وعان كۇش تۇسىرمەۋ ءۇشىن وسى كولەمدە عانا تاماقتانۋىمىز قاجەت. بىراق ءبىز دۇرىس تاماقتانباۋدىڭ سالدارىنان نەبىر دەرت جابىستىرىپ جاتىرمىز. ال «Astal» ءونىمى وتە قۇنارلى. ول مايلى تاعامداردىڭ ورنىن الماستىرىپ قانا قويماي, ادامعا وزىنشە كۇش-قۋات بەرەدى. مىسالى, 10 كۇن وسىنى تۇتىنعان ازاماتتاردى بىلەمىن, ولار­­داعى قانت قۇرامى ازايىپ, قان قىسىمى تۇراقتى بولا باستاعان, – دەيدى كاسىپ­كەر ە. مەزىباەۆ.

ءوز كاسىبىن جانداندىرىپ قويماي, 40 شاقتى ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىعان كاسىپكەردىڭ ەندىگى ماقساتى – «Astal» تاعامدىق ءونىمىن الەمگە تانىتۋ. قازىر ونىمدەردى رەسەي جانە قى­تاي­عا ەكسپورتتاۋ ماسەلەسى دە قولعا الىنىپ جاتىر.

اككۋمۋلياتور ءوندىرىسى

جەتىسۋ جەرىندەگى اككۋمۋلياتور ءوندىرىسى ونەركاسىپتىك ماقساتتا پايدالانىلاتىن قۋاتتى اككۋمۋلياتور باتارەيالارىن شىعا­رادى. اۋماعى 14 گەكتاردان اساتىن زاۋىت بيىل 6 جەلتوقسان كۇنى ىسكە قوسىلدى. مەكە­مە ماقساتى – وتاندىق ءارى شەتەلدىك نا­رىققا ساپالى ءونىم ۇسىنۋ. «ASMA Industrial» مۇناي-گاز, تاۋ-كەن ونەركاسىبىندە, تەلە­كوممۋنيكاتسيادا, تەمىرجول سالاسىندا قول­دانىلاتىن ونەركاسىپتىك اككۋمۋليا­تور باتا­رەيا­لارىن جاسايدى. زاۋىتتى نەگىز­گى شيكى­­زاتپەن وتاندىق كومپانيالار قام­تيدى. جەكە-جەكە توقتالار بولساق, قور­عاسىندى «كازتسينك», كۇكىرت قىشقىلىن «قاز­اتومونەركاسىپ» بەرەدى. الداعى ۋاقىت­تا شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ 60%-ىن شەتەل­دەر­گە ەكسپورتتاپ, قالعان 40%-ىن ەل ىشىندە ساتۋدى جوسپارلاپ وتىر.

جاقىندا مەملەكەت باسشىسى وسى زاۋىت­قا بارىپ: «مەملەكەت مىقتى بولسىن دەسەك, ەڭ الدىمەن, وڭىرلەرىمىز قۋاتتى بولۋى كەرەك. ءوندىرىسى دامىعان ەلگە اينالۋ ءۇشىن وسى سالاعا كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. ستراتە­گيالىق ماڭىزى بار جەتىسۋ وبلى­سىنا ەرەكشە نازار اۋدارامىز», دەدى. كاسىپورىنعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى – 8,5 ملرد تەڭگە. قازىر 180 ادام جۇمىس ىس­تەيدى. جىلىنا 210 مىڭ اككۋمۋلياتور شىعار­­ماقشى.

– ءبىزدىڭ مەكەمە – ستاتسيونارلى اككۋمۋليا­تور­لار شىعاراتىن ەلدەگى جالعىز زاۋىت. شىعاراتىن ونىمدەرىمىزدى نەگىزىنەن كۆازي­­مەم­لەكەتتىك سەكتور, «قازاقستان تەمىر جولى», «قازاقتەلەكوم», KEGOC سىندى ۇلت­­تىق كومپانيالار الادى. جالپى, «سامۇرىق-قازىنا» قۇرامىنداعى كوم­پا­نيا­­لار­مەن كەلىسىم جاساپ جاتىرمىز, – دەيدى «ASMA Industrial» باس ديرەكتورى سەرىكباي اجماعامبەتوۆ.

شيراعان شينا زاۋىتى

بيىلعى ماۋسىمدا ساران قالاسىندا «Tengri tyres» كومپانياسى جەڭىل اۆتوموبيلدەرگە ارنالعان شينالاردىڭ سەريالىق وندى­رىسىنە كىرىستى. باعا پوزيتسياسى بيۋدجەتتىك سەگمەنتكە جاتادى. ءونىم ەل نارىعىنا, سونداي-اق رەسەي مەن باسقا مەملەكەتتەرگە ەكسپورتتاۋعا ارنالعان. زاۋىت جىل سايىن 3 ملن جەڭىل شينا مەن 500 مىڭ جۇك شيناسىن شىعارادى. قازىر شتاتتا 660 ادام بار. ونى 1 100 قىزمەتكەرگە دەيىن ءوسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

تولىق وندىرىستىك تسيكلى بار زاماناۋي جوعارى اۆتوماتتاندىرىلعان كاسىپورىن رەزەڭكە قوسپاسىن ءوزى دايىندايدى. سودان كەيىن بۇل قوسپادان جەكە ەلەمەنتتەر جاسالادى. كۇردەلى حيميالىق ۇدەرىستەن دايىن ونىمگە دەيىن ءبىرسىپىرا جۇمىس اتقارى­­لا­دى. ءاربىر شينا مۇقيات تەكسەرۋدەن وتەدى. ماسەلەن, دايىن ءونىمدى سوڭعى رەت تەكسەرۋ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەمەن جاسالادى. مۇنداي باقىلاۋ ءار شينانىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, تالاپقا ساي بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى.

ايتپاقشى, زاۋىت شينا ءوندىرىسى عانا ەمەس, ەل ەكونوميكاسى مەن ونەركاسىبىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ جاتىر. سەبەبى زاۋىت بۇگىندە وتاندىق ءوندىرىستى الەمدىك ستان­دارتتارمەن ءبىر دەڭگەيگە قويىپ, جاڭ­عىرتىپ وتىر. ايتقانداي, اباي قۇنانباەۆ اتىنداعى ساران جوعارى گۋمانيتارلىق-تەحنيكالىق كوللەدجىنىڭ بازاسىندا شينا ءوندىرۋ كافەد­راسى بار. وقۋدان كەيىن جاس­تار زاۋىتقا ماماندىعى بويىنشا ورنالاسادى. بۇدان باسقا, كاسىپورىن اكادەميك بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىمەن دە ىنتى­ماق­تاستىق كەلىسى­مى­نە قول قويعان.

جەتى جاڭا كاسىپورىن

ەلدە جاڭادان اشىلىپ جاتقان ءوندىرىس نۇكتەلەرى بارشىلىق. بارلىعىن تىزبەلەپ وتىرۋ شارت ەمەس. بيىل رەزەڭكە مەن پلاستماسسا بۇيىمدارىن وندىرەتىن 7 بىردەي جاڭا كاسىپورىننىڭ جۇمىس باستاعانىنىڭ ءوزى ەلەۋلى جاڭالىق. ولاردىڭ جالپى قۇنى – 250,2 ملرد تەڭگە. ناتيجەسىندە, 1 567 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلعان.

«QazIndustry» تالداۋ ديرەكتسياسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, كاسىپورىندار جەڭىل جانە جۇك كولىكتەرىنە ارنالعان شينا, پوليەتيلەن قۇبىرى, تەرموقاپتاما, سترەيچ-پلەنكا, باسقا دا بۇيىمدار شى­عارادى. ونىمدەردىڭ باسىم بولىگى ەلدىڭ ىشكى قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىت­تالعان.

جوبالار تولىق قۋاتتىلىققا شىققان­دا, وندىرىلگەن ءونىم كولەمى 110 ملرد تەڭگەگە جەتۋى مۇمكىن. سونداي-اق پوليمەر مەن پوليەتيلەن قۇبىرلارىن, تامشى تاسپالارىن وندىرەتىن تاعى 2 جوبا جوسپاردا تۇر. ولاردىڭ قۇنى 3,2 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, قوسىمشا 110 جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.