قازاقستان ءوزىنىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى: ۇكىمەتتە جاڭا شارالار بەكىتىلدى

سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇجات سالاداعى قازىرگى احۋالدى جانە ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن. ەلىمىزدىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 20 جاڭا سۋ قويماسىن سالۋ جانە 15 جۇمىس ىستەپ تۇرعان سۋ قويماسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ, سونداي-اق 14 مىڭ شاقىرىمنان استام يرريگاتسيالىق كانالدار مەن گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى جاڭعىرتۋ كوزدەلىپ وتىر.

تاسىمالداۋ كەزىندەگى سۋدىڭ ءونىمسىز شىعىنىن 50-دەن 25%-عا دەيىن تومەندەتۋ, ال قولدا بار سۋ رەسۋرستارىن 2,4 تەكشە كم-گە ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى جوسپارلانعان تاسىلدەردى ىسكە اسىرۋ 2030 جىلعا قاراي سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋماعىن 2,5 ملن گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

فەرمەرلەردى سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋعا ىنتالاندىرۋ ءۇشىن سۋارۋ جۇيەلەرىن قۇرۋعا, سونداي-اق تامشىلاتىپ جانە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ جابدىقتارىن ساتىپ الۋعا ارنالعان شىعىنداردى سۋبسيديالاۋ ۇلەسى 50%-دان 80%-عا دەيىن ۇلعايتىلاتىن بولادى. وسىنىڭ ارقاسىندا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى قولدانىلاتىن سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋدانى 1,3 ملن گەكتارعا دەيىن وسەدى, شامامەن 2,1 تەكشە كم سۋ ۇنەمدەلەدى, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ونىمدىلىگى ايتارلىقتاي ارتادى دەپ كۇتىلۋدە.

بۇگىنگى تاڭدا hydro.gov.kz تسيفرلىق پلاتفورماسىن قۇرۋ جۇمىستارى اياقتالىپ قالدى, وندا سۋ وبەكتىلەرى, گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستار, سۋ شارۋاشىلىعى باسسەيندەرى مەن ۋچاسكەلەرى, گيدروپوستتار جانە ت.ب. جيناقتالعان بىرىڭعاي سۋ كاداسترى قالىپتاستىرىلادى. ونى بيىلعى 3-توقساندا ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

سونىمەن قاتار مينيستر تۇجىرىمدامادا 3,5 مىڭ شاقىرىمنان استام سۋ ارنالارىن تسيفرلاندىرۋ جانە سۋارۋ جۇيەلەرىنىڭ ەسەبىن اۆتوماتتاندىرۋ كوزدەلگەنىن ايتتى.

جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ەربول قاراشوكەەۆ, تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدى جانە قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ وڭىرلەردە جاڭا سۋ قويمالارىن سالۋعا دايىندىق جانە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ تۋرالى بايانداما جاسادى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋ – اسا ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى, سول ءۇشىن ۇسىنىلىپ وتىرعان تۇجىرىمداما وسى باعىتتاعى نەگىزگى باعدارلامالىق قۇجات بولادى.

«ونى ىسكە اسىرۋ سۋ رەسۋرستارىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ مەن بولجاۋدىڭ ناقتى جۇيەسىن جولعا قويۋعا ىقپال ەتەدى. بۇل جۇيە سۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان وتە قاجەت. تۇجىرىمدامانىڭ ماڭىزدى باعىتى – سۋ شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ. كوپ جىلدار بويى ولاردى كۇتىپ ۇستاۋعا ءتيىستى كوڭىل بولىنبەي كەلدى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ. 

مىسال رەتىندە ۇكىمەت باسشىسى ورتالىق قازاقستان مەن استانانىڭ باستى سۋ ارناسى – قانىش ساتباەۆ اتىنداعى كانالدا سورعى ستانتسيالارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى نەبارى 30% ەكەنىن ايتتى. ۇلكەن الماتى كانالىنا پايدالانۋعا بەرىلگەن كەزدەن باستاپ 40 جىل بويى جوندەۋ جۇرگىزىلمەگەن.

ودان بولەك تۇركىستان, قىزىلوردا, جامبىل وبلىستارىندا ماگيسترالدىق جانە شارۋاشىلىق ارالىق ارنالاردىڭ كوپشىلىگى توزعان – ناتيجەسىندە 40% سۋ ىسىراپ بولدى.

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ سوزىنشە, تۇجىرىمدامانىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى – سۋ ۇنەمدەۋدى ىنتالاندىرۋ. 

«سۋ تاپشىلىعىندا جانە سۋدى تۇتىنۋدىڭ ارتۋى كەزىندە, ەڭ الدىمەن, سۋ شىعىنىن ازايتۋ مەن ونى ۇقىپتى پايدالانۋ وتە ماڭىزدى. ءبىز قازىر فەرمەرلەرگە سۋ بەرۋ قۇنىن سۋبسيديالاپ وتىرمىز. سونداي-اق سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ساتىپ الۋعا جۇمسالعان شىعىننىڭ 50%-ىن وتەيمىز. بيىل بۇل مەجەنى 80%-عا دەيىن كوتەرۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ. 

سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ەلىمىزدە سۋ ۇنەمدەۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋ قارقىنى تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىرعانىن ايتتى.

«تەحنولوگيالار قۇنى قىمبات. وعان ديقانداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ شاماسى جەتپەيدى. سوندىقتان ولاردى وزىمىزدە شىعارۋدى قولعا الۋ كەرەك. مۇنداي جوبالار قازىردىڭ وزىندە تالقىلانىپ جاتىر. ولاردى ىسكە اسىرۋىمىز قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر. 

جالپى ۇكىمەت باسشىسى سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ سالاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇيەسىن جولعا قويۋ كەرەكتىگىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, ەرتىس وزەنىنىڭ رەسۋرسىن اۋماقتار اراسىندا قايتا ءبولۋدى قاراستىرۋدىڭ ماڭىزى زور.

كەلەسى كەزەكتە – ترانسشەكارالىق سۋدى پايدالانۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ. ءاليحان سمايىلوۆ كورشى مەملەكەتتەرمەن وسىنداي كەلىسىمدەردى ازىرلەۋ اياسىندا كەلىسسوزدەر پروتسەستەرىن كۇشەيتۋ ءۇشىن ماڭىزدى ارگۋمەنتتەر قالىپتاستىرۋ جاعىنا ءمان بەرىلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«جالپى تۇجىرىمدامادا جوسپارلانعان بارلىق ءىس-شارانى ساپالى ىسكە اسىرىپ, وعان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ ەلىمىزدەگى سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. سوندىقتان سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ءوڭىر اكىمدىكتەرىمەن بىرگە ونى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر. 

ءاليحان سمايىلوۆ ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە 1 ايلىق مەرزىمدە كوممۋنالدىق سۋارۋ مەن جەكە سۋارۋ جۇيەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە ولاردى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جول كارتالارىن قابىلداۋدى, سونداي-اق كوممۋنالدىق گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى جان-جاقتى تەكسەرۋدى تاپسىردى.

سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى تۇجىرىمدامانى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن سۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن قابىلداۋ قاراستىرىلعانىن ايتىپ ءوتتى.

«بۇل جوسپار تۇجىرىمدامانى مودەرنيزاتسيالاۋ مەن سالۋدى قاراستىراتىن سۋ ينفراقۇرىلىمى وبەكتىلەرىنىڭ ناقتى تىزبەسىمەن تولىقتىرادى. سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى 2 اپتالىق مەرزىمدە كەشەندى جوسپاردىڭ جوباسىن ۇكىمەت اپپاراتىنا ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتسىن», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ. 

قورىتىندىلاي كەلە, پرەمەر-مينيستر 1 اي مەرزىمدە وتاندىق سۋ ۇنەمدەۋ جابدىقتارىنىڭ ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋ جونىندە ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزۋدى تاپسىردى.