پاۆلودار:1 ملرد دوللارلىق ينۆەستيتسيانىڭ اۋىلى الىس ەمەس

بىلتىر 3,1 ترلن تەڭگەنىڭ تاۋارى ءوندىرىلدى

ەرتىس-بايان ءوڭىرى – ەلىمىزدەگى ءىرى يندۋستريالىق ورتالىقتىڭ ءبىرى. سوڭعى جىلدارى مۇندا ءارتۇرلى سالادا ىسكە اسىرۋعا باعدارلانعان جوبالار كوبەيدى. اسىرەسە ونەركاسىپ, اۋىر ءوندىرىس, مۇناي-گاز, فەرروقورىتپا باعىتىنا سىرتتان ايتارلىقتاي ينۆەستيتسيا قۇيىلدى. بىلتىر ايماق ەكونوميكاسى وڭ كور­سەتكىشتەرگە قول جەتكىزدى. پاۆلودار وبلىسى وڭدەۋ سەكتورىنىڭ كولەمىنەن ەلىمىزدەگى ۇزدىك تورتتىككە ەندى, جالپى قۇنى 3,1 ترلن تەڭگەنىڭ تاۋارى ءوندىرىلدى. وتكەن جىلى ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 965 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تار­تىلعان. بۇل – الدىڭعى جىلمەن سالىس­تىر­عاندا 26 پايىزعا ارتىق.

پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايگەرىم قابىلتاەۆا قازىرگى جوسپار وتكەن جىلعى ۇدەدەن اسىپ ءتۇسۋ ەكەنىن ايتادى. بۇعان قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ناقتى ءىس-قيمىل جەتەرلىك.

«جالپى سوماسى 2,5 ترلن تەڭگە بولاتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالار پۋلى قۇرىلعان. ولاردىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە جاڭادان 10 مىڭنان استام جاڭا ەڭبەك ورىندارى قۇرىلادى. مۇنىڭ سىرتىندا جاڭا كاسىپورىندار, تىڭ جوبالار بيۋدجەتكە قانشاما سالىق, ءتۇسىم اكەلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن ءبىز شەتەلدىك تىكەلەي ينۆەستيتسيالار نەگىزىندە سىرتتان 1,1 ملرد دوللار تارتامىز دەگەن ويدامىز. اتالعان جوسپارىمىز ىسكە اسسا, ينۆەستيتسيا كولەمى وتكەن جىلعىدان اناعۇرلىم كوپ بولادى. ءوڭىردىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتىن, سونىڭ ىشىندە فەرروقورىتپا ءوندىرىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان 17 جوبا ىرىكتەلگەن. ينۆەستيتسيالار ناتي­جەسىندە جەڭىل قۇيىلمالى اۆتوكولىك دوڭگەلەكتەرى, كابەلدىك-جەلىلىك ونىمدەر, اليۋميني كاتانكالارىنا قاتىستى جوبالار يگەرىلدى. بۇعان قوسا مۇناي-گاز حيمياسى كلاستەرىن دامىتۋ مۇمكىندىكتەرى دە قاراستىرىلادى» دەيدى.

 

ينۆەستيتسيالىق پورتفەل قالاي تولىعادى؟

ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, سوڭعى ءۇش جىلدا جەرگىلىكتى ەكونوميكاعا قۇيىلىپ جاتقان ينۆەستيتسيالىق قا­راجات تەك ءوسىپ جاتىر ەكەن. بيىل العاشقى 8 ايدا 590,9 ملرد تەڭگە تار­تىلعان. 2023 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىندە بۇل تاراپتا 514,4 ملرد تەڭگە ەسەپتەلگەنىن ەسكەرسەك, بيىلعى كورسەتكىش جوعارى. ناقتى كولەم يندەكسى – 131,3 پايىز. ماماندار بۇل جاعىمدى ءۇردىس الداعى ايلاردا ساقتالاتىن بولسا, وبلىستىڭ ينۆەستيتسيا پورتفەلى ايتارلىقتاي تولىعا تۇسەتىنىن ايتادى.

«بۇگىندە پاۆلودار وبلىسىندا 119 ينۆەستيتسيالىق جەكە جوبا پۋلى قۇرىلدى. ناقتى 9 جوبا بيىل ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. جىل باسىنان تارتىلعان 590,9 ملرد تەڭگەنىڭ 80 پايىزى – شەتەلدىك ينۆەستيتسيا. قازىردىڭ وزىندە جىلدىق جوسپاردىڭ ورىندالۋى – 61,7 پايىز. جەتى ايدىڭ قورىتىندىسىنا كوز جۇگىرتسەك, پايدالانۋ باعىتتارىنا بايلانىستى نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ۇلەسى مول. مىسالى, ول ونەركاسىپتە – 267,8 ملرد, اۋىل شارۋاشىلىعى, ورمان مەن بالىق شارۋاشىلىعىندا – 143,3  ملرد تەڭگە, كولىك پەن قويمالاۋدا – 20,8 ملرد, قۇرىلىستا – 2,6 ملرد تەڭگە. جىل كولە­مىن­دە ءوڭىر ەكونوميكاسىنا شامامەن 1 ترلن 27 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا كەلەدى دەپ كۇتەمىز», دەيدى وڭىرلىك كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسى باس­شى­سىنىڭ ورىنباسارى ساعىنىش نۇركىمباەۆ.

ۇلتتىق بانك دەرەكتەرىندە بىلتىر پاۆلودار وبلىسىنا جالپى سوماسى 940,4 ملن دوللار قۇيىلعان دەپ كور­سە­تىل­گەن. قازىر شەتەلدىك ينۆەس­تور­لاردىڭ قا­تى­سۋى­مەن جالپى قۇنى 609,1 ملرد تەڭگە بولاتىن كەلەسىدەي جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر:

«Fkibastuzferroalloys» جشس – «فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى» (ەكىباستۇز قالاسى). قۇنى – 92,4 ملرد تەڭگە. 800 جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ىسكە قوسۋ مەرزىمى – 2024 جىل (شۆەيتساريا). «Altrade Company» جشس – «اليۋميني تاباقتارى جانە اليۋميني فولگاسى ءوندىرىسى» (پاۆلودار قالاسى). قۇنى – 8 ملرد تەڭگە. 100 جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ىسكە قوسۋ مەرزىمى – 2024 جىلدىڭ IV توقسانى (تۇركيا). «AnsaSilicon» جشس – «كرەمني زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى» (ەكىباستۇز قالاسى). قۇنى – 35 ملرد تەڭگە. 350 جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ىسكە قوسۋ مەرزىمى – 2025 جىلدىڭ ءى توقسانى ء(باا). «ەۋرازيالىق مەحانيكالىق زاۋىت» جشس – «مەتاللۋرگيادا, ماشينا جاساۋدا جانە ەنەرگەتيكادا ءارتۇرلى ماقساتتاعى بۇيىمداردىڭ بەتتەرىن مەحانيكالىق وڭدەۋدى ۇيىمداستىرۋ» (پاۆلودار قالاسى). قۇنى – 8,2 ملرد تەڭگە. 60 جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ىسكە قوسۋ مەرزىمى – 2025 جىلدىڭ IV توقسانى (رەسەي). «Ertis Qant» جشس – «قانت قىزىلشاسى مەن شيكى قانتتى وڭدەۋ زاۋىتى» (اقسۋ قالاسى). قۇنى – 43,5 ملرد تەڭگە. 313 جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ىسكە قوسۋ مەرزىمى – 2026 جىل (رەسەي). «ەرتىس گيدرومەتاللۋرگيالىق كومبيناتى» جشس – «قۇرامىندا التىنى بار جوعارى كومىرتەكتى ءسۋلفيدتى كونتسەنتراتتاردى قايتا وڭدەۋدىڭ گيدرو­مەتاللۋرگيالىق تسەحى» (پاۆلودار قا­لاسى). قۇنى – 343,4 ملرد تەڭگە. 500 جۇ­مىس ورنى قۇرىلادى. ىسكە قوسۋ مەرزىمى – 2028 جىل (رەسەي).

 

بەس جوبا بەرەكەلى بولا ما؟

ەكىباستۇزدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان فەرروقورىتپا ءوندىرىسى جىلىنا 240 مىڭ توننا فەرروسيليتسي مەن ميكروسيليكا شىعارۋعا قاۋقارلى. وندىرىلگەن ءونىم تۇرلەرى كەلەشەكتە تمد مەن ەۋروپا, شىعىس ازيا ەلدەرىنە ەكسپورتتالادى. فەرروسيليتسي – بولات, شو­يىن, فەرروقورىتپا وندىرىسىندە كەڭىنەن قولدانىلاتىن ءارى الەمدىك نارىقتا سۇرانىسقا يە ءونىم ءتۇرى. سوندىقتان جوبا ءوزىن تولىققاندى اقتاپ, ەكونوميكاعا ەلەۋلى ۇلەس قوسادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. زاۋىت اينالاسىندا اتالعان وندىرىسكە قاتىستى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ارنالعان قولايلى جاعداي جاسالادى.

بۇعان قوسا ءوڭىردىڭ ونەركاسىپ سالاسىندا 4,1 ملرد تەڭگەگە 3 جوبا قولعا الىندى:

«سنن» جشس – جىلىتۋ رادياتورلارى ءوندىرىسى; «پرومماش كز» جشس – باعىتتامالى بۇرمالارعا ارنالعان پلاستيكالىق جيىنتىقتاۋىشتار ءوندىرىسى; «KAZBM-Kazakhstan Building Mixtures» جشس – گيپەرپرەسستەلگەن كىرپىش ءوندىرىسى.

جىل سوڭىنا دەيىن ينۆەستيتسيا سوماسى 96,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن تاعى 5 جوبانى ىسكە ەنگىزۋ جوسپارلانعان. ولار – جوعارىدا ايتقان فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى, تولىق تسيكلدى كەڭسە, مەكتەپ جيھازدارىنىڭ ءوندىرىسى, ەلەكترمەن دانەكەرلەنگەن تىك تىگىستى قۇبىرلار ءوندىرىسى, اليۋميني قۇيما­لارى مەن قورىتپالارى ءوندىرىسى.

ايماقتا تابيعي رەسۋرستاردىڭ مول قورى شوعىرلانعانىن, دامىعان ينفرا­قۇرىلىم مەن ەلەۋلى ەكونومي­­كالىق الەۋەت قالىپتاسقانىن ەسكەر­سەك, الداعى جىلدارى وڭىرلىك ينۆەس­­تيتسيالىق پورتفەلدىڭ احۋالى بۇدان ءارى جاقسارا بەرمەك. بۇگىندە جەرگىلىكتى وڭدەۋشى ونەركاسىپ سالاسىندا جالپى سانى 1 027 كاسىپورىن جۇمىس ىستەسە, ونەركاسىپ سالاسىندا تۇرعىنداردىڭ تورتتەن ءبىرى ەڭبەك ەتەدى. مينەرالدى شيكىزاتتىڭ باي قورى جەتكىلىكتى. ەلىمىزدىڭ گلينوزەم مەن اليۋميني, كومىر, فەرروقورىتپا, ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن قاجەتتىلىكتەرىنىڭ كوپ بولىگىن قامتاماسىز ەتەتىن قۋاتتى تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كەشەنى دە كىدىرىس­سىز جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇنىڭ بارلىعى وڭىرگە جاڭا وندىرىستەردى ۇيىم­داس­تىرۋدا سىرتتان قاراجات تارتۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. ونىڭ ەكو­نو­ميكالىق تيىم­دىلىگى 3-5 جىلدا بايقالاتىن بولادى دەيدى ماماندار.

 

قانت پەن كارتوپتىڭ الەۋەتى ءالى تومەن

وبلىستىڭ ينۆەستيتسياعا سۇرانىپ تۇرعان سالالارى جونىندە وي تارقاتساق. اۋىل شارۋاشىلىعىندا يگەرىلمەي جاتقان تىڭ مۇمكىندىك كوپ. سونىڭ ءبىرى – كارتوپ پەن كوكونىس تۇرلەرىن قايتا وڭدەۋ. بىلتىر ەرتىس-بايان ءوڭىرىنىڭ فەرمەرلەرى 806,4 مىڭ توننا «ەكىنشى نان» جيناپ, الدىڭعى جىلعى رەكوردتى بىردەن 133 مىڭ تونناعا جاڭارتتى. الايدا مۇنشاما استا-توك كارتوپتى قايدا جىبەرەرىن بىلمەي باس­تارى قاتتى. سالدارىنان كەرەكۋلىك فەرمەرلەر الا جازداي وسىرگەن ونىمدەرىن ار­­زانعا ساتۋعا ءماجبۇر بولعان. مۇنداي ما­سەلەگە بيىل دا كەزىگەتىنىنە داۋىمىز جوق. پاۆلودار وبلىسىنا كارتوپتى قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارى اۋاداي قاجەت. جالعىز «Saida» جك-دان وزگە كارتوپتى قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارى جوقتىڭ قاسى. كراحمال شىعاراتىن زاۋىت سالۋ تۋرالى ماسەلە كوتەرىلگەلى ءبىراز ۋاقىت ءوتتى. جوبا سوزبۇيداعا سالىنىپ, سوزىلىپ كەتتى. بۇعان دەيىن وبلىس ورتالىعىندا كارتوپ قىتىرلاقتارىن شىعاراتىن ءوندىرىس تە اشىلادى دەپ كۇتىلگەن. الايدا شەتەلدىك ينۆەستورلار قارجى سالۋعا جۇرەكسىنىپ قالدى. سوندىقتان پاۆلودارلىق كارتوپتىڭ ازىرشە باعى اشىلماي تۇر.

ەكىنشى ماسەلە – قانت زاۋىتىنىڭ جوباسى. بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى باستاما 10 جىل بۇرىن كوتەرىلگەن. ونىمەن «پاۆلودار» اكك اينالىسىپ باققان, بىراق ناتيجە جوق. ونى رەسەيلىك ينۆەستورلار قارجىلاندىرادى دەپ, ارنايى پۋلعا ەنگىزىلگەنىمەن, زاۋىتتىڭ شىن مانىندە سالىنىپ جاتقانى تۋرالى دەرەك كوزگە تۇسپەيدى. الدىن الا جوسپارعا سايكەس, كاسىپورىن كۇنىنە 6 مىڭ توننا قىزىلشانى وڭدەپ, شەكەرگە اينالدىرادى دەلىنگەن. قانت زاۋىتىن شيكىزاتپەن قامتۋعا كەمى 15 مىڭ گەكتاردا قانت قىزىلشاسى ەگىلۋى كەرەك. بۇل تاراپتا جەرگىلىكتى عالىمدار مەن فەرمەرلەر تىزە قوسىپ, قىزىلشانىڭ جاڭا سورتتارىن ەگىپ جاتىر. 2019 جىلى الماتى وبلىسىنداعى كوكسۋ قانت زاۋىتىنىڭ ماماندارى كەرەكۋدىڭ ەگىس تاناپتارىندا ءونىپ شىققان قانت قىزىلشاسىنىڭ قانتتىلىعى 18-20 پايىزدى كورسەتكەنىن بايقاپ, تاڭدانىستارىن بىلدىرگەنى ەسىمىزدە. سويتسەك, وڭتۇستىكتە جينالاتىن ونىمدەگى قانت دەڭگەيى 15 پايىزدان اسپايدى ەكەن. سوندىقتان شيكىزاتپەن قامتۋدا وبلىس شارۋالارىنىڭ الەۋەتى زور.

ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق باستامالارى رەسپۋبليكالىق رەيتينگتە ءتورتىنشى ساتىدا تۇر.

 

پاۆلودار وبلىسى