ۇلتىمىزدىڭ رۋحىن اسقاقتاتاتىن جەتى قازىنانىڭ ءبىرى – قۇسبەگىلىك. قولىنا قىران بۇركىت قوندىرىپ, ساياتشىلىقتى كاسىپ ەتكەن قۋانىش مۇحامەد ۇلى ەرتە جاستان تازى ەرتىپ, قۇماي باۋلىعان. بۇل كونە كاسىپ اتاسى, مايدانگەر ءبايىتباي يسابەكوۆتەن دارىعان.
«28 گۆاردياشى-پانفيلوۆشىلاردىڭ ساپىندا جاۋعا قارسى ەرلىك كورسەتكەن اتام ءبىر كوز, ءبىر اياعىنان جارالانىپ, ەلگە ورالادى. كەلگەن سوڭ كەڭشاردا مال باعا ءجۇرىپ, قۇماي تازىلار اسىراعان ەكەن. ءبىز ەس بىلگەلى بوساعامىزدان قۇماي تازى ۇزىلگەن ەمەس. كەيىن وسە كەلە اكەم مۇحامەدتەن ساياتشىلىقتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ, سول ارقىلى تۋعان جەردىڭ تابيعاتىن ءسۇيىپ ءوسۋدى ۇيرەندىك», دەيدى قۇسبەگى قۋانىش مۇحامەد ۇلى.
اتادان بالاعا جالعاسقان ونەردى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا اكەسى مۇحامەد يسابەكوۆ 1999 جىلى «ساياتشى» كلۋبىن قۇرعان. ءسويتىپ, ۇلتتىق ونەردىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋگە قادام جاسايدى.
«2000 جىلى اكەم مەنى الماتى قالاسىندا تۇراتىن ايگىلى قۇسبەگى, حالىقارالىق دارەجەدەگى تورەشى ابىلحاق تۇرلىباەۆ دەگەن بۇركىتشى اقساقالعا ەرتىپ اپارىپ, سول كىسىگە شاكىرت بولۋىمنىڭ نەگىزىن قالاپ بەردى. قۇسبەگىلىكتەن ۇستازىم – ابىلحاق اقساقال. ول كىسىدەن بۇركىتشىلىك, جالپى قۇسبەگىلىك ونەردىڭ قىر-سىرىنا قانىقتىم. بۇركىت ۇستاعانعا دەيىن بالا كەزىمدە قىرعي, جاعالتاي, قارشىعا سياقتى ۇساق قۇستاردى باۋلىپ ءجۇردىم. 2003 جىلى جەبە اتتى بالاپان قارشىعاممەن ەسىك قالاسىندا وتكەن قۇسبەگىلەر جارىسىندا باس جۇلدە الدىم. بۇل مەنىڭ العاشقى جەتىستىگىم ەدى. وسى جارىستا اكەمنىڭ ءىنىسى بەكمۇحان يسابەكوۆ تە داۋىلقارا اتتى بالاپان بۇركىتپەن باس جۇلدەنى قانجىعالادى. بۇركىتشىلەر اۋلەتىنىڭ ەكى بىردەي بايگەگە يە بولۋى ەستەن كەتپەستەي اسەر قالدىردى. ءدۇبىرلى جارىستىڭ قوناعى بولعان ءانشى رامازان ستامعازيەۆتىڭ ورىنداۋىنداعى «داريعا-داۋرەن» ءانىنىڭ بەينەبايانىنا سول قىران قۇستارىمىزبەن تۇستىك», دەپ ەسكە الادى قۇسبەگى.
ساياتشىلار مەكەنىنە اينالعان نۇرا اۋلىندا 2003 جىلدىڭ قازان ايىندا ونەر جاناشىرى مۇحامەد يسابەكوۆتىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت «جەتى قازىنا» قۇسبەگىلەر مۇراجايى اشىلعان ەدى. سودان بەرى مۇراجاي جۇمىسى ۇزدىكسىز جالعاسىپ كەلەدى.
سايات قۇرىپ قانا قويماي, ونى حالىققا تانىتۋدا قۇسبەگىلەر ۇلكەن تاۋەكەلگە بارادى. بايراقتى باسەكەلەردە باق سىناۋعا بەل بۋادى. ءسويتىپ, 2007 جىلى اعايىندى مۇحامەد, بەكمۇحان يسابەكوۆتەر مەن اتاقتى بۇركىتشىلەر ابىلحاق تۇرلىباەۆ, سەيىتجان ءبايجۇنىس ۇلى باستاعان قازاق قۇسبەگىلەرى انگليادا وتكەن بايقاۋعا قاتىسىپ, 36 مەملەكەتتىڭ ىشىنەن توپ جارىپ, 1-ورىن الىپ, ەل مەرەيىن تاسىتقانى بەلگىلى. ودان كەيىنگى جىلى «جەتىقازىنالىقتار» قىرعىزستاندا وتكەن حالىقارالىق قۇسبەگىلەر جارىسىندا دا كوماندا بويىنشا باس جۇلدەگە يە بولعانىن ۇمىتقان جوقپىز.
داڭقى شارتاراپقا تانىلعان قۇسبەگىلەر حالىقتىق ونەردى وزگە ەلدەردە ناسيحاتتاۋدان جالىقپاعان. ناتيجەسىندە, بەكمۇحان يسابەكوۆ ماجارستان مەملەكەتىنە بارىپ, قۇسبەگىلىكتى ناسيحاتتاۋ ارقىلى سول ەلدىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتانادى.
«2010 جىلى دانيار داۋكەەۆ اعامىزبەن بىرگە فرانتسيانىڭ استاناسى پاريج قالاسىندا وتكەن قازاقى توبەت جانە قىران بۇركىتتى ناسيحاتتايتىن كورمەدە ءوز ونەرىمدى كورسەتتىم. ودان كەيىنگى جىلدارى دا ەلىمىزدە وتكەن كوپتەگەن جارىستىڭ جەڭىمپازى اتاندىق», دەگەن قۋانىش مۇحامەد ۇلى تۇركىستان قالاسىنداعى قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريح فاكۋلتەتىن تامامداعان. ديپلوم جەتەكشىسى ارحەولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ماديار ەلەۋوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن «قازاقستانداعى قۇسبەگىلىك ونەردىڭ زەرتتەلۋ تاريحى» دەگەن تاقىرىپتا «وتە جاقسى» باعاعا قورعاعان ەڭبەگى باباقۇمار حينايات ۇلىنىڭ باستاماسىمەن بىرىگىپ, «ساياتشىلىق» اتتى كىتاپقا باسىلىپ شىعادى.
ۇلتىمىزدىڭ وشپەس مۇراسى – قۇسبەگىلىك ونەردىڭ ۇلتتىق سپورتقا ەنىپ, ءوز الدىنا فەدەراتسيا قۇرىلىپ, جاندانىپ كەلە جاتقانىنا قۋانىشتى قۇسبەگى اتاكاسىپكە جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعى باسىم ەكەنىن ايتادى. الاقانىنا قوندىرىپ ايالاعان اقجەلكەن, بايقوڭىر, جۇلدىز, تۇران اتتى قىران بۇركىتتەردى باۋلىعان كاسىبي قۇسبەگى ەڭبەگىنىڭ ەش كەتپەي, جەڭىس تۋىن تالاي مارتە جەلبىرەتكەنىنە ءار كەز شۇكىرشىلىك ەتەدى.
الماتى وبلىسى