قىزىلوردا وبلىسىندا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتقان كاسىپورىننىڭ ءبىرى – «رزا» اكتسيونەرلىك قوعامى. قازالى اۋدانىندا ورنالاسقان بۇل ۇجىم شەتەلدەن اكەلىنگەن اسىلتۇقىمدى سيىردى جازى ىستىق, قىسى قاتال, جەلدىڭ ءوتىندەگى ءبىزدىڭ ايماققا دا ۇيرەتۋگە بولاتىنىن, سول ارقىلى پايدا تابۋعا جول اشىلاتىنىن دالەلدەپ بەردى.
نەگىزى «رزا» 2000 جىلى قۇرىلىس مەكەمەسى رەتىندە اشىلعان. كەيىننەن زامان اعىمىنا سايكەس كاسىپورىندا ءارتاراپتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگەن. بۇگىندە ول تاماق ونەركاسىبى, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, لوگيستيكا جانە كولىك قىزمەتتەرى سالاسىن قاتار دامىتۋدا جۇمىس اتقارىپ كەلەدى.
اكتسيونەرلىك قوعامدا 1200-دەن استام ادام جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا ينجەنەر, ەكونوميست, اگرونوم, زووتەحنيك, قۇرىلىسشى, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ونەركاسىپ ماماندارى بار. ال جۇمىسشىلارىنىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسى 56 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ايلىقتىڭ جىل سايىن ءوسىپ كەلە جاتقانىن, ونىڭ ۇستىنە كاسىپورىننىڭ قالادا ەمەس, اۋداندا ورنالاسقانىن ەسەپتەسەك, وندا بۇل از اقشا ەمەس.
ەندى «رزا» اق-تىڭ ءتۇرلى سالا بويىنشا اتقارىپ وتىرعان جۇمىستارىنا توقتالا كەتەيىك.
ەڭ الدىمەن, «رزا-اگرو» تۋرالى ايتايىق. بۇل مەكەمە ءداندى داقىلدار مەن مال ازىعىنا قاجەتتى داقىلداردى ەگۋ جانە وتكىزۋمەن اينالىسادى. بارلىعى 35 مىڭ گەكتارعا جۋىق جەر ۋچاسكەسىن يەمدەنەتىن سەرىكتەستىك جىلىنا 1 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ءونىم وندىرەدى. ونىڭ ىشىندە 5 مىڭ توننا اقتالعان جوعارى ساپالى كۇرىشتى رەسەي, ۋكراينا, بەلورۋسسيا, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان نارىعىنا ەكسپورتتايدى. سەرىكتەستىك اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ءوندىرۋدە قۋاتتىلىعى جوعارى, ءبىر ۋاقىتتا بارلىق تەحنيكالىق قىزمەتتەردى جوعارى ءارى ساپالى دەڭگەيدە جاسايتىن شەتەلدىك قۇرال-جابدىقپەن قامتىلعان. مىسال رەتىندە, گەرمانيادا شىعارىلاتىن ايگىلى «دجون دير» فيرماسىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن ايتساق تا جەتكىلىكتى شىعار.
بۇدان كەيىنگى سەرىكتەستىك «رزا-اسىل ت ۇلىك» دەپ اتالادى. بۇل ەلىمىزدەگى يندۋستريالىق دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرىپ, كومەگىن كورىپ جاتقان ۇجىم. اتالمىش باعدارلاما شەگىندە كاسىپورىن 2010 جىلى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىردى. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان «رزا» اق-تىڭ «660 باسقا ارنالعان ءىرى قارا ءوسىرۋ كەشەنى جانە ءسۇت وڭدەۋ زاۋىتى» جوباسى بار. جوبانىڭ قۇنى 2 ميلليارد 228,4 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. اسىل تۇقىمدى مال سانى 1714-كە جەتكەن. وتكەن جىلدىڭ 9 ايىندا 4121,4 توننا ءسۇت ونىمدەرىن ءوندىردى. گەرمانيا, يتاليادان اكەلىنگەن وزىق تەحنولوگيالىق قۇرال-جابدىقتار قويىلعان ءسۇت زاۋىتىندا دايىندالعان پاستەرلەنگەن, ۋلتراپاستەرلەنگەن ءسۇت, ايران, قايماق, ىرىمشىك, سارى مايدىڭ ساپاسى جوعارى. سوندىقتان سۇرانىسقا يە. بۇل ونىمدەر كورشىلەس اۋداندارعا, قىزىلوردا, بايقوڭىر قالاسىنا, اتىراۋ, اقتوبە وبلىستارىنا ساتىلۋدا. كەلەشەكتە بالمۇزداق, يوگۋرت سەكىلدى وزگە دە ونىمدەر دايىنداۋ جوسپاردا بار. ءىرى قارا ءوسىرۋ كەشەنى مەن ءسۇت وڭدەۋ زاۋىتىندا 120 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. تيپتىك جوباداعى 1200 باس ساۋىن سيىرعا, ءتولىن قوسقاندا 3000 باسقا ارنالعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسىنىڭ كەشەندى قۇرىلىسى سالىندى. كەشەنگە ۆەنگريادان جەتكىزىلگەن 660 باس «گولشتين-فريز» اتتى اسىل تۇقىمدى قاشارلارى ءوز ءتولى ەسەبىنەن كوبەيۋدە. ءبىر جەردە تۇرىپ باعىلاتىن اسىل تۇقىمدى ءىرى قارالارعا قاجەتتى جەم-ءشوپتى قوعامعا قاراستى «رزا-اگرو» جشس دايىندايدى.
ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تىكەلەي تەلەكوپىردە «رزا» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى نۇرلان يماندوسوۆ ەسەپ بەردى. «بۇرىن-سوڭدى قىزىلوردا وبلىسىندا مۇنداي كولەمدە جۇمىس اتقارىلماعان. وسىنىڭ ءبارى مەملەكەتتىڭ ناقتى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ىسكە اسىپ وتىر»,– دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ال «رزا-ءسۇت», اتى ايتىپ تۇرعانداي, ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەۋ جانە ساتۋمەن شۇعىلدانادى. تاۋلىگىنە 30 توننا ءسۇت وڭدەيتىن زاۋىت ەۋروپانىڭ وزىق تەحنولوگيالىق قۇرال-جابدىقتارىمەن جابدىقتاعان. وندا پاستەرلەنگەن جانە ۋلتراپاستەرلەنگەن ءسۇت, ايران, قايماق, ىرىمشىك, سارى ماي, قۇرت ونىمدەرى شىعارىلادى.
ءوز ونىمدەرىن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اۋماعىمەن بىرگە ماڭعىستاۋ, اتىراۋ, اقتوبە, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا دا ساتادى. زاۋىت ونىمدەرى 2011 جىلى «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» رەسپۋبليكالىق كورمە-كونكۋرسىنىڭ «ۇزدىك ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى» نوميناتسياسى بويىنشا ءىىى دارەجەلى ديپلوممەن ماراپاتتالدى.
ايتپاقشى, ەلباسىنىڭ قاتىسۋمەن وتكەن تەلەكوپىر باستالاردان بۇرىن استانا تورىندە جۇزدەن جۇيرىك شىققان مەكەمەلەر ماراپاتتالدى. وسى سالتاناتتى شارا بارىسىندا «رزا» اق-تىڭ پرەزيدەنتى سامۇرات يماندوسوۆقا ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ «التىن ساپا» سىيلىعىن تاپسىردى. وسىنىڭ وزىنەن-اق, قازالى اۋدانىنداعى كاسىپورىننىڭ ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا, الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىرىپ جاتقانىن بايقاۋعا بولادى.
ەرجان بايتىلەس,
«ەگەمەن قازاقستان».
قىزىلوردا وبلىسى,
قازالى اۋدانى.