قازاقتىڭ تۇسىنىگىندە ۇلۋ دەگەن – تەڭىزدە تىرشىلىك ەتەتىن جۇمساق دەنەلى ومىرتقاسىز جاندىك. باسقاشا ايتقاندا, قۇرتتىڭ ءبىر ءتۇرى. ادامدار ونىڭ سىپىرىلىپ قالعان ساۋىتىن تەڭىز تۇبىنەن تەرەدى. قاتتى ساۋىتتى قۇلاعىڭىزعا توسساڭىز ەرەكشە ءۋىل ەستىلەدى. ال ۇرلەسەڭىز كەرنەي دىبىسى شىعادى.
ەرتە كەزدە كوشپەلىلەر تەڭىز ۇلۋىنىڭ ساۋىت-قابىرشىعىن پايدالانىپ, ۇرمەلى اسپاپ جاساعان ەكەن. ءتۇرلى دىبىس شىعاراتىن اسپاپ. وسى ارقيلى دىبىس ارقىلى جۇرتقا حابار جەتكىزەدى. مىسالى, «جاۋ شاپتى» دەسە باسقاشا ۇنمەن, «قۇرمەتتى قوناق, ەلشى كەلدى» دەسە بولەك ۇنمەن, سونداي-اق «شۇعىل جينالىس وتكىزۋ» قاجەتتىلىگى تۋسا, تاعى ءبىر ءۇن شىعارىپ, جۇرتقا حابار بەرەتىن بولعان.
كوشپەلىلەر دالا سوعىستارىندا ۇلۋ كەرنەيدىڭ ءۇنى ارقىلى «شابۋىلداۋ», «شەگىنۋ», «بوكتەرلەي سوعۋ», ت.ب. جاۋىنگەرلىك قيمىل جاساۋعا قولدانعان. مىسالى, قىرعىز حالقىنىڭ ەپوسى «ماناس» جىرىندا:
«شاڭ اسپانعا بۇرقىراپ,
تۇس-تۇستان قول قيقۋلاپ,
قارا جەردى شايقالتىپ,
دابىل قاعا شۋ تارتىپ,
جەز كەرنەيلەر داڭعىراپ,
جەز سىرنايلار جامىراپ,
نايزا ۇشتارى قىلتىلداپ,
قول قارىسا بىلقىلداپ,
بالتاشىلار ءبولىنىپ,
نايزاشىلار كورىنىپ,
شاڭ اۋادا ۇيلىعىپ...» –
دەپ جىرلانادى.
وسى جىردا ايتىلعانداي, ۇلۋ ساۋىتىنىڭ سىرتى بەرىك بولۋ ءۇشىن جەزبەن قاپتايتىن بولعان. جاقىندا موڭعوليا ەلىنىڭ استاناسى ۇلانباتىر قالاسىنا بارعان ساپارىمىزدا سول ەلدىڭ ۇلتتىق مۋزەيىندە ساقتاۋلى تۇرعان ءحىح عاسىر مۇراسى ۇلۋ قابىرشىقتى سىرناي-كەرنەيلەردى كوردىك