تۇتىنۋشىعا – ساپالى ءونىم

مىنە, وسىدان سوڭ ەلىمىزدە تۇتىنۋشىلاردى قاۋىپسىز تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ باستاۋىمەن «ساپالى ءونىم» قوعامدىق قوزعالىسى ىسكە قوسىلعان ەدى. ال قوزعالىستىڭ ماق­ساتى مەن مىندەتتەرى قانداي؟ بۇل – ارينە, اتىنان كورىنىپ تۇرعانداي-اق, حالىققا ساپالى ءونىم ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتۋ. تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتوردى, جەرگىلىكتى اتقارۋ, وكىلدى ورگانداردىڭ, سونداي-اق كاسىپكەرلىك قوعامداستىق وكىلدەرىن ىشكى نارىقتا وتاندىق وندىرۋ­شىلەر مەن تۇتىنۋشىلاردى قاۋىپتى, ساپاسىز ونىمدەردەن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جالپىۇلتتىق مۇددەلەردى ىسكە اسىرۋعا, سونداي-اق پاراساتتى باسە­كەلەستىكتى دامىتۋعا جاعداي جاساۋعا تارتۋ – قوعامدىق قوزعالىستىڭ باستى مىندەتى.

قازىرگى تاڭدا «ساپالى ءونىم» قوعام­دىق قوزعالىسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ەل كولەمىندە, سونىڭ ىشىندە ۇلىتاۋ وبلىسىندا جۇيەلى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ» قوعامدىق بىرلەستىگى «ساپالى ءونىم» تۇجىرىمداماسىنىڭ اياسىندا ساپاسىز, قاۋىپتى تاماق ونىمدەرىن انىق­تاۋ ماقساتىندا وبلىس اۋماعىندا تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرادى. سونىڭ ناتيجەسىندە ءبىرشاما كەمشىلىك انىقتالىپ, ولاردى تۇزەتۋ شارالارى ىسكە استى.

– ۇلىتاۋ وبلىسىندا تۇتىنۋ­شى­لاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, ساۋدا قىز­مەتىن رەتتەۋ سالاسىندا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەسى رەتىندە ۇلىتاۋ وب­لىسىندا ساۋدا جانە تۇتى­نۋ­شىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دە­پارتامەنتى قىزمەت اتقارادى. 2024 جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسىنا قا­را­ساق, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىق­­تارىنىڭ بۇزىلۋىنا قاتىستى وبلىس تۇرعىندارىنان بارلىعى 361 ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. بۇل ءبىر جاعىنان تۇتىنۋشىنىڭ تاڭداۋ دەڭگەيىنىڭ ارتۋىن بىلدىرسە, ەكىنشى جاعىنان جوسىقسىز كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ ءوسۋىن كورسەتەدى. جەدەل جەلى, تەلەگرام بوت ارقىلى – 175, eOtinish پورتالى ارقىلى – 155, باسشىنىڭ ازاماتتاردى قابىلداۋى ارقىلى 31 ءوتىنىش ءتۇستى. سونداي-اق قازىرگى ۋاقىتتا شاعىمدى e-tutynyshy سايتىندا تىركەلۋ ارقىلى نەمەسە ە-otinish.kz اقپاراتتىق جۇيەسى ارقىلى بەرۋگە بولادى. E-tutynyshy سايتىندا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە قولجەتىمدىلىك بەرىلەدى, شاعىم مەن پروبلەمالىق ماسەلەلەر سيپاتتالادى, سودان سوڭ تىكەلەي تۇتىنۋشىعا جىبەرىلەدى, – دەيدى ۇلىتاۋ وبلىسى بويىنشا ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ج.داۋلەتباەۆ.

سونىمەن بىرگە قازىر ە-otinish.kz, Smart QR جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيا جۇرگىزىلدى. پلاتفورمانىڭ ءموبيلدى نۇسقاسى جاسالدى. جوبانىڭ ماقساتى – ەلەكتروندىق فورماتتا ءوتىنىش بەرۋدى وڭايلاتۋ, سونداي-اق تۇتىنۋشىلاردان بيزنەس وكىلدەرىنە وتىنىشتەردى قابىلداۋ, ءارتۇرلى كەزەڭدە وتىنىشتەردى شەشۋ, سا­­لالار مەن داۋ-داماي نىساندارى بولى­نىسىندە تۇتىنۋشىلاردىڭ شا­عىم­دارىن قاداعالاۋ, تالدامالىق دەرەك­تەردى قا­لىپتاستىرۋ, ازاماتتاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ بارلىق سالاسىندا مەملە­كەت­تىك ورگانداردىڭ پروبلەمالىق ماسەلە­لەردى انىقتاۋىنا قولايلى جۇيە قۇرۋ.

دەپارتامەنت ىشكى ساۋدا قىزمەتىن رەتتەۋ سالاسىن, سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا ساۋدا ۇستەمەسىن قاداعالاپ وتىرادى. تەكسەرىس پەن باقىلاۋ وبلىس توڭىرەگىندە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا باعانىڭ تۇراقتى ەكەنىن كورسەتەدى. بۇعان دەپارتامەنتتىڭ دە ىقپالى جوق ەمەس. ويتكەنى بۇل جاعداي دەپارتامەنت تاراپىنان الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا باعانىڭ ءوسۋىن تەجەۋدى باقىلاۋ قۇرالدارىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.

جىل باسىنان بەرى دەپارتامەنت ار­قىلى ەلەكتروندىق شوت فاك­تۋرالارعا تالداۋ جۇرگىزىلىپ, ۇلى­تاۋ وبلىسى اكى­مىنىڭ وكىمىنە سايكەس قۇرىلعان ۇلىتاۋ وبلىسىندا ازىق-ت ۇلىك باعالارىنا باعا بەلگىلەۋدىڭ بۇكىل تىزبەگى بويىنشا دەلدالدىق سحەمالاردى تەكسەرۋ جو­نىندەگى كوميسسيا قاتىسۋشىلارىنىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارىنا ساۋدا ۇستەمەسىنىڭ مولشەرىن نەگىزسىز ارت­تىرعان 220 كاسىپكەر اكىم­شىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكستىڭ 204-4-بابىنا سايكەس اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.

الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ باسىم بولىگى سۇزبە, كۇنباعىس مايى, جۇ­مىرتقا, تاۋىق ەتى, قانت, ماكارون ونىم­دەرى­نە انىقتالعان.

سونىمەن قاتار جاريا شارت جاع­دايىندا تاۋار وتكىزۋ كەزىندە تاۋارلاردىڭ باعا جاپسىرمالارىن ورنالاستىرماعان 11 جەكە كاسىپكەر «اكىمشىلىك قۇقىق بۇ­زۋشىلىق تۋرالى» كودەكستىڭ 193-بابى 4-تارماعىنا سايكەس جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, قىسقارتىلعان تۇرىندە 95 992 تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل وندىرىلگەن.

قوعامدىق بىرلەستىك تاراپىنان «تۇ­تىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 41-بابىنا سايكەس دۇكەندەرگە مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ, جارامدىلىق مەرزىمى وتكەن, قازاقشا تاڭبالاۋ جوق, قۇرامى تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرگە ساي كەلمەيتىن, ياعني ءتيىستى ەمەس ساپاداعى تاۋارلار انىقتالىپ, وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋ, تۇتىنۋشىلاردى قورعاۋ ماقساتىندا جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر.

ونىمدەرگە سايكەس بۇزۋشىلىقتار ۇلتتىق ساراپتاما ورتالىعىمەن راس­تالعان جاعدايدا ۇلىتاۋ وبلىسى بويىن­شا ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتى تاراپىنان «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 6-2-بابىنا سايكەس ساۋدا سۋبەكتىلەرىنە بۇزۋشىلىقتى جويۋ, زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالعان تاۋارلاردى دۇكەن سورەلەرىنەن, ساتىلىمنان الىپ تاستاۋ تۋرالى نۇسقاما تابىستالىپ, تۇتىنۋشىلارعا ءتيىستى ساپاداعى تاۋارلاردى ۇسىنۋ جونىندە بىرقاتار قىزمەت ىسكە اسىرىلادى.

اتاپ ايتقاندا, وسى جىلدىڭ 9 اي­ىن­دا تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرگە ساي كەلمەيتىن 96 تاۋار انىقتال­دى. انىق­­تالعان تاۋارلارعا قاتىستى تۇتى­نۋشىلاردىڭ ارىزى ۇلىتاۋ وبلىستىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق با­قىلاۋ دەپارتامەنتىنە جولدانىپ, دەپارتامەنت ءوز قۇزىرەتتىلىگى شەگىندە 91 ءونىمدى دۇكەن سورەلەرىنەن الدىرىپ, كاسىپ­كەرلەرگە «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكستىڭ 425-بابى 1-بولىگىنە سايكەس 9 894 560 تەڭگە كو­لەمىندە ايىپپۇل سالدى.

انىقتالعان ونىمدەردى اۋماقتىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق با­قىلاۋ ورگاندارى تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتىنىڭ ۇلىتاۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنە جولداپ, تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتى ارقىلى 3 تاۋاردىڭ دەك­لاراتسياسى ۋاقىتشا توقتاتىلدى. سو­نىمەن قاتار 24 ونىمگە قازىرگى تاڭدا تەكسەرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە 9 ءونىم سانيتارلىق ەپەدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتى بەكىتەتىن حالىقتىڭ سانيتارلىق-ەپي­دەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالا­سىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اك­تىلەردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن ونىم­دەر تىزىلىمىنە كىردى.

بۇل جۇمىس الدا ءوز جالعاسىن تابا بەرەدى. نەگىزگى ماقسات – ىشكى ساۋدا سالاسىندا تۇتىنۋشىلاردى قورعاۋ, وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋ, جاڭا قازاقستان قۇرۋ باعىتىندا ايقىن باستامالارمەن ەل سەنىمىن اقتاۋ.

ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى «ساپالى ءونىم» جاريا تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قاۋىپتى, ساپاسىز ءونىمدى انىقتاۋ جونىندەگى احۋالدىق شتاب جۇمىسىنىڭ الگوريتمىن بەكىتتى, بەكىتىلگەن الگوريتمگە سايكەس «ساپالى ءونىم» قوعامدىق قوزعالىسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا جۇمىس جۇرگىزىلىپ ەدى.

وبلىستا وتاندىق تاۋار وندىرۋ­شىلەردى قولداۋ, ىشكى نارىقتى قورعاۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماق­سا­تىن­داعى جۇمىستار ودان ءارى جال­عاسىن تابادى.

ۇلىتاۋ وبلىسى