قازىرگى كەزدە قوعامدى الاڭداتقان تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن دەپۋتاتتار زاڭنامانى قاتاڭداتۋدى كوزدەپ وتىر. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بىلتىر قۇقىق قورعاۋ ورىندارىنا 100 مىڭعا جۋىق ارىز-شاعىم تۇسسە, بالالارعا قاتىستى 2 مىڭنان اسا قىلمىس جاسالعان. بىلتىر تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق كورگەن 2 مىڭعا جۋىق ادام الماتىداعى «جان-سايا» داعدارىس ورتالىعىنىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن.
«داعدارىس ورتالىقتارى وداعى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ باسقارما توراعاسى ءزۇلفيا بايساقوۆا ورتالىق ماماندارىنىڭ كومەگى اپەرباقاننان زارداپ شەككەن ايەلدەردىڭ جاڭا جاعدايعا بەيىمدەلۋىنە بارىنشا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىق جاعدايىندا ايەلگە عانا كومەك كورسەتۋ جەتكىلىكسىز. سالدارىن بالا دا تارتادى. وسىعان بايلانىستى ناقتى مىسالداردى تىلگە تيەك ەتكەن ساراپشى ورتالىققا ەكى بالاسى بار جابىرلەنۋشىنىڭ كومەك سۇراپ كەلگەنىن العا تارتتى. «ماماندار بالانىڭ ءبىرىنىڭ دەنساۋلىعىندا كىنارات بارىن انىقتاپ, قالادا تىركەۋى بولماعاندىقتان, «وردي» قوعامدىق قورى قولداۋ كورسەتتى. تۇركسىب اۋدانىنىڭ پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كوميسسياسى بالانى قاراعاننان كەيىن قالالىق ءبىلىم بەرۋ ءبولىمى ماماندارىمەن بىرلەسىپ, «جان-سايا» داعدارىس ورتالىعىنا جىبەرۋگە شەشىم قابىلدادى. اناسىنا دا دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى تاراپىنان كومەك كورسەتىلىپ, قازىرگى كەزدە جۇمىس ىستەپ ءجۇر. انا وڭالتۋ كۋرسىنان وتكەننەن كەيىن ءوز بەتىنشە ءومىر سۇرە باستايدى. وسى مەرزىمدە زاڭگەر, پسيحولوگ, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ باقىلاۋىندا بولادى. ول زايىبىمەن قايتا قوسىلعىسى كەلمەيدى. قازىرگى كەزدە اگرەسسورمەن دە جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر», دەيدى ساراپشى.
ز.بايساقوۆا اتاپ وتكەندەي, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق سالدارى بۇقارالىق كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارىندا نەمەسە جەكەلەگەن بلوگەرلەر كوتەرگەن ماسەلەدە اسىرەلەۋسىز جازىلعانى ابزال. اقپارات مەيلىنشە شىنايى بولۋعا ءتيىس, سوندا عانا ونىڭ سەبەپ-سالدارىن جىلدام انىقتاپ, شەشۋ دە وڭايعا تۇسەدى.
وسى ورايدا «جان-سايا» داعدارىس ورتالىعىنىڭ زاڭگەرى گۇلشارا ساپاروۆا ورتالىقتا ءبىرىنشى كەزەكتە قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە كوپ كوڭىل بولىنەتىنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان دا ورتالىقتىڭ ناقتى مەكەنجايى كورسەتىلمەيدى. الايدا ازاماتتاردىڭ ومىرىنە بەيجاي قارامايتىن ازاماتتار كوپ جاعدايدا اگرەسسوردان زارداپ شەككەن جاندارعا كومەك قولىن سوزىپ, ولاردى ورتالىققا ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن جەتكىزۋگە ارەكەت جاساپ جاتادى. ورتالىق كومەگىنە جۇگىنەتىندەردىڭ 30 پايىزى پوليتسيا ارقىلى جەتكىزىلسە, 10 پايىزى قايىرىمدى ادامداردىڭ كومەگىمەن كەلەدى. ال جابىرلەنۋشى داعدارىس ورتالىعىنا جەتكىزىلگەننەن كەيىن ونىڭ ناقتى مەكەنجايى اگرەسسورعا بەلگىلى بولماس ءۇشىن قۇپيا ساقتالادى. ەگەر اگرەسسور تاراپىنان قانداي دا ءبىر زاڭعا قايشى ارەكەتتەر بولىپ جاتسا, پوليتسيانىڭ ارالاسۋىنا تۋرا كەلەدى.
«جوعارىدا كورسەتىلگەن ساندار مەن ورتالىق جۇمىسى, سونداي-اق «150» سەنىم تەلەفونىنا كەلىپ تۇسكەن قوڭىراۋلار نەگىزىندە بىرقاتار ماسەلەگە نازار اۋدارۋعا تۋرا كەلەدى. ونىڭ ءبىرى حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ماقساتىندا جاقىندارىنا قاتىستى جاسالعان تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتى كريميناليزاتسيالاي وتىرىپ, قىلمىستىق كودەكسكە «تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق» بابىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن كورسەتىپ وتىر», دەيدى گ.ساپاروۆا.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, 2017 جىلعا دەيىن قىلمىستىق كودەكستەگى «ۇرىپ-سوعۋ» نەمەسە «دەنەگە جەڭىل زيان كەلتىرۋ» باپتارى جەكە ايىپتاۋ قىلمىستارىنا جاتادى. ەگەر جابىرلەنۋشى ءوتىنىش بىلدىرمەسە, ءىس قوزعالمايدى. قىلمىستىق ءىس قوزعالسا دا, تاراپتار تاتۋلاسقان جاعدايدا توقتاتىلادى. ال جاريا ايىپتاۋ جاعدايلارىندا قىلمىستىق قۋدالاۋدى تەرگەۋشى نەمەسە پروكۋرور مەملەكەت اتىنان جۇرگىزەدى, جابىرلەنۋشى تاراپتىڭ كەلىسىمى مەن باستاماسى تالاپ ەتىلمەيدى, تاتۋلاسۋ كوزدەلمەيدى. ەگەر ايىپتالۋشىلاردىڭ سانى ارتادى دەگەن كۇدىك بولسا, وندا حالىقارالىق تاجىريبەدە تانىلعان جانە كونستيتۋتسيانىڭ 24-بابىندا بەلگىلەنگەن مىندەتتى قوعامدىق جۇمىستاردى پايدالانۋدى ۇسىنامىز. سوعان وراي اگرەسسور تۇزەتۋ باعدارلاماسىنان وتۋگە مىندەتتەلەدى. بۇل مەملەكەت تاراپىنان جابىرلەنۋشىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرەدى», دەيدى زاڭگەر.
ماسەلەنىڭ سالدارىن, قايعىلى جاعدايلار ستاتيستيكاسى مەن وزەكتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن 102, 112, 150, 8 771 450 3 450 سەنىم تەلەفوندارىنا قوڭىراۋ شالۋعا نەمەسە Whatsapp قوسىمشاسىنا جازۋعا بولادى. الدىن الا جازىلعاننان كەيىن ماماندار كۇندىز جانە قاشىقتان كەڭەس بەرەدى. «بولعان وقيعاعا قاتىستى شارالار قولدانىلمايدى دەپ قورىقپاۋ كەرەك. ويتكەنى بەلگىلى فاكتىلەر ىشكى ىستەر ورگاندارىندا تىركەلىپ, قاداعالاۋ ورگاندارى باقىلاۋ جۇرگىزىپ وتىرادى», دەپ ءسوزىن قورىتىندىلاعان گ.ساپاروۆا زورلىق-زومبىلىقسىز مادەنيەت قالىپتاستىرۋعا قوعام بولىپ اتسالىسۋعا شاقىردى.
الماتى