عالام عاجاپتارى: «ءبىرىڭ ءولىپ, ءبىرىڭ قال»

الەمدىك بوكس تاريحىندا ەڭ ۇزاققا سوزىل­عان ايقاس 1893 جىلى 6 ساۋىردە جاڭا ورلەان قالاسىندا بولعان. جەڭىل سال­ماق­تاعى قوس بوكسشى ەندي باۋەن مەن دجەك بيۋرۋك امەريكانىڭ وڭتۇستىك شتاتتا­رىنىڭ چەمپيوندىعىنا تالاسىپتى. باسەكە 110 راۋند­قا سوزىلعان. ونى ۋاقىتقا شاققاندا – 7 ساعات 19 مينۋت. اقىرىندا ەكى بوكسشى دا ابدەن شارشاپ, ءبىر-بىرىنە جۇدىرىق سىلتەۋگە شامالارى كەلمەي قالعاندىقتان, تورەشى جۇدىرىقتاسۋدى توقتاتۋعا ءماجبۇر بولعان. ءبىر جارىم ايدان كەيىن ەكى بوكسشى قايتا جۇدىرىق­تاسىپ, 85 راۋندقا سوزىلعان جەكپە-جەكتە ەندي بوۋەن جەڭىسكە جەتكەن.

رەكورد ءۇشىن جان پيدا

1965 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىندا امە­ريكالىق جۋرناليست روبەرت مەنري جۇرتتىڭ كوبى بارا بەرمەيتىن ءبىر ءىستى قولعا الدى. ول كولەمى كادىمگى بالىقشىنىڭ جەل قايىعىنداي-اق كىشكەنە جەلكەندى قايىقپەن اتلانت مۇحيتىنان 78 كۇندە ءجۇزىپ ءوتتى.

باتىل جۋرناليست امەريكاداعى فولمۋت پورتىنان شىعىپ, داۋىلدى-تولقىندى كۇندى باستان كەشىرىپ, 5 مىڭ شاقىرىمنان استام ساپار شەكتى. ۇيدەي تولقىندار ونى اياداي قايىعىنان بەس رەت ۇشىرىپ, تۇڭعيىققا اتتى. بىراق مەنري بورتتاعى بەرىك ارقاندى بەلىنەن شاندىپ قويۋ ارقىلى اپاتتان امان قالىپ وتىردى. گازەت رەداكتسياسىنان كەتەردە ول ءوز باستىعىنا «الاڭ بولماندار, 29 تامىزدا كەشكى ساعات بەستە ءوز مىندەتىمدى ورىنداپ, قايتىپ كەلەمىن» دەگەن ەكەن. شىنىندا دا مەنري ۋادەسىندە تۇرىپ, مەجەلى ۋاقىتتا جۇمىس ورنىنان تابىلدى.

التىن تاپقانداي

العاشقى جازعى وليمپيا ويىندارى 1896 جىلى گرەكيانىڭ افي­نا قالاسىندا وتكەنى بەلگىلى. بۇل باي­راقتى باسەكەنىڭ قاھارمانى سپيري­دون لۋيس بولدى.

مىنبەدەگى جۇرت مارافوندا جارىس­تا كىمنىڭ باعى جا­نارىن تاعاتسىزدانا كۇتىپ وتىردى. اشىق كوك ءتۇستى جەيدە كيگەن گرەكيالىق سپيريدون لۋيس قارا ءۇزىپ شىقتى. پاتشا ءى دجورج مىنبەدەن ءتۇسىپ, جەڭىمپازدىڭ الدىنان شىقتى. ءبىر قىزىعى, بۇل جولعى وليمپيا ويىن­دارىندا التىن القا بولمادى. باس جۇلدە يەگەرلەرىنە كۇمىس القا بەرىلدى. بىراق جەڭىم­پاز لۋيس ءوزىنىڭ «التىنىنا» اۋلىنا بارعان سوڭ قول جەتكىزدى. عاشىعىنىڭ اۋقاتتى اكەسى ءبىراز ۋاقىت بۇرىن كەدەي پوشتا تاسۋشىنى قۋىپ شىققان بولاتىن. ال وليمپيادادان كەيىن چەمپيوننىڭ سۇيىكتىسىنە ۇيلەنۋ تويى ءوتتى.