• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ساتيرا 01 اقپان, 2024

بەلسەندىلىك

201 رەت
كورسەتىلدى

مەن قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن بىردەن-ءبىر ءتول جانۋارى – جىلقىمىن. ولاي دەيتىنىم, قازەكەڭ ۇلان-عايىر دالادا ءورىپ جۇرگەن جان-جانۋار ىشىنەن ءبىزدى تاڭداپ قولعا ۇيرەتكەنىنە باقانداي بەس مىڭ جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. ءبىز – قازەكەڭنىڭ مىنسە كولىگى, ساۋسا سۋسىنى, جەسە تاماعىمىز. ياعني تاعدىر-تالايىمىز بىتە قايناسىپ, ءبىرىمىزسىز ءبىرىمىزدىڭ كۇنىمىز جوق قالىپقا جەتكەنبىز.

باسىمىزدان باقايشىعىمىزعا دەيىن باعام­داپ, جەلدەي جەلدىرتىپ قۇرمەت تۇتىپ, ءبىز جو­نىندە نەبىر ولەڭ-داستاندار تۋدىرىپ قادىر-قاسيەتىمىزدى اسقاقتاتقانىنا ريزامىز.

ەندى, مىنە, زامان وزگەرىپ, تەحنيكانىڭ ءداۋىرى دۇرىلدەگەلى بەرى ءبىز قاعاجۋ قالىپ, قاپالانا باستاعالى دا ءبىراز بولعان.

قىجىل قويىرتپاقتالىپ ىشتەن تىنىپ, تىپىرشىپ ءجۇر ەدىك, قۇداي وڭداپ, ەلىمىزگە الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى جان-جانۋار وكىلدەرى جينالىپ, القالى باسقوسۋ وتكىزە قالماسى بار ما.

بۇيىرىپ, القالى توپ الدىندا ءسوز سويلەۋ مارتەبەسىنە يە بولدىق.

نە كەرەك, شەكتەۋلى ۋاقىتتا شەرمەندە شەرىمدى اعىل-تەگىل اعىتتىم... سونداعى ايعىرلىعىما باسىپ كىسىنەپ الىپ ايتقا­نىمنىڭ توقەتەرى مىناۋ بولدى:

– اعايىندار, وسى وتىرعانداردىڭ ءبىرازى ءبىر زامانداردا وسى ولكەنى مەكەن ەتكەندەرىڭدى ەستەرىڭە سالايىن. قيىن-قىستاۋ زامان تۋىپ, تابيعات وسى ولكەدە الاي-دۇلەي بولعاندا اركىم باس ساۋعالاپ تىم-تىراقاي قاشا جونەل­گەندەرىڭدى بىلەمىز. ءبىر-ەكەۋىن ايتسام, ماسەلەن, جان-جانۋاردىڭ الىبى – ءپىلدىڭ ءوزى ءۇرىم-بۇتاعىن ءۇيىرىپ, ءبىر-اق تۇندە ءۇندىستاننان ءبىر-اق شىقتى... اشەيىندە اقىرىپ-باقىرىپ ايبات شەگەر ارىس­تان تۇقىمىنىڭ قايدا بارىپ باس ساۋعالاعانىن بىلەمىز؟ ازۋى التى قارىس ايۋەكە ءسىزدىڭ سوناۋ سولتۇستىككە سۇڭگىپ كەتكەنىڭىزدى قالاي ۇمى­تامىز؟ ويپىراي, قۇرت-قۇمىرسقا, جەر باۋىرلاپ جىلجىعان جاندىك اتاۋلى وڭتۇستىككە وپىرىلا كوشكەندەگى كورىنىس ءالى كۇنگە كوز الدىمدىزدا. تۇيە جارىقتىق تا ماڭ-ماڭ باسىپ قيىر شەتكە قىرقا اسىپ كەتە باردى-اۋ...

قايسىبىرىن ايتايىق, وسى وتىرعان­دارىڭنىڭ كوبىڭنىڭ ءبىر كەزدەردەگى جۇرتىڭ وسى ەلدى مەكەن بولعان. وعان توپان سۋ قاپتا­عانداعى نۇح پايعامباردىڭ كەمەسى كۋا.

ەندى, مىنە, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, اللا تاعالا بۇيىرتقان بايلىعىمىزدى مەڭگەرىپ اسىپ-تاسي باستاعاندا: «قازاقستاننىڭ استى-ءۇستى تولعان بايلىق, قۇت-بەرەكەلى ەلدى مەكەن», دەپ نەشە ءتۇرلى ايلا-شارعىنى ويلاستىرىپ كەلىپ قالعان ەكەنسىزدەر», دەپ جىلقى ەمەسپىز بە, قۇلاعىمىزدى قايشىلاپ, وڭ تۇياعىممەن جەر تارپي ناعىز «كىسىنەي» سويلەۋگە بەت بۇرىپ: «وسى ەلدىڭ ەتەنە جانۋارى ءبىزدىڭ دە قادىر-قاسيەتىمىز قالمادى. ماسەلەن, قازى-قارتانى – ەۆرەيلەر, قىمىزدى – نەمىستەر, ەڭ اياعى كوكپاردى كورشى ەل زاڭدى تۇردە يەلەنىپ الدى», دەپ توتەسىنەن تارتىپ ەدىم, جينالىستىڭ تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعان ءوزىمىزدىڭ بيلىك وكىلدەرى: «ۋاقىتىڭىز ءبىتتى», دەپ شورت كەسىپ, وعان كەلىپ وتىرعاندار قول سوعا قوسارلانىپ مىنبەردەن يت قوسىپ قۋىپ ءتۇسىردى.

نە ىستەيىن, تۇسكەن بويدا سىرتقا شىعىپ بار داۋسىممەن كىسىنەپ, جەر تارپي الدىڭعى اياعىم­دى كوككە كوتەرە بۇلقىنىپ بارىپ بار ەكپىنىممەن شابا جونەلدىم.

قانشا شاپقانىم بەلگىسىز, اياق تالىپ, تىزەم دىرىلدەپ, وماقاسا قۇلاپپىن.

ەرتەسىندە ەس جيسام, ءبىر توپ «ارنايى» وكىل كەلىپ اياعىمدى ماتاپ, بوربايىمدى شۇ­قىلاپ جاتقان. سويتسەم, پاتشاعارلار ساۋىرىك ۋاقىتى ءبىتتى دەپ ءپىشتىرىپ تاس­تاپتى...

 

سوڭعى جاڭالىقتار