قازاقستان پرەزيدەنتi جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ءىس-ارەكەتى مەن ونداعى ەڭبەك قاتىناستارىن قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىن ساراپتامالىق سۇيەمەلدەۋدى ۇيىمداستىرۋ جايى ءسوز بولدى.
بريفينگتە جۋرناليستەرگە زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى پروفەسسور, «ەۋرازيالىق قۇقىق قورعاۋ ورتالىعى» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى ەڭلىك نۇرعاليەۆا وسىدان ءۇش جىل بۇرىن جوعارى ساناتتاعى زاڭگەرلەردىڭ قوعامدىق قور قۇرعانىن ورتاعا سالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتىق قوعامدا ءجۇرىپ جاتقان جۇمىستاردا كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ الەۋمەتتiك تاپسىرىستاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا تۋىندايتىن ماسەلەلەردە, ونىڭ ىشىندە, ءاسiرەسە, ولاردىڭ زاڭدارمەن رەتتەلۋىندە قانداي ولقىلىقتار بارلىعىن قاراپ, جاڭا زاڭدارعا قانداي وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەتتىگىن ەكشەۋ وتە ماڭىزدى. وسى رەتتە ۇەۇ-لارعا قوعامدىق ساراپشى رەتiندە ساراپتاما بەرۋگە اتسالىسىپ جۇرگەن قور
مەملەكەتتە ورىن العان قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى وزگەرiستەر مەن وقيعالاردى نازاردان تىس قالدىرماي وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى.
«ەگەر دە وسى كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردى رەتتەيتiن زاڭداردى ودان ءارى دامىتۋدىڭ جولدارى قانداي, نە بولماسا ولاردى ساراپتاي وتىرىپ, باسقا ەلدەردەگىدەن ايىرماشىلىعى قانشالىقتى دەپ سۇرايتىن بولساڭىزدار, تمد ەلدەرiنىڭ iشiندە بiزدiڭ قازاقستاننىڭ ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىمداردى قورعايتىن, ولاردىڭ قىزمەتiن جۇزەگە اسىراتىن زاڭدارىن ەڭ ليبەرالدى دەپ ايتار ەدiم. بiرiنشiدەن, ولار وزدەرi تiركەلگەن كەزiندە قانداي سالادا جۇمىس جاسايتىنىن كورسەتپەيدi. ال, حالىقارالىق تاجىريبەدە ولار وزدەرiنiڭ قانداي سالادا جۇمىس iستەيتiنiن كورسەتۋi مىندەتتى. ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ ەلدە ۇەۇ-لار ءدال بۇگiنگi كۇنi قانداي دا بiر سالادا جۇمىس iستەگiسi كەلسە, سول سالاداعى كونكۋرسقا قۇجاتتارىن تاپسىرىپ, ونى ۇتىپ الاتىن مۇمكىندىگى بار. بۇل دا ليبەرالدى تۇردە جاسالعان دەپ ايتا الار ەدiم», – دەدى ەڭلىك نۇرعاليەۆا.
سونىمەن قاتار, ول ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىمداردىڭ مەملەكەتتiك ورگاندارعا قارجىلىق ەسەپ بەرمەيتىنىنە توقتالىپ, ولاردىڭ تەك سالىق تۋرالى, ستاتيستيكالىق ەسەپ بەرۋمەن شەكتەلىپ, قارجىنى تيىن-تەبەنiنە دەيiن قاي جەرگە جۇمساعانى تۋرالى ەسەپ بەرمەسە, ەشقانداي قۇقىقتىق جاۋاپكەرشiلiككە تارتىلمايتىنىن ورتاعا سالدى. ارينە, بۇل ولاردى ەشكىم قاداعالامايدى دەگەن ءسوز ەمەس, الايدا, ءدال اقش, رەسەيدەگiدەي قاتاڭ تۇردە قارجىنى قايدا جۇمسايتىنىنا ەسەپ بەرۋدىڭ جوقتىعى دا زاڭنىڭ ليبەرالدى ەكەندىگىنىڭ كورسەتكىشى, دەگەن ويىمەن ورتاقتاستى. كونكۋرسقا قاتىسىپ, كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تولەنەتىن مىندەتتى اقشالاي جارنا الىنىپ تاستالعانىن, 2014 جىلى ەنگىزىلگەن ءتارتىپ بويىنشا ۇەۇ ءۇشىن تەندەرگە قاتىسۋ ۇدەرىسىنىڭ وڭايلاندىرىلعانىن ايتا كەلىپ, «قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسىنىڭ» ەلدە ون جىل بۇرىن قابىلدانعان «الەۋمەتتiك تاپسىرىستار تۋرالى» زاڭدى جەتiلدiرۋ ءۇشiن تولىقتىرۋلار مەن وزگەرiستەر ەنگiزۋ تۋرالى جاڭا زاڭ جوباسىن جاساعانىن, ونىڭ قازىرگى كۇنى ورتالىق مەملەكەتتiك ورگانداردا قارالۋدا ەكەنىن جەتكىزدى.
ە.نۇرعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, جاڭا زاڭ جوباسى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس جاسالىپ, وندا حالىقارالىق دونورلاردىڭ قىزمەتiنە قاتىستى جاڭا شەكتەۋلەر بولمايدى, الايدا, زاڭنىڭ قانداي كۇيدە قابىلدانۋى پارلامەنت قابىرعاسىندا شەشىلەدى. جالپى, ەلىمىزدە 2014 جىلدىڭ قاراشا ايىندا حالىقارالىق دونورلاردىڭ تiزiمi كەڭەيتiلگەنى ەسىمىزدە. سوندىقتان ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىمداردىڭ حالىقارالىق دونورلار ارقىلى قارجىلانۋ مۇمكىندىگى بار. تەك ولاردىڭ iسi مەملەكەتىمىزدىڭ جانە ازاماتتارىمىزدىڭ مۇددەسiنە قايشى كەلمەۋى ءتيىس, سولاي ەتكەن جاعدايدا عانا شەكتەۋ جاسالاتىنى دا بەلىگىلى.
بريفينگ بارىسىندا شەشەن ۇەۇ-لار جۇمىسىن ناتيجەسىنە قاراي باعالاۋ كەرەكتىگىنە ءمان بەردى. الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا ۇكىمەت موينىنداعى جۇكتى جەڭىلدەتىپ جۇرگەن مۇنداي ۇيىمدارعا دەگەن سەنىمدى ارتتىرۋ ماڭىزدى دەگەن, ول جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ ازاماتتىق قوعامنىڭ تىنىسىن اشا تۇسەتىنىنە ءۇمىت ارتتى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».