ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى مىرزاحان ەرزات قۇراستىرعان يننوۆاتسيالىق اساتاياق وتە جەڭىل ءارى قاراپايىم. امبەباپ اساتاياقتىڭ ەكى بۇراندالى تۇتقاسىن قىسىپ ۇستاپ, باسپالداقپەن جوعارى قاباتقا جىلدام ءارى جەڭىل كوتەرىلۋگە بولادى.
بۇگىندە ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى ستۋدەنتتەردىڭ ونەرتابىستىق باستامالارىنا تۇراقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. جاڭالىققا جانى قۇمار فاكۋلتەت دەكانى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت سپاتاي سارتاەۆ ونەرتابىستىڭ زەرتحانا دەڭگەيىندە قالىپ قويماۋىنا ءمان بەرىپ, ستۋدەنتتەردى ءار كەز جىگەرلەندىرىپ وتىرادى. جوبا جەتەكشىسى, دەكاننىڭ عىلىمي-يننوۆاتسيالىق جۇمىس جانە حالىقارالىق بايلانىس جونىندەگى ورىنباسارى, PhD قانات كەلدەبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر ونەرتابىس ۇلكەن ىزدەنىسكە, ساراپتاۋ, زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن تىعىز بايلانىستى. «فاكۋلتەتىمىزدە قوعامعا پايدالى ءارى زاماناۋي يدەيالار توپتاماسى جاساقتالعان. باستىسى, جاس زەرتتەۋشىلەر تاراپىنان قۇلشىنىس بولسا بولعانى. ءبىزدىڭ زەرتتەۋلەرىمىزگە قاراعاندا, ازىرگە مىرزاحان ەرزات قۇراستىرعان امبەباپ اساتاياقتىڭ بالاماسى جوق. ستۋدەنتىمىز, اسىرەسە روبوت تەحنيكاسى سالاسىنا ماشىقتانعان. الداعى ۋاقىتتا دا قوعام سۇرانىسىنا قاجەتتى بۇيىمدار قۇراستىرىپ شىعاراتىنىنا سەنىم مول. بۇل اساتاياق قارتتار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا اسا قاجەتتى قۇرال. الەم پاندەميادان كەيىن ادام دەنساۋلىعىنىڭ بارىنەن دە ماڭىزدى ەكەنىنە كوز جەتكىزدى. اسىرەسە قوعامدا قارتتار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا قامقورلىق كۇشەيە ءتۇستى. وسى ورايدا فاكۋلتەتتە جاسالعان بالداقتىڭ ءپروتوتيپى زاماناۋي جاڭاشىلدىعىمەن ەرەكشەلەنەدى», دەيدى ق.كەلدەبەكوۆ.
قاراپايىم ماتەريالداردان قۇراستىرىلعان بالداقتا GPS قوندىرعىسى ورناتىلعان. سەرۋەنگە شىققاندا قۇرىلعى ارقىلى بالداق ۇستاعان ادامنىڭ باعىتىن قاداعالاپ وتىرۋعا بولادى. ابايسىزدا قۇلاپ قالسا, جاقىندارىنا دەرەۋ حابارلاما جەتەدى. ال بالداققا ورناتىلعان ارنايى لازەرلىك شام بوگەتتەردى, كەدەرگىلەردى انىقتاپ, قارت ادامعا دىبىستىق بەلگى بەرىپ وتىرادى. بالداق قوزعالىستى جەڭىلدەتىپ قانا قويمايدى, كوڭىل كۇيدى دە كوتەرەدى. ويتكەنى وندا راديو قۇرىلعىسى جۇمىس ىستەيدى. سالماعى – 300-400 گرامم, ۇزىندىعى 1 مەترگە دەيىن سوزىلاتىن بالداقتىڭ نارىقتاعى باعاسى كوپشىلىككە قولجەتىمدى بولماق.
«دەرەكتەر بويىنشا دۇنيە جۇزىندە, اسىرەسە جاپونيا, قىتاي ەلدەرىندە قارتتار سانى كوبەيىپ بارادى. قارتايعان سايىن قوزعالىس ءۇشىن قوسىمشا سايماندار دا قاجەت ەكەنى انىق. اسىرەسە قارت ادامدار ءۇشىن باسپالداقتان ءتۇسىپ, شىعۋ قيىندايدى. وسىلايشا, ءبىز باسپالداقتان ەش قيىندىقسىز كوتەرىلۋى ءۇشىن زاماناۋي بالداق شىعارۋدى ويلاستىردىق. ونىڭ العاشقى ۇلگىسىندە تەمىردى قولداندىق. ەندىگى كەزەكتە سالماعىن جەڭىلدەتۋگە باسقا دا ماتەريالداردى قاراستىرىپ, ءارتۇرلى باسپالداققا بەيىمدەۋدى جوبالاپ وتىرمىز. ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنىڭ قولداۋىمەن ونەرتابىستى نارىققا شىعارۋ دا جوسپارىمىزدا بار. پاتەنت قۇقىعى جوبالانىپ, الداعى جوسپارلاردى دا تالقىلاۋ ۇستىندەمىز. ەلىمىز عانا ەمەس, حالىقارالىق نارىققا ۇلتتىق ونىمدەر شىعارۋ, قازاقى برەندتى دامىتۋ باستى ماقسات بولعاندىقتان, بۇل ىسكە قۇلشىنىسىمىز جوعارى», دەيدى ونەرتاپقىش.
«عىلىمدى يگەرىپ, جاڭالىق جاراتسام» دەگەن وي مىرزاحان ەرزاتتى كوپتەن مازالاپ جۇرگەن-ءدى. ول وسى ماقساتىنا جەتۋ ءۇشىن ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسەدى. تالاپتى جاسقا قولداۋ بىلدىرگەن ۇستازدارى دا ونىڭ يدەيالارىن تۇراقتى قولداپ كەلەدى.
بۇل ونەرتابىس مىرزاحان ەرزاتتىڭ العاشقى جوباسى ەمەس. 2018-2022 جىلداردا شىڭجاڭ ۋنيۆەرسيتەتىندە مەحانيكالىق ينجەنەرگە ماماندانعان ول كەيىنگى ەكى جىلدا استانا LRT قۇرىلىس جوباسىندا تەحنيكا سالاسىنىڭ مامانى بولىپ ىستەيدى. بىلتىر كۇز ايىندا Xinjian(Shenzhen)Technology Co., Ltd كومپانياسىن اشىپ, قوعامعا پايدالى كاسىپ ىستەسەم دەپ الدىنا ۇلكەن ماقسات قويادى. تالاپتى جاس بۇعان دەيىن بيداي تۇيۋگە ارنالعان ەلەكتروندى, مۇز قىراتىن ەلەكتر ماشيناسىن, كوتەرگىش ستەند, قالالىق اۋماقتاردا جەراستى كەشەندى قۇبىرلارىندا قولداناتىن قۇرىلعى, كوكونىس وتىرعىزىپ, تامىر داقىلىن سەبەتىن جانە قۇرىلىسقا ارنالعان قۇرىلعى قۇراستىرىپ, پاتەنتىن العان.
الماتى