«1967 جىلى بەس جاسىمدا تار كوشەدە ءبىر توپ بالا ويناپ جۇرگەن ەدىك. فۋراجكاسىنىڭ كۇنقاعارىن كوزىنە ءتۇسىرىپ الىپ, موتوتسيكلىمەن زاۋلاپ كەلىپ قالعان كورشى اعايدىڭ بەتىنىڭ تومەنگى بولىگى مەنىڭ جارىق دۇنيەدە كورگەن ەڭ سوڭعى بەينەم بولدى».
اقتاۋداعى ماسساجشى باۋىرجان تاجىعۇلوۆ ءوزىنىڭ اۋىر تاعدىرى جايلى وسىلاي اڭگىمەلەپ بەردى. قولى شيپالى جىگىت اعاسى تالاي-تالاي ەمدەلۋشىنىڭ ىستىق ىقىلاسىنا يە. باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزدامايتىن ادام جوق, ونىڭ ۇستىنە اۋرۋدىڭ جاقسىسى جوق. قاي جەر اۋىرسا, شىبىن جان شىرقىراپ سول جەرگە بارىپ تۇرعانداي كۇيگە تۇسەتىنىڭ بار. بازبىرەۋلەر «تۇز جينالىپتى» دەپ, قوزعالعان سايىن اھلاپ-ۇحىلەپ الەككە قالاتىن وستەحوندروز دا جاقسى نارسە ەمەس. قان قىسىمىن باياۋلاتىپ, باستى قاقساتىپ, بەل مەن ارقانى تۇتاستىرىپ, ءتىپتى ومىرتقانى مايىستىرىپ, سول ارقىلى قول مەن اياقتى «ماتاپ» تاستايتىن اۋرۋدان ازاپ شەگۋشىلەر از ەمەس. قوزعالىس از, كۇنى بويى ورىندىقتا وتىرعاندىقتان عوي, ونىڭ ۇستىنە ءسان دەپ جەڭىل-جەلپى كيىنەتىنىمىزدى قايتەرسىڭ دەپ وزدەرىنە وزدەرى «دياگنوزدى» قويا كەلەتىن اعايىننىڭ مۇنداي دا الدىمەن بارارى – باۋىرجان اعاي.
وكىنىشتىسى – باۋىرجان اعاي زاعيپ جان, ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك. تاعدىر وعان تەك بەس جاسقا دەيىن عانا نۇردى كورۋدى بۇيىرتقان, ىدىس-اياعى ارالاسىپ, ءبىر تۋعان باۋىرداي بولىپ كەتكەن كورشى اعايدىڭ ۇيىنەن قوناقتاردى اتتاندىرىپ سالىپ, «كوڭىلدى» كۇيىندە كولىك تىزگىنىنە وتىرۋىنىڭ سوڭى باۋىرجاننىڭ ءومىرىن تاس-تالقان ەتۋمەن اياقتالىپتى. وزدەرى قاشىپ قۇتىلماسا, رولدەگى جاننىڭ بەيقامدىعىن سەزگەن بالالار تىم-تىراقاي قاشا جونەلەدى دە, ۇلگەرمەگەن باۋىرجان سارايدىڭ سىرت قابىرعاسىنا ارقاسىمەن جابىسىپ تۇرا قالادى. رولمەن كەپ كوك جەلكەدەن قاعىپ وتكەن اۋىر سوققىدان سوڭ الدىمەن اۋىلدا, سوسىن اتىراۋدا ەمدەلگەن باۋىرجاننىڭ ەكى جىلى الماتىدا اۋرۋحانادا وتەدى. ءبىر جىل توسەككە تاڭىلعان بالا دارىگەرلەر اياعىنان تۇرعىزعاندا تۇرۋ مەن ءجۇرۋدى ۇمىتىپ قالعان ەكەن. «ءجۇر, ءجۇر, اياعىڭدى باس» دەگەن دارىگەرگە اڭتارىلا قاراپ ۇعىنباعان وعان ءجۇرۋدىڭ نە ەكەندىگىن دارىگەرلەر ءتۇسىندىرىپ, ۇيرەتىپتى.
– سودان كەيىنگى ءومىرىم الماتىدا ءوتتى. زاعيپتار مەكتەبىنىڭ تابالدىرىعىن اتتادىم. كەيىن ەرجەتكەن سوڭ مەنى ەمدەگەن دارىگەردەن قالاي بولدى دەپ سۇرايمىن عوي, «ەرتەرەك ەمدەلگەندە ءبارى ءتاۋىر بولىپ كەتەر ەدى, امال نە, كەش قالىپسىڭ» دەگەن ەدى. مەنىڭ تاعدىرىم سولاي جازىلعان بولار, زاعيپتارعا ارنالعان شاحمات ويناپ, ساۋساقپەن سيپاپ وتىرىپ ارنايى كىتاپتاردى وقۋعا ءماجبۇر بولدىم. وڭ كوزىم سۋ قاراڭعى, ال سول كوزىم 30-40 سانتيمەتر قاشىقتىقتان ءارى كورە المايدى. تالاي ءسۇرىندىم, تالاي قۇلادىم, بىراق ەكىنشى رەت ساقتانىپ, ءوز-وزىڭنەن امالداپ جۇرۋگە تۋرا كەلەدى, – دەيدى ول.
دارىگەر بولۋدى ارمانداعان باۋىرجان تاجىعۇلوۆ 1981-1984 جىلدارى كيسلوۆودسكىدەگى دارىگەرلىك ۋچيليششەنىڭ ەمدىك ماسساج ءبولىمىن قىزىل ديپلوممەن بىتىرەدى. ودان ءارى جوعارى ءبىلىم الۋدى قالاعانمەن, زاعيپ جاندار ءۇشىن ارنايى وقۋ ورنىنىڭ بولماۋى سالدارىنان ول تەك ارمان كۇيىندە قالادى.
ەڭبەك جولىن الماتىنىڭ قالقامانىندا باستاپ, اقتاۋدا جالعاستىرعان ب.تاجىعۇلوۆ قازىر «چا-كۋر» ەمحاناسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. اراسىندا دارىگەرلىك كوللەدجدە ستۋدەنتتەرگە ءدارىس تە بەرگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, ماسساج جاساۋ جەڭىل-جەلپى ءىس ەمەس. قازاقستاندا 1-2 ايلىق كۋرستارمەن شەكتەلگەنمەن, شەتەلدەردە ينستيتۋتتاردا ارنايى وقىتىلادى ەكەن, ءتىپتى وسى سالادان پروفەسسور اتانعان شەبەرلەر دە بار كورىنەدى.
– ينسۋلت العان ادامداردى 3-4 اي ىشىندە تۇرعىزۋعا بولادى, ال ءبىر جىلدان سوڭ قيىنداپ كەتەدى. مەنىڭ ومىرىمدە مۇنداي ادامدار ءجيى كەزدەستى جانە جۇزدەن استام ادام جەر باسىپ كەتتى. مەنەن ەم الىپ, ساۋىعىپ قۋانعانداردى كورگەندە كوڭىلىم وسەدى, قوعامعا, ادامدارعا كەرەك ەكەنىمدى سەزىنەمىن. مۇنىڭ ءوزى مەن ءۇشىن ۇلكەن باقىت, – دەگەن باۋىرجان اعا ماسساج جاساۋدىڭ قىزىعى مەن قىر-سىرى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى.
«بىلگەننىڭ زيانى جوق» دەپ, جالعىز قىزىن ماسساجعا ۇيرەتىپ ءجۇر ەكەن. ساباقتى جاقسى وقيتىن قىزى اقتاۋداعى بەلدى مەكتەپ- ەكونوميكالىق ليتسەيدىڭ وقۋشىسى. زايىبىنىڭ ماماندىعى مەيىربيكە بولعانمەن, قازىر باۋىرجاننىڭ كومەكشىسى رەتىندە ۇيدە – وتاعاسىنىڭ قاعازىن جازىپ, ەسەپ-قيسابىن جۇرگىزىپ, باراتىن جەرىنە جەتكىزىپ سالىپ, الىپ كەتىپ جۇرەدى.
ب.تاجىعۇلوۆ مۇگەدەك نەمەسە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى شەتتەتپەي, قولداۋ كورسەتۋدى ماقسات ەتكەن مەملەكەتكە, وڭىردەگى ەڭبەكپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنا العىسىن ءبىلدىردى. ەسىگىنىڭ الدىندا توپىرلاي كۇتىپ وتىرعان ەمدەلۋشىلەرىنە ونى تاڭەرتەڭ ارنايى ينۆاتاكسي جەتكىزىپ, كەشتە ۇيگە الىپ كەتەدى ەكەن. ونىڭ ۇستىنە اتالمىش باسقارما جۋىردا ءتۇرلى كىتاپتاردى تىڭداۋ مۇمكىندىگىن بەرەتىن ماگنيتوفون سىيلاپتى, وتباسىمەن شيپاجايلارعا جولداما الىپ تۇراتىن كەزدەرى دە جوق ەمەس.
«شۇكىر, باردى, تىنىشتىقتى باعالاۋىمىز كەرەك, سابىرلىلىق, شىدامدىلىق قاجەت. وسى قاسيەتتەر عانا ادامدى ارمانعا جەتكىزەدى», – دەپ تۇيىندەدى ول اڭگىمەسىن.
قارشادايىنان قيىندىققا دۋشار بولعان باۋىرجان اعا بۇل بايلامدى تەككە ايتىپ تۇرعان جوق, وعان كوپ نارسەنى باسىنان وتكەن اۋىر كۇندەر ۇيرەتكەن.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.