ەلىمىزدەگى گەندەرلىك ستاتيستيكا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى شەشىم قابىلداۋ دەڭگەيىندە گەندەرلىك تەڭگەرىمسىزدىك بار ەكەنىن كورسەتەدى. ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى جانەركە راحمان وسىنداي پىكىردى العا تارتادى.
ونىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا سالادا جۇمىس كۇشىنىڭ باسىم بولىگىن ايەلدەر قۇرايتىنىنا قاراماستان, شەشىم قابىلداۋعا بايلانىستى جانە جوعارى پوزيتسيالى قىزمەتتەردە ايەلدەردىڭ رەپرەزەنتاتسياسى تومەن. جوعارى ءبىلىمدى ايەلدەر سانىنىڭ كوپتىگىنە قاراماستان, باسقارما يەرارحياسى بويىنشا كوتەرىلگەن سايىن نازىك جاندىلار سانى ازايا بەرەدى.
ء«بىلىم بەرۋ سالاسىندا زەرتتەۋشىلەر اراسىندا ساندىق فەمينيزاتسيا بايقالادى. ستاتيستيكاعا نازار اۋدارساق, 2006–2010 جىلدارى ايەل زەرتتەۋشىلەر مەن ەر زەرتتەۋشىلەر ۇلەسى اراسىنداعى جاعدايدىڭ فلۋكتۋاتسيادان باستالعانىن كورۋگە بولادى. دەگەنمەن 2010–2015 جىلدار ارالىعىندا ۇلەستىك كورسەتكىشتەر تەڭ بولىنىسكە بارىنشا جاقىندايدى. 2015 جىلى ايەل زەرتتەۋشىلەردىڭ پايىزدىق كورسەتكىشى ەر زەرتتەۋشىلەردىكىنە قاراعاندا جوعارى بولىپ, وسى ءۇردىس 2022 جىلعا دەيىن جالعاسادى. ال 2021 جىلى گەندەرلىك ءبولىنىس ايەلدەر تاراپىنا قاراي اۋىسادى: ايەل زەرتتەۋشىلەردىڭ ۇلەسى – 54,5%, ەر زەرتتەۋشىلەردىڭ ۇلەسى – 45,5%. ايەل زەرتتەۋشىلەردىڭ ءوسىم ۇردىسىنە قاراماستان, بەلگىلى ءبىر جىلدارى فلۋكتۋاتسيا بولىپ وتىرعان. مىسال رەتىندە 2012 جىلعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش پەن 2021 جىلعى ۇلەستىك باسىمدىقتى الۋعا بولادى», دەيدى ج.راحمان.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, عىلىمي جۇمىسپەن اينالىساتىن زەرتتەۋشىلەر اراسىنداعى ايەلدەر ۇلەسى كەيىنگى 18 جىل بويىنا تۇراقتى تۇردە 50 پايىزدان ارتىق ۇلەستى قۇراعان. تەك 2012 جىلى عانا 49,9%-دى كورسەتكەن. زەرتتەۋشىلەردىڭ اراسىنداعى ايەلدەر ۇلەسىنىڭ ارتۋى جاقسى ءۇردىس بولعانىمەن, بۇل – تەك قانا ساندىق فەمينيزاتسيا, بىراق ساپالىق ەمەس. مىسالى, جوعارى ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىندە ايەل باسشىلاردىڭ ۇلەسى تەك 2019 جانە 2022 جىلدارى عانا 20 پايىزدىق كورسەتكىشتەن اسقان.
ء«بىلىم بەرۋ سالاسىنداعى باسشىلار اراسىندا گەندەرلىك تەڭگەرىمسىزدىك ەرلەر تاراپىنا قاراي ايتارلىقتاي جىلجىعان. كەيىنگى جيىرما جىلدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا, ونىڭ ىشىندە باسشىلىق پوزيتسياداعى گەندەرلىك ءبولىنىس وزگەرمەلىكتى كورسەتكەن. دەسە دە, سوعان قاراماستان بۇل سالادا ءالى دە بولسا گەندەرلىك تەڭدىكتى كورۋ قيىن. 2000– 2011 جىلدار ارالىعىندا باسشىلىق دەڭگەيدەگى ايەلدەر ۇلەسى 7 جانە 11 پايىز ارالىعىندا فلۋكتۋاتسيانى كورسەتكەن. 2012–2018 جىلدار ارالىعىندا كىشكەنە فلۋكتۋاتسياعا قاراماستان, ءوسىم تەندەنتسياسى انىق كورىنەدى. ەڭ جوعارى پايىزدىق كورسەتكىش 2019 جىلى 24% بولسا, ودان كەيىنگى جىلداردا كورسەتكىش تومەندەگەنىمەن, ايتارلىقتاي وزگەرىستەر بولماعان. جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى شەشىم قابىلداۋ دەڭگەيىندە ايەلدەر ۇلەسىنىڭ تومەن بولۋى, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى گەندەرلىك تەڭدىك بويىنشا ارنايى شارالاردى جاساۋ قاجەتتىگىنىڭ بار ەكەنىن كورسەتەدى», دەيدى ساراپشى.
ج.راحماننىڭ ايتۋىنشا, مەنتورلىق باعدارلامار, ينكليۋزيانى قولداۋ ساياساتى سەكىلدى باستامالار جاعدايدى جاقسارتا الاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ەلىمىزدە كەلەسىدەي شارالاردى كوبىرەك جۇزەگە اسىرۋ ورىندى. ءبىرىنشى – تالىمگەرلىك باعدارلامالار. جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا تاجىريبەلى ايەل كوشباسشىلاردى ءوز مانساپ جولىن باستاپ كەلە جاتقان ايەلدەرمەن بىرىكتىرەتىن رەسمي تالىمگەرلىكتى قۇرۋ جەتەكشىلىك, قولداۋ جانە نەتۋوركينگتى دامىتۋعا ۇلكەن سەپ بولادى. ەكىنشى – كوشباسشىلىق بويىنشا سەمينارلار. جوعارى ءبىلىمدى ايەلدەرگە ارنالعان سەمينارلار كەلىسسوزدەردى جۇرگىزۋ, كونفليكتىلەردى شەشۋ جانە ءتيىمدى كوممۋنيكاتسيا سەكىلدى ماسەلەلەردى قامتي الادى. ءۇشىنشى – گەندەرلىك تەڭدىك ساياساتىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ. اكادەميالىق ورتالاردا گەندەرلىك اسپەكتىلەردى ەسكەرەتىن ساياساتتى ۇستانۋ جانە قولداۋ.