كەشە ەۇۋ-دا كومپوزيتور, كسرو حالىق ءارتيسى نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ ۇلى الماس تىلەنديەۆپەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى. جيىندا كومپوزيتوردىڭ كوزىن كورگەن, دامدەس بولعان ازاماتتار نۇرعيسا تىلەنديەۆ تۋرالى ەستەلىكتەرىن ايتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
كوپشىلىك نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ ءدىنزۋحرا, ساۋلە ەسىمدى قىزدارىن جاقسى بىلەدى. ال ونىڭ جالعىز تۇياعى ۇلى بارىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلە بەرمەس. ونىڭ قالاي دۇنيەگە كەلگەنى ءوز الدىنا قىزىق اڭگىمە. نۇرعيسانىڭ تۋعان اعاسى قايمولدا 1941 جىلى سوعىسقا اتتانادى. سوعىستان قايتپاعان اعاسىن ءبىر جىل كۇتەدى, اقىرى ەلگە ورالمايدى. سول كەزدە جاس جىگىت نۇرعيسا تىلەنديەۆ تۋعان جەڭگەسى فاتيمامەن امەڭگەرلىك سالتىمەن ۇيلەنەدى. ءسويتىپ 1947 جىلى ولاردىڭ ۇلى دۇنيەگە كەلەدى. نۇرعيسا بالاسىنا الماس دەگەن ەسىم بەرەدى. كەيىنىرەك فاتيما انامىز ونەر جولىندا جۇرگەن قاينىسىنىڭ اياعىنا تۇساۋ بولمايىن دەدى مە ەكەن, مىنەزدەرى جاراسپادى ما ەكەن ايتەۋىر ەكەۋى ەكى جاققا كەتەدى. فاتيما انامىز سول ۋاقىتتا ايەلدەر اراسىندا سيرەك كەزدەسەتىن زاڭگەر ماماندىعىن الىپ, سۋديا, ادۆوكات بولىپ قىزمەت ىستەگەن. سوعىستىڭ الدىندا الماتىدا نۇرعيسانىڭ تۋعان اعاسى قايمولدامەن كەزدەسىپ, تۇرمىس قۇرعان. ەكەۋىنەن لاريسا اتتى قىز تۋعان. لاريسا مەن نۇرعيسانىڭ جاس ايىرماشىلىعى التى جىل. ۇلى تۇلعانىڭ ارتىندا قالعان جالعىز ۇلدىڭ شىندىعى وسى. ءومىرى وسىنداي قىزىق وقيعامەن ورىلگەن كەيىپكەرمەن كەزدەسۋگە ءبىز دە اسىقتىق. سولاي ەۇۋ قابىرعاسىندا « ۇلىلاردىڭ ۇرپاعى» اتتى جوبا اياسىندا وتكەن كومپوزيتور نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ ۇلى الماس تىلەنديەۆپەن كەزدەسۋگە قاتىستىق. باستى كەيىپكەرىمىز زايىبى گالينا دايىربەكقىزىمەن بىرگە كەلدى. الماس اعامىز ورىسشا ءبىلىم العان, قىزىل سوزگە شورقاق, سالماقتى كىسى ەكەن. ال شەشەسى ورىس, اكەسى قازاق گالينا جەڭگەي كەرىسىنشە سوزگە توسەلگەن ادام ەكەنىن بايقادىق, قازاقشاسى سۋداي. بۇل تۋرالى ءوزى: «انام ورىس بولعاسىن با, نۇرعيسا اتامىز باياناۋىل ەلىنە كەلگەندە مەنى نۇسقاپ: «وسى كەلىنىم ورىس بولسا دا, بالانى قازاقشا تابادى» دەپ ازىلدەيتىن», دەپ ەسكە الدى.
كەشتى «كاۋسار» مادەني-تانىمدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, پروفەسسور كەنجەعالي مىرجىقباي جۇرگىزىپ وتىردى. جيىندا العاش بولىپ ءسوز العان ەۇۋ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ كەلگەن قوناقتارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, كەشتىڭ قىزىقتى وتەتىنىنە كامىل سەنەتىنىن ايتتى. «جاس ۇرپاققا اعامىزدىڭ قالدىرعان مۇراسىن جەتكىزۋ – ءبىزدىڭ مىندەتىمىز. نۇرعيسا تىلەنديەۆ تۋرالى ەستەلىكتەردى قاعازدان وقۋ ءبىر باسقا, ال سىزدەردىڭ ءوز اۋىزدارىڭىزدان ەستۋ ەرەكشە اسەر قالدىرادى. ول كىسى تۋرالى ءبىز بىلمەيتىن تالاي دۇنيە بار», دەدى ە.سىدىقوۆ.
بۇدان سوڭ نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ كوزىن كورگەن, دامدەس بولعان ازامات فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى سەرىك نەگيموۆ ءسوز الدى. ول كومپوزيتوردىڭ ءادىل, تۋراشىل, پىكىرى ايقىن, قيمىلى شيراق, كەسىپ سويلەر ادام بولعانىن ايتتى.
«نۇرعيسا تىلەنديەۆ: «مەنىڭ اكەم پىشاقتىڭ جۇزىمەنەن كۇي تارتاتىن ەدى. مەن سونى ۇيرەنە الماي كەتتىم», دەگەن ەكەن. سونداي مىنەزدى, اقىلدى, بۇكىل قازاققا ءماشھۇر, كەزىندە قوناەۆ تا كەرەمەت سىيلادى. ونى ەلدىڭ ءبارى ارداقتايتىن, قۇرمەتتەيتىن. ءوزى ءبىر اق, ادەمى كىسى بولاتىن. وركەستردە ديريجەرلىك ەتكەندەگى ونىڭ قيمىلىنداي قيمىلدى ەشكىم قايتالاي المايدى. ول تۋرالى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ جازعانى بار. «نۇرعيسانىڭ ءار بولشەك-بولشەك بۇلشىق ەتى كۇي تارتىپ تۇرادى» دەگەن ەكەن. اعامىز 1998 جىلى دۇنيەدەن ءوتتى. جامبىل اتامىزدىڭ قاسىندا جاتىر. سىرقاتتانىپ جاتقاندا ءوزى سول جامبىلدىڭ جانىندا جەرلەنگەنىن قالاعان ەدى. الماس تىلەنديەۆ تۋرالى بۇرىنىراقتا گازەتتەردەن وقىپ بىلگەن بولساق, بۇگىن كوزبەن كورىپ وتىرمىز. بۇل عاجاپ دۇنيە», دەپ س.نەگيموۆ ەستەلىگىن ايتىپ بەردى. ونىڭ ءسوزىن گالينا جەڭگەي جالعاي كەتتى. ول نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ باياناۋىلعا گاسترولدىك ساپارمەن كەلگەن ءساتىن ەسكە الدى.
«ۇلكەن كونتسەرت ۇيىمداستىرىلىپ, حالىق كوپ جينالدى. سوندا نۇرعيسا اعامىز كونتسەرت زالىنىڭ ءبىرىنشى قاتارىن تۇگەل بوساتىپ, مۇندا مەنىڭ تۋىستارىم مەن ۇرپاقتارىم وتىرادى دەدى. سولاي شەشەي بار, بالالار بار ءبارىمىز ءبىرىنشى قاتارعا جايعاستىق. كونتسەرت باستالعاندا اعامىز: ء«بىرىنشى قاتار تۇرىڭدار!» دەدى. ءبارىمىز تۇردىق. سوندا ماعان ء«بىر قادام العا شىق, كەلىن» دەگەنى بار. مەن ويىمدا ەشتەڭە جوق تۇردىم. «مىنە, مەنىڭ كەلىنىم ورىس. بىراق بالانى قازاقشا تابادى», دەدى. مەن سول ۋاقىتتا اكىمشىلىكتە جۇمىس ىستەيمىن. مەن الگى جەردە ۇيالىپ, قىزىق بولعان ەدى», دەپ ەسكە الدى گالينا جەڭگەي.
بۇدان سوڭ جەڭگەي قىزىل سومكەسىنەن «قاھارمان نۇرعيسا» دەگەن كىتاپتى الىپ شىعىپ, تاعى ءبىر قىزىقتى دەرەكتى ايتىپ بەردى. «نۇرعيسا اتامىزدىڭ شىعارماشىلىق جولىمەن جاقىنىراق تانىسايىن دەپ ءبىر جولى كىتاپحاناعا باردىم. ءسويتىپ قولىما «قاھارمان نۇرعيسا» اتتى كىتاپ ءتۇستى. الگى كىتاپتى پاراقتاپ وتىرىپ, العاشقى بەتتەرىنەن حالىق قاھارمانى اتاعىن العان سوڭ, اتامىزدىڭ اتىنا كەلگەن كوپتەگەن جەدەلحاتتاردى وقىدىم. سولاردىڭ اراسىنان ءبىر قۇتتىقتاۋدى كورىپ, تاڭعالدىم. «اتا! ءسىزدى حالىق قاھارمانى اتاعىن الۋىڭىزعا بايلانىستى شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىز. وزىڭىزگە دەنساۋلىق, وتباسىنا اماندىق تىلەيمىز. تىلەنديەۆ الماس جانۇياسى, نەمەرەلەرىڭىز تيمۋر, التىناي, نۇرلان» دەپ جازىلعان ەكەن. ال ءبىز مۇنداي قۇتتىقتاۋ جازعان ەمەسپىز. باسقا بىرەۋ جىبەردى دەۋدىڭ تاعى رەتى كەلمەيدى. تاعى ءبىر تاڭعالارلىعى, بالالارىمىزدىڭ اتتارىنا دەيىن تۇگەندەپ جازعان. اقىرى ويلانا كەلە, وسىنى نۇرعيسا اتامىزدىڭ ءوزى جازىپ كەتكەن شىعار دەپ تۇيدىك. تۇبىندە ۇرپاقتارىم ءبىر تاۋىپ الىپ وقىر جانە بىلايعى جۇرت نۇرعيسانىڭ سوڭىندا دا ەركەك كىندىك تۇياق بار ەكەن دەسىن دەگەن سياقتى», دەدى گالينا دايىربەكقىزى.
گالينا جەڭگەي كومپوزيتور تۋرالى ءارتۇرلى دەرەكتەردى جيناقتاپ, «تۇلپاردان قالعان ءبىر تۇياق» اتتى كىتاپ جازىپ شىعارىپتى. ءوزى بۇل كىتاپتى اتاق داڭق ءۇشىن ەمەس, ءوز ۇرپاقتارى ءۇشىن جازعانىن ايتادى.
كەشكە جينالعاندار تاراپىنان الماس تىلەنديەۆتىڭ ونەرگە جاقىندىعى بار ما دەگەن قىزىعۋشىلىق تۋدى. ول كىسى ارنايى مۋزىكالىق ءبىلىم الماسا دا كەز كەلگەن مۋزىكا اسپابىندا ويناي الاتىنىن ايتتى. بۇل قانمەن بەرىلگەن ونەردىڭ قۇدىرەتى بولسا كەرەك. الماس اعامىز قازىر زەينەتتە.
كەلەسى جىلى نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىعى كەڭ كولەمدە اتاپ وتىلەدى. الماس تىلەنديەۆ پەن ونىڭ زايىبى گالينا دايىربەكقىزى مەرەيتوي قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلعان وسى ءبىر جىلى كەزدەسۋگە شاقىرعان ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىسىن ءبىلدىردى. ەركىن فورماتتا وتكەن كەزدەسۋدە اشىق اڭگىمە ايتىلىپ, اندەر شىرقالدى. كەش سوڭىندا الماس اعامىزعا سىي-سىياپات تابىستالدى.