ەسكى جۇيەلەر توزىپ, ەل تاعدىرى سىناققا ءتۇسىپ, بۇعان دەيىن قالىپتاسقان قۇندىلىق پەن ادەت-عۇرىپ السىرەپ, جاڭا جۇيەلەر مەن قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ قاجەتتىلىگى تۋعان كەزدە حالىق ءوز ورتاسىنان سايلانىپ شىعار كىسىنى ىزدەيدى. بوداندىق قۇرساۋىندا ءجۇرىپ ءوز تاعدىرىنا ۇڭىلە الماعان ۇلت مادەني تىرەك قالىپتاستىرۋ قاجەت بولعاندا الگىندەي تالاپتاردىڭ بارلىعىنا جاۋاپ بەرە الاتىن تۇلعالاردى شىعارادى. وسى تۇرعىدان العاندا, امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلى قازاق ۇلتىنىڭ قاجەتىن وتەۋگە جارالعان ادام سەكىلدى ەدى.
تاۋەلسىزدىك العان جىلدارىمىزدا امانگەلدى اعامىزدىڭ جاسى 50-دەن ەندى عانا اسىپ ەدى. بىراق بۇعان دەيىن جيناعان ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىن, ۇستانىمىن ۇلت قىزمەتىنە ارناي ءبىلدى. ونىڭ نەگىزىندە اكەسىنىڭ قانى, اناسىنىڭ سۇتىمەن بەرىلگەن تابيعي مىنەز-ق ۇلىق قاسيەتىمەن بىرگە, ءوزى ۇزدىكسىز ەڭبەك ارقىلى قالىپتاستىرعان قارىم-قابىلەتى دە ەرەكشە-تۇعىن. ءبىر جاعىنان العاندا, امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلى تابيعاتىنان ومىردە بولىپ جاتقان كۇردەلى ۇدەرىس پەن ءتۇرلى الۋان وقيعادان وي قورىتىپ, ءتۇيىن ءتۇيىپ, تۇجىرىم جاساپ, زاڭدىلىعىن انىقتاي الاتىن فيلوسوف جانە الەۋمەتتانۋشى بولدى. ەكىنشى جاعىنان, وسى تۇجىرىمدار مەن قورىتىندىلارعا نەگىز بولاتىن اقپاراتتى جيناپ, تارازىعا سالىپ, تالداپ, ونى عىلىمي تاسىلدەرمەن تۇجىرىمداما دەڭگەيىنە جەتكىزە الاتىن زەردەلى عالىم ەدى. ول كىسىنىڭ بىرەگەي بولمىسىندا تابيعي دانالىق پەن كەمەڭگەرلىك, عالىمعا ءتان ىجداعاتتىلىق پەن ەڭبەكقورلىق بىتەقايناسىپ جاتتى. ۇشىنشىدەن, امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلى پاراساتتى ۇستاز بولدى. ونىڭ ۇستازدىعىن جاڭا تەحنولوگياعا ساي پايدالانىپ قالۋ ماقساتىندا ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا دارىستەرىن YouTube-ارنادا جازۋدى ۇيىمداستىرىپ, ونى ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى لاۋرا قاراباسوۆا قولعا الا باستاعان ەدى. وكىنىشكە قاراي, ۋاقىت جەتپەي قالدى. بىراق ول كىسى بويىنداعى بارىن, جيعان-تەرگەنىن, ءوزىنىڭ تىكەلەي ءدارىس بەرگەن ستۋدەنتتەرىمەن دە, جالپى كوزىقاراقتى, كوكىرەگى وياۋ ازاماتتارمەن دە ءبولىسىپ, قازىرگى قازاق قوعامىندا وزىق ويلى ازاماتتار بولسا, سولاردىڭ ءبارىنىڭ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتتى.
امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلىنىڭ جاڭا قىرىنان تانىلۋىنا, ۇلتتىق دەڭگەيدەگى ماسەلەلەردى كوتەرۋىنە, ۇلتتىق دەڭگەيدە پىكىر قالىپتاستىرۋشى تۇلعاعا اينالۋىنا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى اتانۋى ۇلكەن مۇمكىندىك تۋعىزدى. پارلامەنت مىنبەرىن اركىم ءارتۇرلى پايدالانادى. بىراق امانگەلدى ايتالىنىڭ دەپۋتات رەتىندەگى قىزمەتى جاڭاعى ايتقان بويىنداعى ءۇش ۇلكەن قاسيەتتىڭ ۇشتاسۋىنىڭ تاعى ءبىر كورىنىسىنە اينالدى. تەرەڭ قوعامدىق ماسەلەلەردى تانىپ, ونىڭ سالدارى شەشىلمەسە قالاي بولاتىنىن, شەشىلسە قالاي بولاتىنىن بولجاپ, قوعامدىق-ساياسي ومىرىمىزگە بايلانىستى ۇلكەن ويلار ايتتى. جاداعاي ۇران ەمەس, تەرەڭ ويلى ۇسىنىسىمەن ەرەكشەلەندى. زاڭعا قاجەتتى وزگەرىستەردى ازىرلەپ, ولاردى قورعاپ, زاڭ نورماسىنا اينالدىرا ءبىلدى. سونىمەن قاتار ءتۇرلى وقۋ ورىندارىندا, قوعامدىق كەزدەسۋلەردە, «تەمىرقازىق» سەكىلدى كلۋبتاردىڭ وتىرىستارىندا ۇستازدىق پارىزىن تولىعىنان اتقارا ءبىلدى. سول سەبەپتى, «تەمىرقازىق» كلۋبىن الماتىدان استاناعا كوشىرگەنىمىزدە امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلىنا كلۋبتىڭ عىلىمي جەتەكشىسى بولۋدى ۇسىندىم. «تەمىرقازىقتى» بىرگە وتكىزگەن جىلدارىمىز وتە جەمىستى بولدى, سەبەبى ءار وتىرىستى دايىنداۋدا, قورىتۋدا امانگەلدى ابدىراحمان ۇلىمەن تەرەڭ ماسەلەلەر بويىنشا سۇحباتتاسۋ مۇمكىندىگى تۋدى.
«اقجول» پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى رەتىندە تۇڭعىش رەت ەلىمىزدە ۇلتتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىن دايىنداعان ەدىك. ول تۇجىرىمداما امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن ازىرلەندى. ارينە, پارتيا توراعاسى رەتىندە مەن دە ءوز ۇستانىمدارىممەن ءبولىسىپ, ۇلەس قوستىم. بىراق باستى ەڭبەك امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلىنا تيەسىلى. سول تۇجىرىمدامانى ازىرلەۋ كەزىندە ول كىسىنىڭ عىلىمعا ءتان اقيقاتقا ۇمتىلۋى مەن قاراپايىمدىلىعىنىڭ ءوزارا ۇيلەسىم تاۋىپ تۇرعانىنا كوز جەتكىزدىم.
ول عالىم رەتىندە قاي الەۋمەتتىك ماسەلەنى دە تەرەڭ بىلەتىن. دەگەنمەن ءاربىر ۇسىنىستى مۇقيات قاراپ, ءاربىر ۇسىنىس يەسىنە قۇرمەت ءبىلدىرىپ, ۇلگى كورسەتتى. سوڭعى جيىرما جىلدا امانگەلدى ابدىراحمان ۇلىمەن سۇحباتتاسىپ, اعالى-ءىنىلى ارمانداس رەتىندە ارالاسۋىمدى ومىرىمدەگى ۇلكەن ولجا دەپ ەسەپتەيمىن. اعامىز دەپۋتاتتىق مانداتى اياقتالعان سوڭ قايتادان اقتوبەگە ورالۋعا بەل بۋدى. گۇلجان جەڭگەي ەكەۋى اقتوبەگە ورالىپ, بۇرىنعى ورتاسىمەن قاۋىشىپ, ابەكەڭ قايتادان شاكىرت تاربيەلەۋگە بەلسەنە كىرىستى. بۇل مەن ءۇشىن قيىن دا جاعداي بولدى. ويتكەنى قاجەت كەزىندە ديدارلاسا المايسىڭ. الايدا ول كىسى استاناعا كەلگەندە مىندەتتى تۇردە ۋاقىت بولۋگە تىرىسىپ, ەكەۋمىز وڭاشا وتىرىپ ەكى-ءۇش ساعات بويى اڭگىمەلەسەتىنبىز. مەن مۇمكىندىگىنشە ۋاقىت تاۋىپ اقتوبەگە ساپارلاپ تۇرۋعا تىرىستىم. سول كەزدە ول كىسىنىڭ بويىندا ءالى دە كوپ ارمانى بار ەكەنىن بايقادىم. سونىڭ ءبىر كورىنىسى – سوڭعى ءۇش تومدىعى, ۇلتتانۋ, ءدىنتانۋ كىتاپتارى. اسىرەسە «قازاقتى نامىسى قامشىلاسىن» سەكىلدى تەرەڭ فۋندامەنتالدى كىتابى, باسقا دا ىرگەلى ەڭبەكتەرى ۇلتتىق دۇنيەتانىم كوكجيەگىن كەڭەيتىپ, ءوز-ءوزىمىزدى تانۋىمىزدى تەرەڭدەتىپ, ۇلتتى جاڭا بيىكتەرگە دايىنداۋدا قاجەت, وراسان زور ەڭبەك بولدى. سونىمەن قاتار امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلىنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشە اعالىق جىلىلىعى بار ەدى. ءبىلىمى ۇشان-تەڭىز بولا تۇرا, ىنىلەرىن تىڭداۋدى دا ءبىلىپ, سول تۇرعىدان ۇلگى كورسەتتى.
بۇگىندە قوعامدا امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلىنىڭ ورنى ويسىراپ تۇر. دەگەنمەن ارتىندا قالعان مول مۇراسى ۇلتقا ۇزدىكسىز قىزمەت قىلا بەرمەك. ول ءۇشىن ءبىلىم ورداسىندا «ايتالى وقۋلارى» دەگەن اتپەن كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىلىپ, سونىمەن بىرگە, عالىم ەڭبەكتەرىن سارالاپ, تەرەڭىنە ۇڭىلەتىن عىلىمي ەڭبەكتەر جازىلسا قۇبا-قۇپ بولار ەدى.
ابەكەڭدى تولىق تانىدىق دەۋگە, ەڭبەكتەرىمەن تانىستىق, زەرتتەدىك دەپ ايتۋعا ءالى ەرتە. ول وسىنداي جاعدايدا ۇرانداپ كەتپەي, جالاڭ ماداققا بەرىلمەي, تەرەڭ تولعانىپ, ءادىل باعا بەرۋگە ۇيرەتتى. امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلىنىڭ وتە جاقىن كورگەن قارىنداسى ءحانبيبى ەسەنعاراقىزى اپامىز ەدى. ماعان ول ەكى كىسىنى ءبىر-بىرىمەن تانىستىرۋ باقىتى بۇيىردى. سول كەزدەن باستاپ ەكەۋىنىڭ ومىرگە تەرەڭ قاراپ, ۇدەرىستەرگە تەرەڭ ۇڭىلە الاتىنىنا, ەكەۋارا اعالى-قارىنداستى عاجاپ سىيلاستىق ورناعانىنا كۋا بولدىم. قازىر ەندى ءحانبيبى اپايمەن كەزدەسىپ, نە بولماسا تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن كەزدە مىندەتتى تۇردە امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلىن ەسكە الامىز.
امانگەلدى ايتالى شىن مانىندە قايتالانباس تۇلعا ەدى. بۇرىن اعالى-ءىنىلى بولىپ ارالاسقاندا وعان دەگەن شەكسىز قۇرمەتىم مەن ءىلتيپاتىم قازىر ساعىنىشپەن الماستى. مەن قاتتى ساعىناتىن ادامنىڭ ءبىرى – امانگەلدى ءابدىراحمان ۇلى. بىراق ءبىر شۇكىر, ءتاۋبا دەيتىنىم ەلىنە مول مۇرا قالدىردى. سول مۇرانى زەردەلەپ تە, زەرتتەپ تە, دامىتىپ تا ۇلتقا ەڭبەك سىڭىرە بەرەتىن جاڭا بۋىن قالىپتاسىپ كەلەدى.
ءاليحان بايمەنوۆ,
استانا مەملەكەت قىزمەت حابىنىڭ توراعاسى