ايتتى-ايتپادى, بيىلعى ناۋرىز تويى شىعىس قازاقستاندا ەرەكشە ءوتتى. كورىسۋ كۇنىنەن باستالعان توي ون كۇنگە سوزىلىپ, ءسان-سالتاناتى جاراسقان حالىق ارقا-جارقا بولىپ مەرەكەلەدى. كۇنى كەشە جىل باسى ناۋرىزدى قارسى العان ەل «تازارۋ كۇنى» دەپ, بۇلاق كوزىن اشىستى.
«مادەنيەت جانە ۇلتتىق سالت-ءداستۇر» كۇنى سان ءتۇرلى سالتىمىزدى, تاربيەلىك ءمانى تەرەڭ داستۇرلەرىمىزدى كورسەتسەك, «شاڭىراق» كۇنى ەلۋ-الپىس جىل وتاسقان ۇلگىلى وتباسىلار اراسىندا سايىس ءوتتى. «ۇلتتىق كيىم» كۇنى ويۋلى كامزول-بەشپەتتەرىن كيدى. كوپشىلىك يىقتارىنا جاراسا كەتكەن ۇلتتىق ناقىشتاعى شاپاندارىن كۇندەلىكتى كيىپ ءجۇرۋدى ادەت قىلدى. ون كۇندىكتىڭ اياسىندا ۇلتتىق سپورت تا كەڭىنەن ناسيحاتتالدى. «ىنتىماق» كۇنى ءبىر شاڭىراق استىنداعى كوپ ۇلتتىڭ بەرەكە-بىرلىگىن ايشىقتايتىن شارالار ءوتتى. اينالىپ كەلگەندە, بۇل كۇندەرى قازاقتىڭ رۋحاني بايلىعىن كورسەتۋگە باعىتتالعان ءىس-شاراعا تولى بولدى.
اسىرەسە ءوندىرىسى وركەندەپ تۇرعان ريددەر قالاسىندا بيىلعى ناۋرىز ەرەكشە قارقىنمەن تويلاندى. ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى قارساڭىندا ريددەردىڭ ورتالىق الاڭىندا ون شاقتى اق شاڭقان كيىز ءۇي تىگىلدى. ءسانى مەن ءمانى, ناقىشى ايشىقتالعان ءار كيىز ءۇي تاقىرىپتىق باعىتتا قۇرىلدى. ەلدىك پەن بىرلىكتى ايقىنداعان ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ باسى ريددەر قالاسىنىڭ بارلىق ءىرى كوشەلەرى مەن داڭعىلدارىن قامتىعان 30 سالت اتتى سارباز مەملەكەتتىك تۋدى جەلبىرەتىپ ەرەكشە ءسان بەردى. ۇلىس كۇنىنىڭ باستى كەيىپكەرى – قىدىر اتا قاسيەتتى قىران قۇسى جانە ۇماي تازىسىمەن ەل الدىنا شىقتى. شۇعىلالى كوكتەمنىڭ شىرايى ناۋرىز-ارۋ ءسان سالتاناتىمەن بارشا جۇرتتى تامساندىردى. سونداي-اق قۇرالايدى كوزگە اتقان ساداقشىلار دا مەرگەندىكتەرىن كورسەتتى.
جالپى, ناۋرىزناما 10 كۇندىگىندە ريددەر قالاسىندا 300-دەن استام مەرەكەلىك ءىس-شارا وتكەن.
ناۋرىز كۇنى ساحنا تورىندە جەرگىلىكتى جانە وبلىس ونەرپازدارىمەن قاتار, ارنايى قوناقتار ديانا شاراپوۆا, ولەگ نيكيتين جانە ۇلانعاسىر قامي باستاعان انشىلەر قالانى انگە بولەدى. تويشىل قاۋىم ءان تىڭداي ءجۇرىپ, قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كورمەلەرىن تاماشالادى.
جىل باسىن قارسى الىسقان ريددەرلىكتەر ەرتەسىندە «تازالىق كۇنى» دەپ, قالادان 10 شاقىرىم جەرگە بارىپ, ۇلتتىق تابيعي قورىق اۋماعىنداعى قالىڭ قار استىندا قالعان بۇلاقتىڭ كوزىن اشتى. تابيعات پەن ادامزاتتىڭ ءوزارا ۇندەستىگىن ايشىقتاعان بۇل شارا جاس ۇرپاقتى تازالىققا, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا ۇيرەتەدى.
بەيبىتشىلىكتىڭ بەسىگى بولعان يگى باستاماعا قالاداعى 12 ەتنومادەني ورتالىقتىڭ وكىلدەرى, جاستار جانە قاريالار دا بەلسەنە قاتىستى. «جولاۋشى بولساڭ, وسى اق بۇلاقتاي تازا بول!» ۇرانىمەن وتكەن ءىس-شارا مۇنىمەن شەكتەلىپ قالمايدى. قالا باسشىلىعىنىڭ جوسپارىنا سايكەس, قاردىڭ كوبەسى سوگىلىپ, جەر كەپكەن سوڭ سول بۇلاقتىڭ ماڭى تازالانىپ, اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. كەيىن بۇل جەر جولاۋشىلاپ كەلە جاتقان ادامدار توقتاپ سۋ ءىشىپ, تاماشا تابيعات اياسىندا دەمالاتىن ورىنعا اينالادى. قالا باسشىلىعىنىڭ جوسپارى سول.
ايتا كەتەيىك, ءدال وسىنداي يگى شارالار وبلىستىڭ وزگە وڭىرلەرىندە دە ۇيىمداستىرىلدى. وسكەمەننىڭ وزىندەگى ناۋرىز مەرەكەسى دە وتە جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ەسىكتەرى ايقارا اشىلعان ءار كيىز ۇيدەن حالىققا ۇلتتىق تاعامدار ۇسىنىلىپ, ناۋرىزكوجە ساپىرىلىپ جاتتى. ارقا-جارقا جۇرت «جىل جايلى بولسىن» دەپ, ءبىر-بىرىنە اق تىلەكتەرىن جاۋدىردى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى