مەن اتىراۋدا تۋسام دا, الماتىدا انام – اقىن فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ قولىندا ءوستىم. ەڭ العاش انام مەنى سول كەزدەگى الماتىداعى جالعىز قازاق مەكتەبى – №12 قازاق ورتا مەكتەبىنە ەرتىپ بارعانى ءالى كۇنگە دەيىن كوز الدىمدا. مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان ساتتە ويىن بالاسى رەتىندە نەنىڭ نە ەكەنىن تۇسىنبەسەم دە, كەيىن ەر جەتە وسىناۋ ءوزىمنىڭ تارىداي بولىپ كىرىپ, تاۋداي بولىپ شىققان التىن ۇيا مەكتەبىمنىڭ قانداي بولعانىن, ۇرپاق ءۇشىن عانا ەمەس, قازىرگى تاۋەلسىز ەلىمىز ءۇشىن قانشالىقتى ورنى بيىك, تاريحى تەرەڭ ەكەنىن ۇعىنعان سايىن, ءوزىمدى باسقالاردان باقىتتىراق سەزىنەمىن... ونىڭ وزىندىك سەبەبى دە جوق ەمەس.
مەن مەكتەپتە وقىعان 1984–1994 جىلدار كەڭەس ءداۋىرىنىڭ سوڭى, ەگەمەندىكتىڭ العاشقى كەزى ەدى, قازاق مەكتەپتەرى ۇلكەن قالالاردا بولا بەرمەيتىن. اسىرەسە الماتى سياقتى الىپ شاھاردا جالعىز قازاق مەكتەبى بولعان سوڭ با, زيالى قاۋىمنىڭ بالالارىنىڭ كوپشىلىگى وسى مەكتەپتە وقيدى. بۇكىل ەلىمىزگە بەلگىلى ءادي ءشارىپوۆ, ءابىش كەكىلباي ۇلى, ماريام حاكىمجانوۆا, ءازىلحان نۇرشايىقوۆ, بەيبىت قويشىباەۆ, ءۋاليحان قاليجانوۆ, سەرىك تۇرعىنبەكوۆ, ت.ب. زيالى قاۋىمنىڭ ءبىرىنىڭ ۇلى, ءبىرىنىڭ قىزى, ءبىرىنىڭ نەمەرەسى وسى مەكتەپكە بارامىز. ۇيدەگى باۋىرلارىم ايبار, گۇلنارلار دا – وسى مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى.
بۇگىندە جۇرت ىشىندە «قازاق زيالىلارىنىڭ بالالارى قازاق ءتىلىن بىلمەيدى, مەنسىنبەيدى» دەگەن عايبات سوزدەر ايتىلاتىنىن ەستىپ جاتامىن, شىندىعىندا, مۇلدە كەرىسىنشە ەدى. سونداعى انامنىڭ جانتالاسىپ ءبىزدى ۇلتتىڭ تىنىنەن, تىلىنەن اجىراماسىن دەگەن كورەگەندىگى ەكەنىن وسى كۇنى ءجيى ويلايمىن. ال مەكتەبىمىزدە وتەتىن قانداي دا ءبىر ءىس-شاراعا انام باستاعان زيالى قاۋىم قازداي ءتىزىلىپ, ارنايى ۋاقىت ءبولىپ, قاتىسىپ, ولەڭ وقىپ, ءسوز سويلەيتىندەرىن كورۋ – بىزگە, سول كەزدەگى مەكتەپ وقۋشىلارىنا ادەتكە اينالعان. ءوزىم وقىعان سول مەكتەپتى ويلاسام, كوز الدىما الدىمەن انامنىڭ بۇكىل ەلگە بەلگىلى ورتاسى – قاۋقىلداسقان زيالى قاۋىم ەلەستەسە, ەكىنشى تۇلا بويىنان ىزگىلىك پەن ونەگە ەسىپ تۇراتىن ۇستازدارىم كەلە قالادى. مەن العاش تابالدىرىعىن اتتاعاندا مەكتەبىمىزدىڭ ديرەكتورى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى رافيقا بەكەنقىزى نۇرتازينا ەدى. مەكتەپتى ۇزاق جىلدار باسقارعان رافيقا بەكەنقىزىن ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىندا ۇلكەن قولتاڭبا قالدىرعان تۇلعا دەپ ەسەپتەيمىن. مەنىڭ ءتالىم العان ۇستازدارىمنىڭ قاي-قايسىسىن السام دا پاراساتتى, زەردەلى, ىزگىلىكتى جاندار بولدى. اتاپ ايتسام, ءبىرىنشى سىنىپتاعى جەتەكشىم كۇلاش حايروللاقىزى, اقبۇرىم اقباۋوۆا, اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمى گۇلنار اياشقىزى, ماتەماتيكا مۇعالىمى دامەلى نۇعمانقىزى دانياروۆا, قازاق ءتىلى پانىنەن ۇستازىم راحيما ساكەنوۆا, ورىس ءتىلى مۇعالىمى جاننا سوتسيالقىزى, ت.ب. ۇستازدارىمنىڭ دەڭگەيى بۇگىنگى كەيبىر مينيسترلەر مەن ەل باسىندا جۇرگەن لاۋازىمدى ادامداردان الدەقايدا جوعارى تۇرادى. سىنىپ جەتەكشىم اقبۇرىم اپايىممەن اپتا سايىن حابارلاسىپ, ءجيى كەزدەسىپ تۇرامىن.
ال مەكتەپ ديرەكتورى, حالقىمىزدىڭ اياۋلى قىزدارىنىڭ ءبىرى ءشامشا كوپبايقىزىنىڭ مەن ءۇشىن ورنى دا, باعاسى دا بولەك. ءشامشا كوپبايقىزىن انام دا جاقسى كورىپ, «قىز-عۇمىر» دەگەن جىر ارناعانى كوپكە ءمالىم. مەن بولسام, ء«شامشا كوپبايقىزى باسقارعان مەكتەپتە وقىدىم» دەپ ماقتانامىن. انامنىڭ حالىققا وتە سىيلى, تەڭدەسسىز اقىن بولعاندىعىنان بولار, مەكتەپتە بالالىقپەن جاساعان ازدى-كوپتى بۇزاقىلىقتارىم دا سوزگە كەلمەي, «كەشىرىلەتىن». سونداي ءبىر ءسات ءالى كۇنگە كوز الدىمدا تۇرادى. ءبىر كۇنى مەكتەپتە ۇزىن دالىزبەن كەزدەسكەن وقۋشىلاردى قاعا-سوعا زۋىلداپ جۇگىرىپ كەلە جاتىر ەدىم, قارسى الدىمنان ءبىر اپاي شىعا كەلدى دە, بىلەگىمنەن شاپ بەرىپ ۇستاي الدى: «نەگە جۇگىرەسىڭ, قاي كلاستىڭ بالاسىسىڭ, فاميلياڭ كىم؟» دەدى ىزعارلى ۇنمەن. مەن: «وڭعارسىنوۆ, 6 ۆ سىنىبى» دەدىم. اپاي ۇندەمەي قالدى دا, قولىمدى جىبەرە سالدى. مەن ودان ءارى كلاسقا جۇگىرىپ كەتتىم. سول كەزدە الدىمنان شىققان اپاي مەكتەپ ديرەكتورى ءشامشا كوپبايقىزى بەركىمباەۆا ەدى. ءبىلىمدى, بايسالدى, تال بويىنان ىزگىلىك ەسىپ تۇراتىن وسىنداي ۇستازداردان تاربيە العان بىزدە ارمان جوق شىعار. كەيىننەن ءشامشا كوپبايقىزى 2000 جىلدارى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى بولىپ قىزمەت اتقارىپ, ءبىلىم سالاسىنىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى. ەسەيىپ, ۇلكەن ومىرگە قادام باسقان شاقتا مەكتەپ كەزىندەگى سول ءبىر ەستەلىكتى مارقۇم ءشامشا اپايىمىزدىڭ وزىنە ايتىپ ەدىم, ەسىندە ەكەن. سوندا مەكتەبىمىزدى ەسكە الىپ, ءبىراز مارە-سارە بولعانىمىز بار.
بۇگىندە №12 قازاق مەكتەبىن بىتىرگەن تۇلەكتەر الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ەلگە بەلگىلى تالاي ۇرپاق ءوسىپ, ءوندى. كەشەگى كەڭەس زامانىندا «ورىسشا وقىماعان ادام, ادام بولمايدى» دەيتىن قاعيداتقا قارسى تۇرىپ, سول كەزدەگى ەلىمىزدىڭ استاناسى بولعان الماتىنىڭ انا ءتىلىن ساقتاپ قالعان جالعىز ۇيا – وسى مەكتەپ ەكەنى داۋسىز. ويتكەنى بۇگىندە قانداي جەتىستىكتەرگە جەتىپ, بيىكتەردى باعىندىرساق تا, ەڭ الدىمەن سول «جالعىز مەكتەپتىڭ» ارقاسى دەپ بىلەمىن. ءبىر كەزدە احمەت بايتۇرسىن ۇلى, تەمىربەك جۇرگەنوۆ, ساكەن سەيفۋللين, مۇحتار اۋەزوۆ, ءابىش كەكىلباي ۇلى, فاريزا وڭعارسىنوۆا سىندى ۇلىلار ۇلىقتاعان مەكتەپتى ەل ءبىلىمىنىڭ التىن ۇياسى دەپ تانىپ, كوككە كوتەرۋگە لايىق. مەن دە ۇلىلار ۇلىقتاعان ۇيانىڭ تۇلەگى بولعانىما ماقتانا وتىرىپ, مەكتەبىمنىڭ عاسىردان-عاسىرعا جاساي بەرۋىن تىلەيمىن. ءبىز مەكتەبىمىزبەن ماقتانساق, مەكتەپ شاكىرتتەرىمەن بيىكتەي بەرسىن. عاسىرلىق تويى قۇتتى بولسىن!
الماس وڭعارسىنوۆ,
الماتى قالاسى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى №12 گيمنازيانىڭ تۇلەگى