استانادا قازاقستان جۇمىس بەرۋشىلەرىنىڭ سەزى ءوتتى. القالى جيىنعا حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ (حەۇ) دەلەگاتسياسى قاتىسىپ, ەڭبەك ادامىنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ, جۇمىسشىلار مۇددەسىن قورعاۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
ەلىمىزدەگى ەڭبەك نارىعىنا قاتىستى حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى جيلبەر ۋنگبو, Paryz جۇمىس بەرۋشىلەر ۇلتتىق كونفەدەراتسياسى پرەزيديۋمىنىڭ توراعاسى جۇمابەك جانىقۇلوۆ, سونداي-اق «سامۇرىق-قازىنا» اق باسشىلارى بايانداما جاسادى. سەزگە العاش رەت قاتىسىپ وتىرعان حەۇ باس ديرەكتورى جيلبەر ۋنگبو ەلىمىزدەگى قۇقىقتىق رەفورمالار جونىندە ءوز باعاسىن بەردى. بۇعان قوسا جيىندا بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى قوزعالىپ, ماڭىزدى ۇسىنىستار ايتىلدى. ەل جۇمىسقا ىسپار بولسا, جەر ىرىسقا كەنەلمەك. بۇل ءۇشىن كاسىپكەر تەك تابىستى عانا ەمەس, كوپتىڭ قامىن, جۇمىسشىنىڭ جايىن دا ويلاۋعا ءتيىس. حالىقارالىق كونۆەنتسيالاردا وسى قاعيدا تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلعان. حەۇ باس ديرەكتورى ەلىمىزدەگى قۇقىق قورعاۋ باعىتىنداعى قادامدارىنىڭ جاقسارىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.
– قازاقستاندا جالپىۇلتتىق دەڭگەيدەگى رەفورمالاردىڭ تابىستى ىسكە اسىپ جاتقانىن ەرەكشە ايتقىم كەلەدى. كەيبىر ەلدەرمەن سالىستىرعاندا قازاقستاندا قۇقىقتىق وزگەرىستەردىڭ جىلدام دامىپ جاتقانىنا كۋا بولدىم. الەۋمەتتىك ديالوگتى نىعايتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار دا قۇپتارلىق. ءبىزدىڭ ۇيىم بۇل جولدا ءاردايىم قولداۋ كورسەتۋگە دايىن. بىلىكتى جۇمىسشى – كەز كەلگەن بيزنەستىڭ قوزعاۋشى كۇشى. ال ونى ىنتالاندىرۋ, الەۋمەتتىك تۇرعىدا قولداۋ – جۇمىس بەرۋشىگە جۇكتەلگەن مىندەت. وسى جاۋاپكەرشىلىكتى ابىرويمەن اتقارعان كاسىپكەرلەرگە ۇكىمەتتەن دە, كاسىپوداقتان دا ۇنەمى دەمەۋ بولۋعا ءتيىس, – دەيدى جيلبەر ۋنگبو مىرزا.
حەۇ – ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋمەن اينالىساتىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مامانداندىرىلعان مەكەمەسى. ونىڭ قۇرامىنا قازاقستاندى قوسقاندا 187 مەملەكەت كىرەدى. ۇيىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – الەۋمەتتىك ادىلەتتى قامتاماسىز ەتۋ. ۇيىم قاقتىعىستاردى شەشۋ جانە ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋ ءۇشىن ۇكىمەتتەر, جۇمىس بەرۋشىلەر جانە جۇمىسشىلار اراسىنداعى ديالوگتى ىلگەرىلەتەتىن تريپارتيزم قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى.
– ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 32 جىلىندا حەۇ باسشىسى قازاقستانعا العاش رەت كەلىپ وتىر. بۇل حالىقارالىق ۇيىمنىڭ ساياساتىنا كوپ نارسە بايلانىستى. ۋنگبو مىرزانىڭ ساپارى ءبىزدىڭ ۇكىمەت, وتاندىق كاسىپوداقتار جانە PARYZ كونفەدەراتسياسى اراسىنداعى جوعارى ساپالى ۇشجاقتى ديالوگكە سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. ونىڭ جاھاندىق ارەناداعى ەلىمىز تۋرالى جەكە ۇستانىمى مەن پىكىرى وتە ماڭىزدى, – دەدى Paryz جەتەكشىسى جۇمابەك جانىقۇلوۆ.
Paryz كونفەدەراتسياسى – حەۇ مويىنداعان ەلىمىزدەگى بىردەن-ءبىر رەسپۋبليكالىق جۇمىس بەرۋشىلەر بىرلەستىگى, سونداي-اق حالىقارالىق جۇمىس بەرۋشىلەر ۇيىمىنىڭ وتاندىق سەرىكتەس مۇشەسى. بۇگىندە ونىڭ قۇرامىنا 33 سالالىق بىرلەستىك پەن 150 ءىرى جانە ورتا كاسىپورىن كىرەدى. وسى جولى جۇمىس بەرۋشىلەر سەزىندە 250 مىڭ قىزمەتكەرى بار «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ كومپانيالار توبى Paryz كونفەدەراتسياسىنا قوسىلدى.
– توقسان سايىن ءبىز ۇجىمدا الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇرگىزەمىز. ءبىز ونى ءوز ارامىزدا كەيدە «ۇيدەگى اۋا رايى» دەپ اتايمىز. وسىلايشا, جۇمىسشىلارىمىزدا قانداي ماسەلەلەر تۋىندادى, ولاردىڭ باسشىلىققا قانداي سۇراقتارى بار ەكەنىن انىقتاپ, قانداي دا ءبىر جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا تىرىسامىز. ياعني اشىقتىق قاعيداتىن ۇستانىپ, جۇمىسشىلارمەن تىكەلەي ديالوگ قۇرامىز. قازاقستان جۇمىس بەرۋشىلەرىنىڭ سەزىندە الەمدىك تاجىريبەنى كەڭىنەن قولدانۋ ماسەلەلەرى قوزعالدى. بۇل باعىتتا حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىمەن ىنتىماقتاستىق اياسى كەڭەيە تۇسپەك, – دەدى كاسىپورىننىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى اندرەي لازارەۆ.
بۇعان دەيىن حەۇ جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنە قاتىستى ءوز بولجامدارىن ۇسىنعان ەدى. ەسەپتە جاھاندىق جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 2024 جىلى 4,9%-عا دەيىن تومەندەيتىنى, بىراق ەڭبەك نارىعىنداعى ەلەۋلى تەڭسىزدىكتەر ساقتالاتىنى ايتىلعان. اسىرەسە تابىسى تومەن ەلدەردە جۇمىس تاپشىلىعىنان ايەلدەر قاتتى زارداپ شەگىپ جاتقان كورىنەدى.
سونداي-اق جيىن سوڭىندا Paryz قازاقستاننىڭ جۇمىس بەرۋشىلەر كونفەدەراتسياسى مەن «سامۇرىق-قازىنا» اكتسيونەرلىك قوعامى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
– ءبىز تريپارتيزمگە سەنەمىز. مۇنى كۇشەيتۋ كەرەك. ءبىز حەۇ-مەن قازاقستاندا ءتريپارتيزمدى نىعايتۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن Paryz-بەن جۇمىستى جالعاستىرۋعا دايىنبىز. بۇگىن ءبىز Paryz بەن «سامۇرىق-قازىنا» قورى اراسىنداعى ماڭىزدى مەموراندۋمنىڭ كۋاسى بولدىق. بۇل مەموراندۋم – جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنداعى ءرولىن كۇشەيتۋگە نەگىز, – دەدى حەۇ باسشىسى.
حالىقارالىق ەڭبەك كونفەرەنتسياسى اياسىندا ۇشجاقتى دەلەگاتسيانىڭ حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا بويىنشا ايماقتىق ديرەكتورى بەات اندرەەسپەن كەزدەسۋى ءوتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا ەلىمىزدەگى لايىقتى ەڭبەكتى ىنتالاندىرۋ جونىندەگى جول كارتاسى بەكىتىلدى. ەلدەگى جۇمىس بەرۋشىلەر اتىنان بۇل ماڭىزدى قۇجاتقا Paryz جۇمىس بەرۋشىلەر ۇلتتىق كونفەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى جۇمابەك جانىقۇلوۆ قول قويدى. جول كارتاسى بەس نەگىزگى باعىتتى قامتيدى: قاۋىپسىز ەڭبەك جانە ەڭبەك ينسپەكتسياسى, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسشىلاردىڭ بىرىگۋ بوستاندىعى, ەڭ تومەنگى جالاقى, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جانە قورعاۋ, ەڭبەك الەمىندەگى زورلىق-زومبىلىق پەن قۋدالاۋدى جويۋ. بۇل – قازاقستاندا لايىقتى ەڭبەك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ جانە حالىقارالىق ەڭبەك ستاندارتتارىن ەنگىزۋدىڭ العاشقى قادامى.