ەلىمىزدەگى ەكوجۇيەنى قورعاۋعا ارنالعان «التىن دالا» باستاماسى 2024 جىلعى The Earthshot Prize ەكولوگيالىق سىيلىعىنىڭ «تابيعاتتى قورعاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ» اتالىمىندا جەڭىسكە جەتتى. ماراپات ەلىمىزدەگى كيىكتەردىڭ سانىن قالپىنا كەلتىرۋ, ەرەكشە قورعالاتىن ايماقتاردى كەڭەيتۋدەگى ەلەۋلى جەتىستىكتەر ءۇشىن بەرىلدى.
تhe Earthshot Prize – 2020 جىلى حانزادا ۋيليام مەن سەر دەۆيد اتتەنبورو نەگىزىن قالاعان ماراپات, پلانەتانى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان يننوۆاتسيالارعا بەرىلەتىن الەمدەگى ەڭ بەدەلدى سىيلىقتاردىڭ ءبىرى. الەمدىك سىيلىققا يە بولعان «التىن دالا» سەرىكتەستەرى ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي ايماقتاردى قۇرۋ, كەڭەيتۋ, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ, سيرەپ كەتكەن تۇرلەردى كوبەيتىپ, جابايى جانۋارلار مەن ولاردىڭ دەريۆاتىن زاڭنان تىس ساۋدالاۋمەن كۇرەسۋ, مامانداردى كاسىبي تۇرعىدا دايارلاپ, حالىقتىڭ ساۋاتىن اشۋ سەكىلدى تابيعاتتى قورعاۋ ىسىمەن اينالىسادى. بۇگىنگە دەيىن سەرىكتەستەر 9,5 ملن اقش دوللارى كولەمىندە سىرتتان ينۆەستيتسيا تارتقان.
– مينيسترلىك پەن سەرىكتەستەرىمىزدىڭ ايانباي ەتكەن ەڭبەگى الەم دەڭگەيىندە ەلەنىپ جاتقانىنا قۋانىپ وتىرمىز. بۇل ماراپات ەلىمىزدە تابيعاتتى قورعايتىن باستامالار كوبەيۋىنە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەيدى ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ توراعاسى دانيار تۇرعامباەۆ.
ەلىمىزدەگى بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى رەكتورى ۆەرا ۆورونوۆا:
– بۇل – تابيعات قورعاۋ سالاسىنداعى بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋدىڭ كورسەتكىشى. وسى جەڭىستىڭ ارقاسىندا ءبىز ءالى دە تالاي جوبانىڭ كوشىن باستاپ, ىنتىماقتاستىعىمىزدى كەڭەيتەمىز. تابيعاتقا قول ۇشىن تيگىزبەي, بىتىمگە كەلگەن سايىن ول وزىنەن-ءوزى قالپىنا كەلىپ, جاڭعىرا الا الادى. ەلىمىزدە اقبوكەننىڭ كوبەيگەنى – وسىنىڭ دالەلى. ماراپاتتى «التىن دالا» سەرىكتەستەرى اتىنان العانىم – زور قۇرمەت. بۇل ماراپات كەيىنگى جيىرما جىلدا وسىعان اتسالىسقان ادامداردىڭ ماڭداي تەرى مەن ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. ءبىزدى ۇمىتكەر ەتىپ ۇسىنعان بۇۇ ەكوجۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ ونجىلدىعىنا, سوعان لايىق دەپ تانىعان ۋيليام حانزاداعا العىس ايتامىز, – دەدى.
«التىن دالا» باستاماسى 2005 جىلى ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى, قازاقستان بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعى (اسبك), «Fauna & Flora International» ۇيىمى, فرانكفۋرت زوولوگيالىق قوعامى (FZS), كورولدىك قۇستاردى قورعاۋ قوعامى (RSPB) اراسىندا ۇزاقمەرزىمدى سەرىكتەستىك رەتىندە قۇرىلدى. سەرىكتەستەردىڭ نەگىزگى ماقساتى – كيىك پوپۋلياتسياسىن قالپىنا كەلتىرۋ. وسى ماقساتتا قورىق ايماقتارىن قۇرۋ, كەڭەيتۋ, براكونەرلىككە قارسى كۇرەستە اۋقىمدى شارالار قولعا الىندى. ناتيجەسىندە, 2003 جىلعى 21 000 كيىك سانى 2024 جىلى 2,8 ميلليونعا جەتىپ, الەمدەگى سۇتقورەكتىلەردى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ ەڭ جارقىن مىسالىنا اينالدى.
«التىن دالا» باستاماسىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى جەتىستىگى – سيرەك, جويىلىپ بارا جاتقان تۇرلەردىڭ, سونىڭ ىشىندە دالا بۇركىتى, اقسۇڭقار, قۇلاننىڭ پوپۋلياتسيالارىن قالپىنا كەلتىرۋدە قاتىستى جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار.