«اۋىلدا ادام بار بولسا – اۋىل ادا بولمايدى, ەل يەسى بار بولسا – ەلى الا بولمايدى». بۇقار جىراۋ بابامىزدىڭ وسى قاناتتى ءسوزى «اۋىل اماناتى» سىندى باعدارلامانىڭ قازىرگى كەزەڭدە ەرەكشە ماڭىزدى ەكەنىن اڭعارتىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا وراي قولعا الىنعان وسىناۋ اۋقىمدى جوبا اۋىلدارىمىزدىڭ احۋالىن جان-جاقتى جاقسارتۋعا باعىتتالعان. پرەزيدەنت اۋىلداعى اعايىننىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, ينفراقۇرىلىمىن كوركەيتىپ, ءبىلىم بەرۋ تەتىكتەرىن دامىتۋعا بايلانىستى قولداۋدى ءبىر ساتكە دە نازاردان تىس قالدىرعان ەمەس. ۇكىمەت تە وسى جوبانىڭ جۇيەلى جۇزەگە اسۋىن قاداعالاپ وتىر. بۇل دەمەۋدى ەلدى مەكەن تۇرعىندارى دا انىق سەزىنىپ, وسىرگەن ءتولىنىڭ, ەككەن ءونىمىنىڭ ناقتى جەمىسىن كورە باستاعانى دا كوڭىلگە ۇلكەن مەدەۋ.
«اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ ايماقتاردا قانشالىقتى قارقىندى جۇزەگە اسىپ جاتقانىن باعامداۋ ماقساتىندا ون شاقتى وبلىستى ارنايى ارالاپ قايتتىم. كورگەن-بىلگەن, كوكەيگە تۇيگەن دۇنيە از ەمەس. باستىسى باعدارلاما ءبىر ارناعا ءتۇسىپ كەلەدى.
2023 جىلى «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 17 مىڭ ميكروكرەديت بەرۋ جوسپارىمەن 100 ملرد تەڭگە سوماسىندا قاراجات ءبولىندى. بۇل اۋىلدا 18 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا ۇيىتقى بولماق. بۇگىندە 14,5 مىڭ ميكروكرەديت بەرىلدى, ونىڭ ەسەبىنەن 15,5 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. اۋىل حالقىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋدان باسقا, جوبانىڭ تاعى ءبىر ماقساتى – جەكە شارۋا قوجالىقتارى, ديقاندار مەن فەرمەرلەردىڭ, سونداي-اق قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىن بىرىكتىرەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن دامىتۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
باعدارلامادا جىلدىق 2,5% سىياقى مولشەرلەمەسى بويىنشا 5 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە, مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جوبالار ءۇشىن 7 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە شاعىن نەسيە بەرۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعان اعايىن دا بار. شاعىن نەسيەنىڭ ەڭ جوعارى سوماسى – 9,2 ملن تەڭگە. ال اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن دامىتۋ ءۇشىن 29,5 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرىلەدى. بۇگىندە 6,2 ملرد تەڭگەگە 300-گە تارتا كووپەراتيۆ قارجىلاندىرىلدى. كووپەراتيۆ بويىنشا تومەندە كەڭىنەن توقتالامىن. بۇل وتە قولايلى ءارى قاجەتتى باعىتتاردىڭ ءبىرى.
باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگىن ءتۇسىنىپ, جۇمىستى جۇيەلى اتقارىپ وتىرعان باتىس قازاقستان, شىعىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان, قىزىلوردا مەن تۇركىستان وبلىستارىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. جوبانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە: 1 215 جوباعا قولداۋ كورسەتىلىپ, 1 701 جۇمىس ورنى قۇرىلادى دەگەن جوسپار بار. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سانى 90 وتباسى نەمەسە 360 ادامعا قىسقارادى, ال ورتاشا جالاقىنى 125%-عا ۇلعايتۋ كوزدەلگەن. انىقتالعان اۋىل وكرۋگتەرى بويىنشا جۇرگىزىلگەن ساۋالنامالار مەن سكرينينگ ناتيجەسىندە ءار اۋىلدىق وكرۋگتىڭ مامانداندىرىلۋىنا قاراي باسىم باعىتتار كارتاسى ازىرلەندى.
«اۋىل اماناتى» جوباسىن قولعا العانداعى نەگىزگى مۇددە جالعىز-اق – تۇرعىنداردىڭ اۋىلدان الىستاپ كەتپەۋىن, ەلدى مەكەندەردىڭ قاي ماعىناسىندا دا گۇلدەنۋىن, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ وركەندەۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ويتكەنى ەل تۇرعىندارىنىڭ 37 پايىزى قازىر اۋىلدا تۇرادى. وكىنىشتىسى, تۇراقتى جۇمىستىڭ جوقتىعىن العا تارتىپ, قالاعا كوشىپ جاتقان جاستار سانى كەيبىر ايماقتا از ەمەس. كوپتەگەن اتا-انا بالالارىنىڭ اۋىلدا قالماي, قالادا جۇمىس ىستەگەنىن ءجون دەپ سانايدى. «بالام قالادا, بيزنەسپەن اينالىسىپ ءجۇر» دەۋى دە مۇمكىن. قازاقى بولمىس سونداي. الايدا پەرزەنتتەرى ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپپاي, تيتىقتاپ كۇن كورىپ, بازاردا اربا يتەرىپ ءجۇرۋى عاجاپ ەمەس. كوپتەگەن جاستارىمىز شىنىندا دا ورتالىققا كەلىپ, كاسىبىنىڭ ءناسىبىن كورىپ ءجۇر. بىراق ءبارىنىڭ بىردەي جولى بولا بەرمەيتىنى انىق قوي. ودان دا ءوزىنىڭ تۋعان ولكەسىندە, قارا شاڭىراعىندا ادال ەڭبەگىڭنىڭ نەسىبەسىن تەرگەنى دۇرىس ەمەس پە؟ بۇل دا ءبىزدىڭ وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساناسىندا جۇرەتىن نەگىزگى سۇراق بولۋعا ءتيىس. سەبەبى قازىر ەلدى مەكەندەردەن ورتالىققا كوشىپ كەتكەندەردىڭ 60 پايىزى جاستار بولىپ وتىر. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن مەملەكەت ۇسىنىپ وتىرعان زور مۇمكىندىكتەردىڭ كەلەشەگى تۋرالى اقپاراتتىق-تۇسىندىرمە جۇمىستارى ءالى دە دۇرىس جۇرگىزىلسە دەگەن وي ءتۇيدىم. بۇل اسىرەسە, اۋدان, اۋىل اكىمدىكتەرى مىقتاپ قولعا الاتىن شارۋا.
الدىمەن وبلىس ورتالىقتارىندا عانا ەمەس, اۋداندار مەن اۋىلداردىڭ وزىندە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جوسپارى قۇرىلۋعا ءتيىس. ماسەلەن, ءبىزدىڭ كوپتەگەن اۋىلداردا دامۋ جوسپارى جوق. بۇل جوسپار بولسا ەلدى مەكەندەردەگى ءتۇرلى باعىتتى تولىق قامتيتىن ەدى. ءبىر مىسال كەلتىرەيىن. «Amanat» پارتياسى جۇرگىزگەن سكرينينگكە سايكەس, اقتوبە وبلىسى ءبىر جىلدا 65 ءونىم ءتۇرىن تۇتىنادى. ونىڭ 13 ءتۇرى و باستان وبلىستا شىعارىلمايدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل جۇمىستى دا قولعا الادى دەگەن ءۇمىت بار. ءوڭىر 65 ءونىم ءتۇرىنىڭ 7 تۇرىمەن عانا 100 پايىز قامتاماسىز ەتىلگەن. ال وزگە ونىمدەردى شەتەلدەن يمپورتتايدى. تاۋىق 5,4 پايىزىن وزدەرى تۇرىپ جاتقان ايماقتان السا, قالعان 94,6 پايىزى – يمپورت. ياعني ءبىر ءوڭىر ءبىر جىلدا تەك تاۋىق ەتىن الۋ ءۇشىن 11 ملرد تەڭگەنى وزگە ەلدىڭ قازىناسىنا قۇيادى. ەسەپتەپ كورسەڭىز سول قاراجاتقا ەلدى مەكەندەردە قانشاما جۇمىس ورنىن اشۋعا بولاتىن ەدى. ءبىر قىزىعى, اۋىلداعى اعايىننىڭ كوبى تاۋىق وسىرۋگە داعدىلانباعان. ءبىر وتباسىنىڭ 500 تاۋىعى بولسا, كۇنىنە 360 جۇمىرتقا الادى ەكەن. سونى ارزانعا باعالاعاننىڭ وزىندە ءبىر كۇندە 20 مىڭ تەڭگە تابىس تۇسەدى. ءبىر ايدا 500 مىڭ تەڭگەگە جۋىق تازا پايدا قۇيىلىپ تۇرعان شاڭىراقتىڭ جاعدايى جامان بولا ما؟ قوبدا اۋدانىندا جۇماعاليەۆتەر اۋلەتى تۇرادى. باسىندا 500 تاۋىق العان. قازىر وزدەرى عانا ەمەس, وزگە جەرلەستەرىن جۇمىسپەن قامتىپ, تولىق ءبىر اۋدان ورتالىعىن جۇمىرتقامەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. وبلىس بويىنشا 200 مىڭ تاۋىق بەرىلدى. سونىڭ نەسىبەسىن كورىپ, كاسىپتەرىن دامىتىپ وتىرعان اعايىننىڭ تىرشىلىگىنە قالاي قۋانبايسىڭ. تاۋىق وسىرۋگە عانا ەمەس, اۋىلداستار اراسىندا ءبىر-ءبىرىنىڭ شارۋاشىلىقتارىندا ەڭبەك ەتۋگە نامىستاناتىن ازاماتتار دا جوق ەمەس. اي سايىن جالاقى تولەپ, تۇراتىن ءۇيىڭدى بەرىپ وتىرايىن دەسە دە كەلىسپەيدى. ءبىزدىڭ كوپتەگەن ايماقتاعى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى وسى. جۇمىس قولىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ءىرى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ يەلەرى وزگە وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارىنا جۇگىنۋگە ءماجبۇر.
اۋىلدىڭ ماسەلەسى شەشىلمەيىنشە, قالانىڭ ماسەلەسىن شەشە المايمىز. سونى ەشقاشان ەستەن شىعارماۋ قاجەت.
سوندىقتان ءبىز ءار اۋدان, ءار اۋىل عانا ەمەس, ءار اۋلاعا جاعداي جاساۋ تەتىكتەرىن ويلاستىرا باستادىق. وعان تۇرتكى بولعان سەبەپتەر دە جەتكىلىكتى. ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىن. اقتوبە وبلىسىنىڭ بايعانين اۋدانىندا قۇتىم قاسەنوۆ دەگەن جەتپىستەن اسقان اقساقال بار. ءوز ۇيىندەگى 600 شارشى مەتر اۋماققا جىلىجاي سالىپ, قيار, قۇلپىناي, كوك جۋا, اسكوك, ءجۇزىم ءوسىرىپ وتىر. ەشكىمنىڭ كومەگىنسىز-اق تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن جاساپ العان. سول زەينەتكەر ءبىر جىلدا 9 توننا تازا, تابيعي ءونىم الادى. وسىنداي قاريالاردى كوپكە ۇلگى قىلۋ ارقىلى, جاستاردى ىنتالاندىرۋ ماڭىزدى. زەينەتكەر مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا قاتىسپاي-اق قىرۋار شارۋانى اتقارىپ ءجۇر. دەمەك, اركىمنىڭ ىنتا-جىگەرى بولسا قولدان كەلەتىن ءىس قوي. «جەردىڭ جەرگە قاراتپايتىنىن» جاقسى بىلەتىن قۇتىم قاسەنوۆتەي ازاماتتار جەتكىلىكتى. ءوز اۋلاسىنان 18-30 تونناعا دەيىن ءونىم الاتىن ەل تۇرعىندارى بار. ويلاپ كورىڭىز. ءار اۋلادا وسىنشا ءونىم الىپ وتىرعان جاندار بولسا, بۇكىل اۋىل جۇمىلسا قانشاما مىڭ توننا ءونىم الار ەدىك. مەن باسىندا ايتىپ كەتكەن اقپاراتتىق جۇمىس ارقىلى دا وسىنداي قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىن جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ قاجەت.
اۋىلداردىڭ دامۋ جوسپارى قولدا بولسا, ءار اۋدان قانداي تۇقىم ەگۋ كەرەكتىگىن, نەندەي داقىلدى كوبىرەك ءوندىرۋ قاجەتتىگىن جوسپارلاپ, شارۋالاردى سول باعىتقا بۇرىپ وتىراتىن ەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ قايسىسى سۇرانىسقا يە؟ سونى سورتتاپ, رەتتەپ, ەكشەپ, ءبولىپ, نە قاجەت سونى ەگىپ وتىرۋ جۇيەسىن قولعا السا دەگەن تىلەك بار. بۇل الدىمەن جوعارىدا ايتىپ كەتكەن تۇرعىندار تۇتىناتىن ونىمدەردى وزگەدەن ەمەس, ءوز ەلىمىزدەن, تۋعان ايماقتان الىپ وتىرۋعا جول اشادى. ماسەلەن, اباي وبلىسىندا باعدارلاما ارقىلى بولىنگەن قارجىنىڭ 80 پايىزىنا, جامبىل وبلىسى 90 پايىزىنا مال العان. سوندا حالىق ەتتەن باسقا تاعام ءتۇرىن تۇتىنباي ما؟ پرەزيدەنتىمىز بولىنگەن قارجىنى ءتيىمدى پايدالانىپ, حالىققا قاجەت ءونىم شىعارۋ كەرەك دەگەنىن ەسكەرسەك, ءبىر اۋىلدان ەكىنشى اۋىلعا مال ساتۋدى توقتاتۋ كەرەك. ودان سول اۋىلدا ەتتىڭ دە, ءسۇتتىڭ دە كولەمى وسپەيتىنى ايدان انىق.
ءاربىر قاناتقاقتى جوبادا كەمشىلىكتەر بولۋى دا تۇسىنىكتى. سودان ساباق الىپ, العا قاراي دۇرىس قادام جاساي الامىز با, ماسەلە سوندا. جاقسى مىسالدار دا بارشىلىق. ماسەلەن, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى 37 اۋىل جۇمىسسىزدىقتى تولىق جويعان. بۇل جاقسىلىق باسقا وڭىرلەرگە دە جۇعىستى بولسا, قالادا ءجوندى جۇمىس, جايلى باسپانا تابا الماي جۇرگەن مىڭداعان ازامات تۋعان ولكەلەرىنە قايتىپ كەلەدى دەگەن ءۇمىتىمىز دە جوق ەمەس. اسىرەسە شەكارالاس اۋداندارداعى اۋىلدارعا قايتىپ كەلسە جاقسى بولار ەدى. ويتكەنى شەكارا بويىنداعى مەكەندەر ۇلكەن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. مەملەكەت باسشىسى دا ەلدىڭ شەبىندە ورنالاسقان اۋداندار مەن اۋىلداردى بارلىق جاعىنان دامىتۋدى قاداعالاپ وتىر.
«اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىنعان «تاۋارلى نەسيە» جوباسى تۋرالى كوپتەگەن تۇرعىنىمىز ەستىمەگەن دە ەكەن. كوبىنىڭ كەپىلگە بەرەتىن دۇنيەسى بولماعاندىقتان «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنا قاتىسا المايدى. سوعان بايلانىستى اۋىلدا تۇراتىن اتىمتاي جومارت ازاماتتاردىڭ كومەگىمەن ەشقانداي پايىزسىز, كەپىلسىز «تاۋارلى نەسيە» جوباسىن اقتوبە وبلىسىندا جۇزەگە اسىردىق. 4 800 مال باسى حالىققا تاراتىلىپ بەرىلدى. 460-قا جۋىق وتباسىنىڭ ماسەلەسى شەشىلدى. جوبانىڭ ماقساتى – الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلاردى كاسىپكەرلىككە تارتۋ جانە جەكە تابىسىن ارتتىرۋ. تەتىگى دە وتە قولايلى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن ءبىر تيىن جۇمسالمايدى. ءار ايماقتاعى ءىرى شارۋا قوجالىقتارى ەسەبىنەن اۋىل تۇرعىندارىنا مال تۇرىندە «تاۋارلى نەسيە» بەرىلەدى. ماسەلەن, ءىرى قارا مالدىڭ انالىعى ون باستان, قوي انالىعى ون بەس-جيىرما باستان, بيەلەر بەس باستان باستاپ ۇلەستىرىلەدى. وسى نەسيە تۇرىنە قول جەتكىزگىسى كەلگەن ازامات جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا قانداي مالدىڭ ءتۇرى, قانشا باس كەرەكتىگىن ايتىپ, ءوتىنىم بەرەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان قارىز الۋشىدان ءتيىستى قۇجاتتاردى العاننان كەيىن تاۋارلىق نەسيە بەرۋشى وپەراتوردى انىقتايدى. تاۋارلى نەسيەنى ماقۇلدانعاننان كەيىن قارىز الۋشى مەن قارىز بەرۋشى اراسىندا تاۋارلىق نەسيە بەرۋ تۋرالى ءۇش جاقتى شارت جاسالادى. دەمەك, مالدى بەرگەن كاسىپكەردىڭ تاۋەكەلى بولمايدى. ويتكەنى اۋىل اكىمى كەپىل رەتىندە قول قويىپ وتىر. الىنعان مال 7 جىلدان اسپايتىن مەرزىمگە بەرىلەدى. تولدەردىڭ بەلگىلى ءبىر مولشەرى قارىز بەرۋشىگە قايتارىلادى. بەرىلەتىن ءتول 50%-دان اسپايتىنداي بولۋى شارت. تاعى ءبىر تيىمدىلىگى – نەسيە بەرىلگەن سوڭ 1 جىلعا دەيىن كانيكۋل الۋعا بولادى (2 تاراپتىڭ كەلىسىم بويىنشا). بۇل – بيزنەستى دامىتىپ الۋعا وتە جاقسى مۇمكىندىك. كەي ايماقتاردا نەسيەنى مال سۇتىمەن وتەپ جاتقاندار بار. بۇل شارۋا مەن نەسيە الۋشى كەلىسىمىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرۋعا بولاتىن قولايلى تەتىكتەر.
«اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ اجىراماس ءبىر بولشەگى – كووپەراتيۆتەر قۇرۋ. كووپەراتيۆ قۇرعان شارۋاشىلىقتار قاجەتتى تەحنيكانى ساتىپ السا, 50% ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديا الا الادى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ, اباي اۋدانىندا ءسۇت ونىمدەرىن ءوندىرۋ تسەحى جۇمىسىن 2019 جىلى باستاپتى. ال اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆى 2017 جىلى قۇرىلعان. كووپەراتيۆ مۇشەلىگىندە 100-گە تارتا ادام بار ەكەن. جەكە كاسىپكەر بەردەن باشاروۆ باسقاراتىن تسەح جۇمىسى جىل وتكەن سايىن ءونىم كولەمىن ارتتىرىپ وتىر. مۇزداتقىش, ءسۇت, قايماق پاستەرلەۋگە ارنالعان اپپاراتتار, بىرنەشە توننا ءسۇتتى تارتاتىن سەپەراتور, سارى ماي مەن قۇرت دايىندايتىن اپپاراتتار جانە وزگە دە قۇرىلعىلارى جەتكىلىكتى. ءسۇت تسەحىندا بەردەن اعامىزدىڭ ەكى بالاسى اقجول مەن اقتىلەك بىرگە جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار ءسۇت تسەحىنداعى ون بەس جۇمىسشىنىڭ التاۋى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەتىن ورتالىقتان كەلگەن. تسەح تاۋلىگىنە 2-3 توننا ءسۇتتى قابىلداپ, قايماق, سارى ماي, ىرىمشىكتىڭ بىرنەشە ءتۇرىن, ءتىپتى برىنزا جاساپ شىعارادى. بۇل ءسۇت ونىمدەرىن استانا, قاراعاندى, الماتى قالالارىنا جونەلتەدى. بيىل تسەحتا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, كۇنىنە 10 توننا ءسۇتتى وڭدەۋ مەجەسىنە تالپىنىپ جاتىر ەكەن. شەتەلدەن قوسىمشا گوموگەنيزاتور, ديسپريگاتور قۇرىلعىلارى الىنىپ, ىسكە قوسىلعان. جەكە باسىندا بىردە-ءبىر مالى بولماسا دا تاۋەكەلگە بەل بۋعان وسى ازاماتقا و باستا اۋدان, ءوز اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى عانا ەمەس, ءوز ۇلدارى دا سەنبەگەن. ەكى ۇلى قالاعا قونىس اۋدارعان. كەيىن اكەلەرىنىڭ اتقارىپ وتىرعان ءىسى ءتيىمدى ەكەنىن ءتۇسىنىپ, اۋىلدارىنا قايتىپ كەلگەن. تاماشا مىسال.
تۇركىستان وبلىسى كووپەراتيۆ بويىنشا 112 شارۋاشىلىقتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ وتىر. باتىس قازاقستان وبلىسى دا ء«بىر اۋىل – ءبىر كووپەراتيۆ» مۇددەسىنە جۇمىلعان. تاعى ءبىر توقتالا كەتەتىن جايت – مال ونىمدەرىن وڭدەۋ ماسەلەسى. قازىر باياۋ بولسا دا بۇل ءىس جولعا قويىلىپ كەلەدى. ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ, جاڭارقا اۋدانىندا جىلقى ەتىن وڭدەپ, كونسەرۆىلەپ جان-جاققا جونەلتۋ جۇمىستارى باستالماقشى. بۇل – وزگە دە وڭىرلەرگە ۇلگى بولاتىن قادام.
بولاشاقتا ءبىزدىڭ ەلدى العا سۇيرەيتىن قوزعاۋشى كۇش اۋىل شارۋاشىلىعى بولارى ءسوزسىز. جاقىندا اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىن قولداۋعا بايلانىستى 27 تالاپتى قىسقارتىپ, 7-اق تالاپ قالدىردىق. دەمەك, تىرشىلىگىمدى باستاپ, شارۋامەن اينالىسامىن دەگەن ەل تۇرعىندارىنا توسقاۋىل دا ازايدى.
اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋمەن قاتار اتقارىلاتىن مىندەتتەر قاتارىندا ەلدى مەكەننىڭ ءبىلىم, بايلانىس سالاسىن, ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, مادەني وشاقتارىن جانداندىرىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دا سەرپىلتۋ ەرەكشە ماڭىزعا يە. بۇل رەتتە دە مەملەكەت تە جۇمىستاردى رەت-رەتىمەن اتقارىپ جاتىر.
«اۋىلداعى تۇرمىستىڭ قالاداعى سياقتى جايلى بولۋىنا كۇش سالامىز. يگەرىلمەي بوس جاتقان جەرلەردى مەملەكەتتىڭ مەنشىگىنە قايتارۋ جۇمىستارىن تىڭ قارقىنمەن جالعاستىرامىز. اۋىلدىق جەرلەردى دامىتۋدىڭ كەشەندى تۇجىرىمداماسى قابىلدانادى. بۇكىل ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرى قۇرىلادى. جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ تەڭ جارتىسى سونىڭ قۇرامىنا كىرەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا 350 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى. بۇل بۇكىل ەل تۇرعىندارىنىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, حالىق كوڭىلىنە زور سەنىم ۇيالاتتى.
«اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى وسى جۇرىسىنەن جاڭىلماي, كەمشىن تۇسى جەتىلىپ, قامتۋ كولەمى ۇلعايا تۇسسە از جىلدا اۋىل ازاماتتارىنىڭ دا جاعدايى وڭالىپ قالارى كۇمانسىز.
ەرالى توعجانوۆ,
پرەمەر-مينيستر كەڭەسشىسى