ادەمىلىك ايەلگە ءتان. كوكتەمنىڭ قىزعالداعىنداي قۇلپىرىپ كەتەتىن قىز-كەلىنشەكتەردىڭ اجارىن اشاتىن القا, جۇزىك, سىڭعىرلى سىرعاسىن جاساۋدا وزىندىك ورنەگىن قالىپتاستىرىپ, باسەكەلەستىكتە ءباسى جوعارى تۇراتىن قولونەر شەبەرى مەرۋەرت ەرمەكوۆانىڭ ەسىمى ەلگە تانىس. قولونەر شەبەرىنىڭ «التىن تاس» اتالاتىن برەندتىك بۇيىمدارى ءاردايىم سۇرانىسقا يە. تابيعاتى كوركەم تالعار قالاسىندا تۇراتىن مەرۋەرتتىڭ كورەر كوز قىزىعارلىق ساۋكەلەدەن باستاپ, بىلەزىك, شەكەلىك, وڭىرجيەك, القا, شاشباۋ سىندى اشەكەي بۇيىمدارى ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنە جونەلتىلەدى. قولونەر شەبەرىنىڭ وسى جىلدار ىشىندە جاساعان جۇزدەگەن بۇيىمدارى ءوز تۇتىنۋشىلارىن تاپقان.
سونداي-اق مونشاقتان جاسالعان ادەمى اشەكەيلەرى جىل سايىن كىتاپحانالار مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا, مەكتەپتەر مەن مۋزەيلەردە ۇيىمداستىرىلاتىن قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كورمەلەرىنە قاتىسىپ, كورەرمەن ىقىلاسىنا بولەنۋدە.
«ايەلدەردىڭ اشەكەي بۇيىمدارىن جاساۋمەن اينالىسقانىما ون جىلعا جۋىقتاپتى. ساۋساق بىرىكپەي – ينە ىلىكپەيدى. شەبەرقول انالارىمىزدىڭ يگى مۇرالارىن ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكىزۋدى ماقسات تۇتىپ كەلەمىن. بۇرىمدىلارىمىز ۋاقىتتى بەكەر وتكىزبەي, كونەنىڭ كوزىندەي كاسىپتى زاماناۋي ۇلگىدە جاڭعىرتىپ, جالعاستىرۋعا نيەتتەنسە نەگە قۋانباسقا؟! كوپ بولماعانمەن ارا-تۇرا قىزىققان قىزدار كەلىپ, تاستاردى ءتىزىپ, مونشاق, بىلەزىك, باسقا دا بۇيىمداردى جاساۋدىڭ جولدارىن ۇيرەنۋدە. مۇداي دا «ۇيرەنگەنىڭ وزىڭە جاقسى, ىستەگەنىڭ ماعان جاقسى» دەيتىن انالارىمىزدىڭ اقىلى ەسكە تۇسەدى», دەپ جىلى جىميعان مەرۋەرت ەرمەكوۆا جالپى تاستاردىڭ قاسيەتىنە سەنەتىن ىرىمشىل حالىق ەكەنىمىزدى ەسكە سالدى.
تاستاردان تۇزىلەتىن ءتاسپى, بىلەزىك, تۇمارعا سۇرانىس ارتقانىن, اسىرەسە, ەمدىك قاسيەتكە يە نەفريت, شۋنگيت, كارىپتاس, مارجان سىندى تاستاردى ءجيى پايدالاناتىندىعىن العا تارتتى.
«نەفريتتىڭ ءتۇسى جاسىل بولعاندىقتان «مۇسىلمان تاسى» دەپ اتالادى. مىسالى, كارىپتاستى زوب اۋرۋىنا پايدالى دەپ ەسەپتەيدى. ال شۋنگيتكە ەر ادامداردىڭ قىزىعۋشىلىعى جوعارى», دەيدى ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى.
مونشاق تىزۋگە ەپتى مەرۋەرتتىڭ ءمولدىر تاستارمەن كومكەرىلگەن ۇكىلى ساۋكەلەلەرىنە قىزىعۋشىلىق باسىم. نازىك ساۋساقتارىنا ىلىنگەن ءار تاستى جوعارى تالعاممەن ۇيلەستىرە وتىرىپ ءتىزىپ, ءبۇتىن ءبىر بۇيىم قۇراپ شىعارۋعا اسا توزىمدىلىك پەن ەپتىلىك قاجەت. ال بۇل ءوز ءىسىن ايرىقشا سۇيەتىن قولونەر شەبەرىنىڭ ەڭ اسىل قاسيەتتەرى دەسەك اسىرا ايتقاندىق ەمەس.
وتاندىق ونىمدەرى جوعارى باعاسىن الىپ قانا قويماي, ەڭبەگى ەرەكشە قۇرمەتكە بولەنگەن م.ۇسەنبەكقىزى وتكەن جىلى رەسپۋبليكالىق «ۇزدىك كاسىپكەر» بايقاۋىنا قاتىسىپ, «ۇزدىك كاسىپكەر» اتانسا, جۋىردا عانا «ۇزدىك ىسكەر ايەل» توسبەلگىسىن كەۋدەسىنە جارقىراتا تاقتى.
الماتى وبلىسى