بيىگىنە قاراعاننىڭ قالپاعىن ۇشىراتىن ءزاۋلىم عيماراتتارى كوز جاۋىن العان اسەم استانا – الەمدەگى ەڭ جاڭا, دامۋ قارقىنى جوعارى قالا. قىدىرا كەلگەن ءاربىر مەيمان قالانىڭ قوناقجايلىلىعىن سەزىنەدى. ەجەلدەن ۇلكەن ءۇي كەلىمدى-كەتىمدى قوناقتان ارىلماي جاتاتىنى بار. مىنە, استانا ەلىمىزدەگى سونداي ورىنعا اينالدى.
قازاقتىڭ مىڭجىلدىق مادەنيەتى مەن زاماناۋي ينفراقۇرىلىمىن بىرىكتىرىپ تۇرعان ەلوردا – ەل ءتۋريزمىن دامىتۋعا ەڭ الەۋەتتى قالا. استانا الەمدەگى ماڭىزدى ماجىلىستەردى وتكىزۋمەن بىرگە تۋريستەرگە قولايلى جاعداي جاساۋ ارقىلى ورتالىق ازيانىڭ ىسكەرلىك حابى رەتىندە دامىپ كەلەدى. رەسمي مالىمەتتەرگە ۇڭىلسەك, بيىل استاناعا كەلگەن تۋريستەر بىلتىرعى سايكەس كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 12,3% (1 324 047) كوپ كەلگەن. مۇندا ىشكى تۋريستەردىڭ ۇلەسى 1 036 921 ادام بولسا, شەتەلدىك تۋريستەردىڭ سانى – 287 126. تۋريستىك سالانى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس استانا – ەلىمىزدىڭ ساياسي, اكىمشىلىك, ىسكەرلىك جانە مادەني ورتالىعى. قالا اكىمدىگىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باسقارماسى ءتۋريزمدى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, باس قالادا ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ بىرنەشە نەگىزگى باعىتى بەلگىلەنگەن. اتاپ ايتقاندا, بۇعان ماڭىزدى وقيعالار وتكىزۋ, ىسكەرلىك باعىتتى (MICE-تۋريزم), مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ, استانا برەندىن قالىپتاستىرۋ, قاجەتتى بارلىق ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋ جانە سەرۆيس ساپاسىن ارتتىرۋ جاتادى.
– استانادا تۋريستەرگە قاجەتتى جاعداي جاسالعان. قالادا 257 قوناقۇي, 68 ءىرى تۋريستىك نىسان, ياعني تەاترلار, مۋزەيلەر, ساياجايلار مەن ساۋدا ۇيلەرى بار. سونىمەن قاتار تۋريستەرگە 2 مىڭنان اسا قوعامدىق تاماقتانۋ ورنى, حالىقارالىق اۋەجاي مەن «بايتەرەك» مونۋمەنتى جانىندا كەرەك مالىمەتتەردى بەرەتىن 2 اقپاراتتىق دۇڭگىرشەك, جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە باعىت بەرۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى, – دەدى ءتۋريزمدى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ومىرزاق تىلەۋجان.
قالاداعى 257 قوناقۇيدەگى 9 439 بولمە 17,5 مىڭ جاتىن ورىنعا ەسەپتەلگەن. بۇل قاتاردا 5 جۇلدىزدى 8, 4 جۇلدىزدى 11, 3 جۇلدىزدى 5, كاتەگورياسىز 205 قوناقۇي بار. ال قالادا تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ شەڭبەرىندە «Red Bus» ەكسكۋرسيالىق اۆتوبۋستارى قاتىنايدى. بۇل اۆتوبۋستار اۋديوگيدتەرمەن جابدىقتالعان. ەكسكۋرسيا تۋريستەرگە 8 تىلدە قولجەتىمدى. قالانىڭ كورىكتى جەرلەرىنە ساپارلاۋدى ويلاعان تۋريستەرگە «Astana City Pass» تۋريستىك كارتاسىن ساتىپ الۋعا بولادى. بۇل ەڭ اۋەلى قوناقتاردىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەۋگە قولايلى. تۋريست كارتاسى قالاداعى 11 مادەنيەت نىسانىنا 70%-عا دەيىن جەڭىلدىكپەن بارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كارتا قۇنى 24 ساعاتقا 9 990 تەڭگە, 72 ساعاتقا 13 990 تەڭگە شاماسىندا شىعادى. سونىمەن قاتار قالادا اۋديوتۋرلار
«izi.TRAVEL» حالىقارالىق پلاتفورماسىندا قولجەتىمدى. وندا ەلورداداعى 164 كورنەكتى نىسان بويىنشا ەكسكۋرسيا جۇكتەلگەن. تۋريستەرگە ارنالعان قىزمەتتى جاقسارتۋ ماقساتىندا visitastana.kz اقپاراتتىق جۇيەسى جۇمىس ىستەپ تۇر. قوناقۇيدى «Booking» حالىقارالىق سەرۆيسى ارقىلى الدىن الا جالداۋعا مۇمكىندىك بار. قالادا وتەتىن اۋقىمدى ءىس-شارالارعا دا وسى جۇيەدەن بيلەت الۋعا جاعداي جاسالعان. اتالعان پورتالدىڭ مالىمەتىنشە, بيىل 2 435 تاماقتانۋ ورنى, 2 مىڭعا جۋىق ءىس-شارا كورسەتىلگەن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, سەرۆيسى ساقاداي ساي.
ينۆەستيتسيالار جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ماقسات جاڭاباەۆ استانادا تۋريستەر وزدەرىن جايلى سەزىنۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىم جاسالعان دەۋگە نەگىز بار ەكەنىن ايتادى.
– تۋريستەر كەلەتىن ەلدەردىڭ قاتارىندا ەڭ ءبىرىنشى ورىندا كورشىلەس رەسەي, ودان كەيىن قىتاي, تۇركيا, گەرمانيا, وزبەكستان, اقش, ت.ب. ەلدەر بار. 2023 جىلى تەمىرجول ارقىلى كەلگەن قوناقتار شامامەن 5,5 ميلليون بولسا, بيىل بۇل كورسەتكىشتىڭ تاعى 4%-عا وسكەنى بايقالادى. نەگىزگى ءوسۋ كورسەتكىشى اۋە كولىگىمەن كەلگەندەردىڭ ەنشىسىندە, مۇندا 30 باعىت بويىنشا الەمنىڭ 13 ەلىنە 23 اۋە كومپانياسى تىكەلەي حالىقارالىق رەيستەردى ورىندايدى. 79 ەلمەن ۆيزاسىز رەجىم جاڭارتىلدى, – دەدى ول.
استانانىڭ گەوگرافيالىق اۋماعى, ينفراقۇرىلىمى وقيعالىق, ىسكەرلىك, مەديتسينالىق تۋريزمگە قولايلى. قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى دا وزگە قالالاردان كوش ىلگەرى.
– استانا ءتۋريزمىن دامىتۋدىڭ تاعى ءبىر باسىم باعىتى – مەديتسينالىق تۋريزم. قالادا JCI حالىقارالىق ساپا ستاندارتىمەن اككرەديتتەلگەن 7 كلينيكا جۇمىس ىستەيدى. استانا قالاسىندا ەمدەلۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى – كارديوحيرۋرگيا, نەيروحيرۋرگيا, ستوماتولوگيا, پلاستيكالىق حيرۋرگيا جانە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ. نەگىزگى ارتىقشىلىعى – شەتەلدىك كلينيكالارمەن سالىستىرعاندا مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ قۇنى تومەن ءارى ساپاسى جوعارى. ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ كلينيكالار زاماناۋي جابدىقتارمەن جابدىقتالعان جانە جوعارى بىلىكتى ماماندار جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىندا مەديتسينالىق ۇيىمدار مەن تۋريستىك سالا وكىلدەرىنىڭ بىرلەسۋىمەن قازاقستان مەديتسينالىق ءتۋريزمى قاۋىمداستىعى قۇرىلدى. وعان بۇگىنگى تاڭدا 46 كلينيكا مەن مەديتسينالىق ۇيىم كىردى, – دەيدى م.جاڭاباەۆ.
ەلوردا قوناقتارى ءجيى باراتىن 10 ورىن
1. بوتانيكالىق باق پەن باس مەشىت«Kazakhstan.travel» سايتىنىڭ مالىمەتىنشە, قازىر استانادا نەگىزى 21 تۋريستىك نىسان بار ەكەن. جىل سايىن تۇرلەنە تۇسەتىن استانا تاعى دا قىزىقتى ورىندارمەن تولىقتى. بۇل قاتارعا كۇمبەزى كۇمبىرلەگەن كورىكتى مەشىتتەردى ايتۋعا بولادى. اسىرەسە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە تۋريستەر ەڭ كوپ باراتىن ورىنداردىڭ بىرىنە اينالعان ورىن باس مەشىت بولىپ تۇر. سونىمەن قاتار استاناعا اعىلعان قوناقتاردىڭ تاعى ءبىر بارماي كەتسە, كوڭىلى كونشىمەيتىن جەرى – بوتانيكالىق باق. بۇل التى جىلدا استانانىڭ اجارىن اشىپ تۇرعان كورىكتى ورىنداردىڭ ورتاسىنان ويىپ تۇرىپ ورىن العان ەكەن. ەندەشە, استانانىڭ ەڭ تانىمال كورىكتى جەرلەرىنە توقتالايىق.2. «ەكسپو» حالىقارالىق كورمە ورتالىعىاستاناعا كەلگەن ءاربىر قوناق «ەكسپو» حالىقارالىق كورمە ورتالىعىنا سوقپاي كەتپەيدى. 2017 جىلدىڭ ايتۋلى وقيعاسىنا اينالعان «ەكسپو-2017» كورمەسى تمد ەلدەرى اۋماعىندا العاش رەت استانادا ۇيىمداستىرىلدى. مۇندا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىندا بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن تابۋ جونىندە جاڭا تاجىريبەلەر مەن تىڭ ۇسىنىستار كورسەتىلدى. ءتىپتى سول جىلدىڭ وزىندە وندا 2,4 ميلليون قوناق كەلىپتى. «ەكسپو» – جاڭا تەحنولوگيالار مەن الۋان ءتۇرلى وركەنيەتتىڭ توعىسقان ورتالىعى. قىزمەتكەرلەردىڭ ايتۋىنشا, ءبىر عانا «نۇر الەمدى» تولىق ارالاپ شىعۋعا 3–3,5 ساعات ۋاقىت كەتەدى. 3. «ماڭگىلىك ەل» سالتانات قاقپاسىاستانانىڭ كىرەبەرىسىندە ورنالاسقان «ماڭگىلىك ەل» قاقپاسى – قالا قوناقتارى كورۋگە ءتيىس قىزىقتى ورىنداردىڭ ءبىرى. مۇندا زاماناۋي ونەر جۇمىستارى قويىلعان كورمە زالى مەن شولۋ الاڭى ورنالاسقان. سالتانات قاقپاسى 2011 جىلى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ارناپ تۇرعىزىلعاندىقتان, ونىڭ بيىكتىگى 20 مەتردى قۇرايدى. ونىڭ جەتىنشى قاباتىندا اۋماعى 120 شارشى مەتر بولاتىن كورمە زالى ورنالاسقان. وندا شەتەلدىك جانە وتاندىق سۋرەتشىلەردىڭ, مۇسىنشىلەردىڭ, ساندىك-قولدانبالى ونەر شەبەرلەرىنىڭ تۋىندىلارى قويىلىپ, ءتۇرلى فوتوكورمە وتكىزىلەدى. سونداي-اق كورمە زالى ارقىلى قاقپا توبەسىندە ورنالاسقان شولۋ الاڭىنا شىعۋعا بولادى. كەلۋشىلەر شولۋ الاڭىنىڭ ءتورت بۇرىشىنا قويىلعان ءتورت دۇربىمەن تۇتاس قالانى تاماشالاي الادى. شولۋ الاڭىنا دەيىن كەلۋشىلەردى كاسىپقوي گيدتەر اقمولا ءوڭىرىنىڭ قالىپتاسۋى مەن تاريحى كورسەتىلگەن فوتوسۋرەتتەرى بار باسپالداقپەن الىپ جۇرەدى جانە قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە قالا تاريحىمەن تانىستىرادى. ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن كەلۋشىلەرگە ارنايى ليفت ورناتىلعان.4. ۇلتتىق مۋزەيفرانتسيانىڭ پاريج قالاسىنداعى ۇلتتىق ونەر مۇراجايى – ايگىلى لۋۆردى كورۋ ءۇشىن جىل سايىن ميلليونداعان ساياحاتشى ات سابىلتىپ بارادى. سول ءتارىزدى كەز كەلگەن ەلدىڭ استاناسىنا بارىپ تۇرىپ, مۋزەيلەرىنە باس سۇقپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. استاناداعى ۇلتتىق مۋزەي دە تۋريستەردى ماگنيتشە تارتىپ تۇرعان ورىن دەۋگە بولادى. بۇل – ەلىمىزدەگى ەڭ زاماناۋي مۋزەي. وندا ەلىمىزدىڭ ەرتە عاسىردان بۇگىنگە دەيىنگى ارحەولوگيالىق, ەتنوگرافيالىق جادىگەرلەرى مەن مادەني ەسكەرتكىشتەرى جيناقتالعان. 2014 جىلى اشىلعان بۇل نىساننىڭ جالپى اۋدانى 74 مىڭ شارشى مەتردەن اسادى جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جابدىقتالعان. مۋزەي ىشىندەگى «ەجەلگى جانە ورتا عاسىر تاريحى», «التىن», «ەتنوگرافيا», «تاريح», «تاۋەلسىز قازاقستان», «استانا», «زاماناۋي ونەر زالدارىنان» ەلىمىزدىڭ قۇندى ەكسپوناتتارىن كورۋگە بولادى. ۇلتتىق مۋزەيمەن بىرگە استانا قوناقتارىنا الجير مۋزەيى, ساكەن سەيفۋللين مۋزەيى, قارۋلى كۇشتەردىڭ اسكەري-تاريحي مۋزەيى ىشكى تۋريستەر ءۇشىن ىلكىمدى ورىنداردىڭ بىرىنە اينالعان.5. «قازاق ەلى» مونۋمەنتى الاڭىبۇل – الماتىداعى تاۋەلسىزدىك الاڭىنان كەيىنگى ەلىمىزدە باستى الاڭداردىڭ ءبىرى. مونۋمەنت الاڭى – استانانىڭ بەتكە ۇستار ورنى. اق ءمارماردان قۇيىلعان مونۋمەنتتىڭ بيىكتىگى 91 مەتردى قۇرايدى, بۇل قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العان 1991 جىلدى بىلدىرەدى. ال ونىڭ باسىنداعى التىن تۇستەس الىپ سامۇرىق قۇس ەل تىنىشتىعىن كۇزەتىپ تۇرعانىن بىلدىرەدى. استانا قوناقتارى الاڭ اينالاسىندا ورنالاسقان «ازىرەت سۇلتان» مەشىتى, «شابىت» قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى, ۇلتتىق مۋزەي, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى (پيراميدا) سىندى ماڭىزدى نىساندارعا بارا الادى.6. ارباتەسىل وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا اشىلعان اربات جارمەڭكەسى دە استانا قوناقتارىنىڭ كوڭىلىنەن شىققان ورىنداردىڭ قاتارىنا كىرىپتى. مۇندا قولونەر شەبەرلەرى, سۋرەتشىلەر, ارتىستەر, اقىندار, تاعى باسقا شىعارماشىل ادامداردىڭ جارمەڭكەسى ورنالاسقان جانە تۋريستەر ۇلتتىق بۇيىمدار مەن كادەسىيلاردى كوپتەپ ساتىپ الادى. كوشە سۋرەتشىلەرىنە تاپسىرىس بەرىپ, ونەرپازداردىڭ ءان-كۇيىن تىڭداۋعا بولادى. جارمەڭكەدەن شىققان حالىق ەسىل وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا سەرۋەندەپ, كەمە ارقىلى ەسىل وزەنىندە جۇزە الادى جانە كەشكى ۋاقىتتا ەسىل وزەنى ۇستىندەگى لازەر شوۋىن تاماشالاي الادى.7. «بايتەرەك» مونۋمەنتىالىستان قاي اعايىنىمىز كەلسە دە, الا جۇگىرەتىن ءبىر جەرىمىز – «بايتەرەك» مونۋمەنتى. ويتكەنى قالامىزدا قانشا ءزاۋلىم عيماراتتار بوي كوتەرسە دە, الىپ بايتەرەك استانانىڭ ناعىز سيمۆولى بولىپ قالا بەرەدى. مۇندا 98 مەتر بيىكتىكتەن باس شاھاردى الاقانداعىداي كورۋگە بولادى جانە كەلۋشىلەردىڭ قاراسى قىسى-جازى ۇزىلمەيدى.8. «حانشاتىر» ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىعى«حانشاتىر» استانانىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ورتالىق ازيانىڭ كوز تارتارلىق عيماراتتاردىڭ ءبىرى دەسەك, ارتىق بولماس. بۇل الەمدەگى ەڭ بيىك شاتىر رەتىندە تانىمال. عيمارات ىشىندە تروپيكالىق باق, سارقىرامالار, جاساندى وزەندەر مەن كولدەر, قۇمدى جاعالاۋ بار. بۇعان قوسا ساۋدا نۇكتەلەرى, بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭدارى, مەيرامحانالار, فيتنەس ورتالىقتارى, كينوزالدار سىندى ويىن-ساۋىققا قاجەتتى دۇنيەلەردىڭ بارلىعى قامتىلعان. ەرتەدە جاۋىنگەر ساق بابالارىمىز ۇزىن قىل شاشاقتى نايزانى (تۋ) ورتاعا شانشىپ, جان-جاعىن نايزامەن قالاپ شاتىر تىككەن. عيماراتتىڭ ساۋلەتى وسىدان الىنعان ەكەن. ناعىز كوشپەلىلەر وركەنيەتىنىڭ تاريحىنان سىر شەرتەتىن ساۋلەتتى عيمارات ساياحاتشىلار باس سۇقپاي وتپەيتىن ورىنعا اينالىپتى.9. «دۋمان» ويىن-ساۋىق ورتالىعىاستانانىڭ ماقتانىشىنا اينالعان تاعى ءبىر ورىن – «دۋمان» ويىن-ساۋىق ورتالىعى. وندا تروپيكالىق بالىقتارى بار وكەاناريۋم, 5م-كينوتەاترى, ۇلكەن كۇمبەزدى كەڭىستىك, «دجۋنگلي» اتتراكتسيونى جانە تاماقتاندىرۋ كاسىپورىندارى مەن ساۋدا نۇكتەلەرى ورنالاسقان. مۇندا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جەتكىزىلگەن 2 مىڭعا جۋىق تەڭىز جاندىگى تىرشىلىك ەتەدى جانە سۋدىڭ قورى 3 ميلليون ءليتردى قۇرايدى. ونى ازىرلەۋگە 120 توننا تەڭىز تۇزى پايدالانىلعان. «دۋمان» ويىن-ساۋىق ورتالىعى جانىندا ەڭ بيىك اتتراكتسيون ورنالاسقان. نىساننىڭ بيىكتىگى – 65 مەتر, بۇل 22 قاباتتى عيماراتتىڭ بيىكتىگىمەن بىردەي. سالىستىرىپ قارار بولساق, الماتىلىق اتتراكتسيوننىڭ بيىكتىگى – 60 مەتر. جاڭا «دوڭگەلەكتىڭ» اۋا باپتاعىشى ءارى جىلىتۋ قوندىرعىسى ورناتىلعان 36 كابيناسى بار.10. بۋراباي كۋرورتتى ايماعى«قازاقستاننىڭ شۆەيتسارياسى» اتانعان بۋراباي كۋرورتتى ايماعى ەلوردادان 250 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان, استاناعا كەلگەن تۋريستەردىڭ كوبى سوندا بارادى ەكەن. بۋراباي تمد-داعى ەڭ تانىمال كۋرورتتاردىڭ ۇشتىگىنە كىرەدى. مۇندا ەمدىك قاسيەتى بار سۋ, تازا اۋا, شىعىس ۇلتتارىنىڭ تاعامى جانە ساناتوريلەر مەن تۋريستىك بازالار ورنالاسقان. سونداي-اق تۋريستەر بۋرابايداعى ابىلاي حان الاڭى, وقجەتپەس تاۋى, جۇمباقتاس, جەكە باتىر سىندى بىرەگەي ورىندارعا بارا الادى.
P.S. اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنان, الماتى قالاسىنان كەيىنگى دونور شاھارعا اينالعان استانانىڭ بايلىق قۇپياسى نەدە ەكەنى تۇسىنىكتى بولسا كەرەك. ءتىپتى قالا عانا ەمەس, الەمدە بۇكىل ەكونوميكاسىنىڭ ەڭ نەگىزگى وزەگىن تۋريزمگە نەگىزدەگەن ەلدەر بار. استانا ارقىلى بىزگە دە ونداي مۇمكىندىكتەرگە قول جەتكىزۋگە بولادى. كۇنى كەشە مەملەكەت باسشىسى دا ەلىمىزدىڭ تۋريستىك الەۋەتى وتە جوعارى ەكەنىن ايتقان ەدى. سونىڭ ايقىن دالەلى – ايشىقتى استانا.