بۇگىنگى زاماناۋي ادەبيەت تۋرالى ايتا باستاساق, اۋزىمىزعا ايتماتوۆ تۇسە كەتەتىنى نەگە؟ وتقا ورانعان ويىم شىڭعىس شىعارمالارىنا ورالاتىنى قالاي؟ ورالماسقا امالىم دا جوق سياقتى كورىنەدى.
البەتتە, ايتماتوۆتىڭ ادەبي الەمىنىڭ اكتۋالدىلىگى, ايتماتوۆ كورە بىلگەن ادامزات الەمىنىڭ اقيقاتتىعى. ويتكەنى ول – كەشەگى مەن بۇگىنگى ب ۇلىڭعىر كۇننىڭ تاپ باسقان تامىرشىسى, جاڭاشا وزگەرىپ جاتقان زاماننىڭ, جاڭارعان ۋاقىتتىڭ اراسىن جالعاپ جاتقان التىن كوپىر, بىرەگەي تۇلعا. ايرىقشا جازۋشى, ەرەكشە شىعارماشىلىق يەسى. ونىڭ ورنىقتى ويلارى مەن سەرگەك سوزدەرى, تەرەڭ تانىممەن ۇشتاسىپ كەتكەن ۇشقىر ينتۋيتسياسى قازىرگى الەمدى جايلاپ العان ويران-توپان قوعامدىق قوزعالىس پەن ءدۇر-دۇمپۋلەرگە بارىنشا جاۋاپ بەرە الاتىن, اۋمالى-توكپەلى ۋاقىت سىنىنا توتەپ بەرەتىن ىرگەتاس سەكىلدى.
ءدال قازىر باتىس پەن شىعىس تەكەتىرەسى وزگەشە تۇرپاتتا كورىنىپ, وزگەشە گرادۋستا كوتەرىلىپ, وزگەشە مەريدياندا ولشەنىپ, اتومدىق قارۋ قولدانارلىقتاي ءورشىپ تۇرعان كۇردەلى كەزەڭدە, قاۋىپتى بولجاۋلاردى باستان كەشىپ وتىرعان شاقتا بىزگە ايتماتوۆ سياقتى تۇلعالاردىڭ تىڭ ويى مەن بىلىكتى پىكىرى جەتىسپەي-اق وتىر. الەمدىك ماسشتابتا ويلاي العان, الەمدىك وربيتادا ءسوزىن كوركەم ادەبيەت قۋاتىمەن جەتكىزە بىلگەن ايتماتوۆتاي تۇلعانىڭ كولەڭكەسىنە زار بولىپ قالعاندايمىز. بالكىم, ايتماتوۆ باعزى ماناس باباسىنداي «شوڭ شىڭعىس» بولىپ «ىستىقكول فورۋمىنان» نەمەسە بريۋسسەل مىنبەرىنەن ساڭقىلداي داۋىسى ەستىلگەندە, الەمدىك ويشىلدار ءۇن قوسار ما ەدى؟ ءوزىنىڭ سۇيىكتى ء«جاميلاسىن» العاشىندا «اۋەن» دەپ اتاعانىنداي, ايپارا الەمدى ايتماتوۆ اۋەنى الاتاۋ سامالىنداي سەرگىتە جەلپىپ, وزگەرىسكە ۇشىراپ جاتقان الەم ساياساتى باسقاشا اۋەنگە بەت بۇرار ما ەدى؟
القيسسا! ايتماتوۆ اۋەنى قاي اۋەن؟ قىرعىز بالاسى رەتىندە ايتقان ايتماتوۆتىڭ العاشقى اۋەنى ءجاميلا مەن دانياردىڭ 1957 جىلى «نوۆىي مير» جۋرنالىندا بىرلەسە سالعان ءانى ەدى. ول ۇلى ماحاببات اۋەنى ەدى... جيىرما توعىز جاستاعى جاس قىرعىز جىگىتىنىڭ ادام بالاسىنا الەمگە قاراتا شىرقاعان اۋەندى ءۇنى, اۋەندى داۋىسى, اۋەنمەن جەتكىزگەن كىرشىكسىز ماحابباتى ەدى.
ايتماتوۆ ادامزاتقا دەگەن وسى ۇلى ماحابباتىنان ولە-ولگەنشە اينىماي ءوتتى. سول جولدا قالامىن جۇرەك قانىنا سۋعارىپ, تەك جالىن جۇرەك پەن سالماقتى سانانىڭ ءسوزىن ايتۋمەن كەتتى.
ال ايتماتوۆتاي جامپوزدىڭ جال-قۇيرىعى كۇزەلمەي, ءسوزى تۇزەلمەي وقىرمانىنا جەتىپ جاتتى ما؟ اقيقاتىندا سولاي ما؟ ول ءۇشىن ءار جاڭا شىعارماسىن تۋدىرعان سايىن سوتسرەاليزم تسەنزۋراسىن اينالىپ وتۋدە سانا مەن سەزىمگە سالماق سالعان قانشاما قيامەت-قايىم ۇدەرىس بولعانىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەسى انىق.
ءاپ-ءبىسمىللا دەپ باستاعان «بەتپە-بەت» پوۆەسى «الا-توو» جۋرنالىندا 1957 جىلى باسىلا سالىسىمەن جازۋشىعا «اق جول» اشقانى راس. بىراق ءتۇرلى جەردە «سوۆەت سولداتىن «ساتقىن» دەپ جازاتىنداي بۇل كىم سونشا؟» دەيتىن كۇڭكىل سوڭىنان ەرگەنى تاعى شىندىق...
رۋحاني جاقتان ءوزىڭدى-ءوزىڭ تۇمشالاتقان, ساناڭدى ەركىن ويلاۋعا, سەزىمىڭدى كوسىلە سىلتەۋگە كەدەرگى جاساتقان قىزىل قوعام الگاريتمى قول-اياعىن تۇساۋعا تىرىستى. مىنە, وسىنداي سالدۋارىن ساتتە جازۋشى اتاۋلىعا ءبىلىم جانە بىلىكپەن قوسا شەبەرلىك كومەككە كەلەتىنى شىندىق. ەڭ باستىسى, ۇلتشىل قازاق جازۋشىلارى ايتاتىنداي تسەنزۋرانى اداستىرىپ, استى-ۇستىنە تۇسىرە استاستىرىپ جىبەرەتىن شىندىق پەن ەرلىك كەرەك.
«بەتپە-بەت» پوۆەسى ارقىلى «سوۆەت سولداتى ساتقىن ەمەس, بىزدە ساتقىندار جوق» دەپ كەلگەن ستاليندىك تسيتادەل-دوگماعا 1957 جىلى جاسقانباستان, ۇرەيلەنبەستەن قارسى شىققان, سوتسياليستىك جۇيە قالىپتاستىرعان مىزعىماس فۋندامەنتتى ىرعاپ, سوككەن جاپ-جاس شىڭعىس ايتماتوۆ ەدى!
جازۋشى سۋرەتتەگەن سمايل ساتقىن ارقىلى سوۆەت قوعامى شىندىعىن ايگىلەپ قانا قويعان جوق, از عانا حالىقتىڭ ار-نامىسى مەن ماحابباتىن سەيدە ايەلدەي سەمسەر-انا ارقىلى پاش ەتتى. قوعامدا قالىپتاسىپ قالعان كوممۋنيستىك قاتال كوزقاراسقا قارسى ايتماتوۆتىق كوزقاراسىن اشىق ايتتى, انىق ءبىلدىردى. سەيدەدەي انانىڭ ۇلى ماحابباتى ارقىلى سمايلداي كۇيەۋىنىڭ ساتقىندىعىن اشكەرەلەۋ ول كەزدەگى سوتسياليستىك ادەبيەت الەمىندە كەزدەسپەگەن وبراز بولدى.
ايتماتوۆتىڭ ساتقىن وبرازى – سوۆەت ادەبيەتىندەگى سوتسرەاليزم سەڭىن بۇزىپ, العاشقى مۇزجارعىش كەمە سياقتى بولدى. بۇل – شىندىق.
ال «سولدات ساتقىندىعى» تۋرالى ماقتالىپ جۇرگەن, سول ءۇشىن كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىن العان بەلارۋس جازۋشىسى ۆاسيل بىكوۆتىڭ «سوتنيكوۆ» پوۆەسى كەش – 1969 جىلى جازىلدى... 1970 جىلى عانا جارىق كورگەن بولاتىن. سول سياقتى سوۆەت ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى اتانعان, سىبىرلىك ورىس جازۋشىسى ۆالەنتين ءراسپۋتيننىڭ «جيۆي ي پومني» پوۆەسى دە تەك 1974 جىلى جاريالانعان ەدى. ول دا جارىق كورە سالا مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولعان.
ال اتى دا اۋىزعا ىلىگە بەرمەيتىن, ايتىلا دا قويمايتىن قىرعىز بالاسىنىڭ عاجاپ پوۆەسى «بەتپە-بەت» كەڭەستىك ادەبي ۇدەرىستە جاڭاشا جازۋ, قورىقپاي, ۇرىكپەي جازۋ دەيتىن باتىلدىق پەن باتىرلىق جول, ءادىس پەن ايلالى شەبەرلىك سوقپاعىن سالعانى اقيقات. وسىدان-اق ايتماتوۆ ۋاقىتتان وزىپ, ءوز ءسوزىن ايتقانى, ازاماتتىق پوزيتسياسىن ايقىن تانىتقانى انىق.
وسى ءبىر سوقتىقپالى, سوقپاقتى جولدان سۇرلەۋ تاۋىپ داڭعىلعا شىعىپ كەتۋدى جاس شىڭعىسقا نۇسقاعان كىم دەگەن وي كەلەدى بۇگىندە. البەتتە ۇلى ۇستازى سياقتى بولعان, العاش ء«جاميلاسىن» قولجازبا كۇيىندە وقىعان, الەمگە تانىتۋعا جول اشقان, اعالىق اقىلىن ايتقان, تۇڭعىش رەت سول كەزدەگى ەڭ ۇلكەن باس سىيلىققا ۇكىلەپ قوسقان, وندا دا ءدۇيىم مارعاسقالاردىڭ الدىندا قورعاپ سويلەگەن, اقجول تىلەگەن اۋەزوۆ ەدى...
ايداي الەمگە ايگىلى مۇحتار اۋەزوۆ جاس ايتماتوۆقا 1958 جىلدىڭ قوڭىر كۇزى – قازان ايىندا «ليتەراتۋرنايا گازەتا» باسىلىمىندا «پۋت دوبرىي» – «جولىڭ بولسىن» دەپ ابىزدىق اق باتاسىن بەرىپ قانا قويماي, 1961 جىلى 6 ءساۋىر كۇنى لەنيندىك سىيلىق بەرۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەت الدىنداعى كوميسسيا مۇشەلەرىنە: «سىزدەر اۆتوردى ءالى جاس, شىعارماسى شاعىن دەپ وتىرسىزدار. بۇل – ءۇستىرت, جاڭساقتاۋ پىكىر. ول وسى شىعارماسىنىڭ وزىمەن-اق ۇلكەن ماراپات, مارتەبەگە ابدەن لايىق. كەلەشەگى بۇدان دا ايدىندى», دەپ اۋليەلىك ءسوزىن ايتقان بولاتىن. ۇلى جازۋشى ۇستازىنىڭ بۇل ءسوزى جەردە قالعان جوق, 35 جاسار جاس ايتماتوۆ 1963 جىلى الامان بايگەدە توپ جاردى. ادەبيەت الەمىن ءدۇر سىلكىگەن قانشاما تىڭ تۇرپاتتى, سونى دا جوندى, جاڭاشىل شىعارمالار اكەلدى.
جاس ايتماتوۆتىڭ قۋاتتى قالامى سەيدەدەي جاس ايەلدىڭ وتباسىنا, وتانىنا دەگەن ماحابباتى ساتقىن سيندرومىن اشكەرلەپ, سوۆەت ادەبيەتىندە بەتبۇرىس اعىم تۋدىرسا, ءجاميلانىڭ ادامي ماحابباتى ورتالىق ازيا مەن شىعىستىق ادەبيەتكە ايەل ماحابباتىنىڭ قانشالىقتى قىمبات, قۇندىلىعىن كورسەتتى. ەڭ اسىل سەزىمنىڭ بىرەگەيى ماحاببات جولىندا قىرعىز ايەلىنىڭ باس ەركىندىگى – دالا مەن تۇركى مادەنيەتىندە ورىن الىپ كەلگەن قىز بالا ەركىندىگى, ايەل بوستاندىعى دەگەن ۇلاعاتتى سالتتى قايىرا جاڭعىرتىپ, الەم ادەبيەتى الدىندا پاش ەتتى.
بالكىم, ايتماتوۆ ەرلىگىنىڭ ءبىر سىرى مەن قىرى وسىندا جاتسا كەرەك.
مەنىڭشە, ايەل ماحابباتىنا, انا ماحابباتىنا دەگەن ايتماتوۆتىق شەكسىز جازۋشىلىق ماحابباتىنىڭ دۇنيەنى تەربەگەن اۋەنى ءالى كۇنگە ۇلى سارىن بولىپ ەستىلۋىندە, جادىمىزدا جاڭعىرىپ جاتۋىندا تەرەڭ سىر بار دەيمىن. «قۇس جولى» پوۆەسىندەگى تولعاناي انانىڭ ميفتىك جەر-انا داۋىسىمەن ۇلان-عايىر دۇنيەگە داۋىس ايتا شاعىمدانۋىندا دا انا داۋىسى جاتىر. ول الاتاۋ بيىگىنەن ساڭقىلدايدى, سىرنايداي سىزىلادى, وي-باۋىرىمداپ جوقتايدى!..
«تاۋ مەن دالا پوۆەستەرى» جيناعىمەن سوۆەت يمپەرياسىنىڭ باس سىيلىعىن قانجىعاسىنا بايلاپ, ميلليونداعان وقىرمانىن اۋزىنا قاراتقان جاس ايتماتوۆ شىعىستان شىققان شەبەر كوركەمدىك الەمگە نايزاعايداي تۇسكەن ەدى. ول «قوش بول, گۇلسارىعا» قانات ءبىتىرىپ, جەر شارى وقىرمانىن تامسانتا بەرۋگە كوشتى. مۇندا دا ول سوعىستان كەلگەن تاناباي تاعدىرى ارقىلى مايدانداعى ادام بالاسى شىندىعىن, ادامدىق اسىل قاسيەتتىڭ الماستاي وتكىرلەنە بەرەتىنىنە ءمان بەرىپ, سونى سوقپاققا تۇرەن سالدى.
بۇبىدەي سۇلۋ ايەلدىڭ ەر-ازاماتقا ادال سۇيىسپەنشىلىگى مەن تاناباي جىلقىشىنىڭ سەرىلىگى مەن پەرىلىگىن, سالقام ەرگە ءتان ءجۇرىسىن, ءسۇيۋ مەن ماحاببات ءۇشىن بارىنە دە باس تىككەن ازاماتتىق كرەدوسىن شىرقاۋ بيىككە كوتەرەدى. تاناباي مەن ءبۇبى ماحابباتى گۇلسارى جۇيرىكتىڭ جالىنان ەسكەن جەلدەي اۋەن بوپ اۋەلەيدى. ول اۋەن دە قازىرگى اينىمالى الەمدى ارالاپ كەتىپ ەدى.
كوپ وتپەي-اق قۇبىلمالى الەم مەن الەمدىك وقىرمان ايتماتوۆ اۋەنى ارقىلى مومىن شال مەن التى جاسار بالانىڭ مارال-اناعا ويانعان مۇڭلى دا, سىرلى ماحابباتىمەن قايتا قاۋىشتى. ايتماتوۆ الەمى بۇل جولى مۇلدە وزگەشە مىنەز كورسەتتى.
مىڭجىلدىق زامان تولعاۋىن مارال-انا ميفىمەن تەربەپ, الەمگە مورالدىق-ەتيكالىق نەگىزدىڭ السىرەپ, ادام بالاسى بولمىسىنىڭ سابىنداي بۇزىلىپ, رۋحاني قۇلدىراپ بارا جاتقانىنا جاڭا زامان مەن ۋلانعان ۋاقىت ادامدارىنىڭ ادامگەرشىلىك تۇرعىدان السىرەۋىنە اكەپ تىرەيدى. ميف قاباتىنىڭ ماڭگىلىك تۇراقتىلىعىنا سۇيەنە وتىرىپ, قوعام مەن الەم تۇراقسىزدىعىنا استارمەن وي تاستايدى. اق ارمانعا تولى بالا جانى پاك كۇيىندە اق كەمەلى ىستىقكولدىڭ تەرەڭىنە باتىپ, جان تىنىشتىعى مەن رۋح قۋاتىن سول تەرەڭ سۋ قاباتى استىنا كومەدى. بالا ءسابي كوڭىلىمەن سەنگەن ءتىرى پەندەلەر ءومىر ءسۇرىپ جاتقان مازاسىز دۇنيە وپاسىز بولىپ شىعادى.
ايتماتوۆ نازىك بالا جانىنىڭ تازالىعى مەن قاۋساعان شالدىڭ ساۋلەلى جان سارايى ارقىلى سۇلۋ الەمنىڭ بالا تاعدىرىنداي كەز كەلگەن ساتتە ورمەكشىنىڭ جىبىندەي شورت ءۇزىلىپ كەتەتىنىنە, دۇنيە وڭاي وزگەرە سالاتىنىنا جازۋشىلىق پاك كوڭىل, بالالىق ماحاباتپەن ورالادى. جازۋشى شىعارمالارى وسى «اق كەمە» پوۆەسىن ءوزى العاشقىدا «ەرتەكتەن سوڭ» دەپ اتاعانىنداي, مۇلدە وزگەشە الەمگە – ميف پەن شىندىق ءومىر قوس قابات ورىلەتىن كوركەم كەڭىستىككە بەت بۇردى.
كەشىكپەي سۋرەتكەر ساناسىندا «تەڭىز جاعالاي جۇگىرگەن تارعىل توبەت» پوۆەسى تۋدى. جازۋشىلىق قيال بايلىعى مەن ەجەلگى نيۆح اڭىزى استارلاسقان ادام تاعدىرلارى تاعى الدىمىزدان شىعادى. ۇشى-قيىرى جوق تەڭىز ۇستىندە تۇمان كەشكەن جاندار ءومىر ۇشقىنى ءۇشىن جانتالاسادى. تاعى دا ادام تاعدىرى تەزگە سالىنىپ, ادام جانى سىنعا تۇسەدى.
مۇندا دا بالا جانى مەن بالا تاعدىرىنا قايىرا ورالدى. بۇل جولى بىراق ايتماتوۆ مۇلدە وزگەشە كەڭىستىكتە ءتىل قاتتى. وزىنە ەتەنە تانىس تاۋ مەن دالا تابيعاتى اياسىندا ەمەس, قۇرلىق پەن تەڭىزدىڭ بەتپە-بەت كەلىپ, ءبىر-ءبىرىن قۇشىپ-سۇيىسكەن, قۇمارى تارقاماعان ماڭگى عاشىقتارداي الاپات ستيحيا اياسىنداعى ادام بالاسىنىڭ جان دۇنيەسى, تاعدىر-تالايى, قۋانىشى مەن قاسىرەتى تۋرالى تۋىندى تۋدىردى.
ۇرپاق ءۇشىن, جالعىز دا بولسا ءبىر تۇياق امان قالسىن دەپ وزدەرىن قۇرباندىققا شالاتىن – ءولىم ۇيىعىنا باتىراتىن اتا, اعا جانە اكە ارەكەتى جان دۇنيەڭدى استان-كەستەن ەتەدى. ءبىر اۋلەتتىڭ ءۇمىتى ۇزىلمەسىن, كەلەشەگى كەسىلمەسىن, وسىمەن ادامعا ءتان ءومىر اتتى قاسيەتتى قۇبىلىس تۇيىقتالماسىن دەيتىن ەستى سەزىم بويىڭدى شىمىرلاتىپ اكەتەدى. ءومىر اۋەنى الديلەپ, ۇلى تەڭىز بەتىندە, قالىڭ تۇماندا امان قالعان كيريسك تاعدىرىنا جان تانىڭمەن ورتاقتاسا بەرەسىڭ.
بالكىم, وقىرمانعا جەتكىزەر جازۋشى ماقساتى دا وسى بولار, بالكىم, بۇدان دا زور ەسكەرتۋ ايتتى ما ەكەن... مەنىڭشە, سولاي سياقتانادى دا تۇرادى. قانمەن ورناعان قىزىل قوعامنىڭ – روسسيانىڭ وتارشىل وزبىر ساياساتى «نيۆح» سەكىلدى سانى مۇلدە از ۇلتتاردىڭ دۇنيەدە ازايىپ, سوقىر ساياساتتىڭ كەسىرىنەن تۇماندى الەمگە جۇتىلىپ بارا جاتقانىن ايتماتوۆتاي عاجايىپ سۋرەتكەردىڭ ەسكەرتۋى دەپ ۇعىنۋعا دا بولادى.
ادام بالاسى عاسىرلار بويى ۇلى سوعىستار مەن كىشى قاقتىعىستاردان مىڭداپ-ميلليونداپ قىرىلىپ, ءوزىن-ءوزى جويىپ كەلە جاتقانىنا ايتماتوۆ تۇڭعيىق سانا, تەرەڭ تانىم تۇرعىسىنان ءمان بەرە وتىرىپ, وسى كاتاكليزمنىڭ تامىرى پەندە قاتىگەزدىگى مەن ماڭگۇرتتىگى, انا مەن بالاعا دەگەن ماحابباتىنىڭ سونگەندىگى دەگەن وردالى ويعا تابان تىرەيدى. جازۋشىنى ۇشقىر ويى مەن بولمىسىنا باعزىدان بىتكەن بىلىگى نايمان-انا ماحابباتى مۇڭىنا باتىرادى.
«انا, – دەيدى ايتماتوۆ عازيز اناسى ناعيما تۋرالى, – «اق سۇتىمەن سىڭگەن ار-ۇيات». وسى سوزدە جازۋشىنىڭ اناعا دەگەن ماحابباتى دا, اناعا دەگەن يمانى مەن جۇرەك ءسوزى دە تاڭبالانعان. سوندىقتان دا «عاسىردان دا ۇزاق كۇن» رومانى ارقىلى نايمان-انا سىرىنا وقىرمانىن بارىنشا قانىقتىرادى. عاسىرلار قويناۋىنان ءتىرىلتىپ العان ايتماتوۆتىق نايمان-انا ءميفى وقىرمان جۇرەگىنە ادامشىلىق ءدانىن ەگەدى.
العاش قولىنا قالام الىپ, جازا باستاعان جاس شاعىندا سومداعان «بەتپە-بەت» پوۆەسىندەگى سمايل ساتقىننىڭ قىلمىسىنان دا قاۋىپتى اناسىن اتقان «ماڭگۇرت» دونەنباي وبرازى جەر بەتىندەگى ويلى وقىرمان جۇرەگىن ءدىر ەتكىزگەنى, وي-ساناسىن ويران ەتكەنى شىندىق. ايتماتوۆتىق «ماڭگۇرت تراگەدياسى» تۋدىرعان قيامەت اۋەنى الەمدى ءالى شارلاپ كەلەدى.
ايتماتوۆ ەسكەرتكەن ماڭگىلىك ماڭگۇرتتىك ءار تولقىن بەدەرىندە تۇرلىشە كورىنىس تاۋىپ, بۇگىندە جەر بەتىن ساعىمداي سۋعارا كەزەدى. سول باياعى سوعىس... سول باياعى قىزىل قان توگۋ... جازىقتى-جازىقسىز قانتوگىس جايلاپ بارادى ءبىزدىڭ الەمدى. سول باياعى اناسىن ولتىرگەن «ماڭگۇرت» ۇرپاقتار شىمىرىكپەستەن سوعىس «ويىنىن» ويناپ جاتىر. قۇدىرەتى جەتسە, جەر شارىن قاقپاقىل ويناعىسى بار.
جالپى, ءبىز – ادامدار «سوعىس سيندرومىنان» ارىلماي, الەمدە تىنىشتىق ساقتالماي, ادام بالاسىنىڭ دامۋى كەنجەلەي بەرەدى. مىڭداعان جىلعى مادەنيەتى مەن ادەبيەتى دە زور زارداپ شەگەدى. زورلىق بولعان جەردە «ماڭگۇرت» قانا ءومىر سۇرەدى, «ماڭگۇرت» قانا بيلىك قۇرادى. ال ماڭگۇرتتىك, ياعني ساناسىزدىق – ادام بالاسىن جەر بەتىنەن ءبىرجولاتا جويىپ جىبەرۋگە الىپ كەلەتىن قۇبىجىق قۇبىلىس. سوعىس تا ادام بالاسىنىڭ ساناسىزدىعىنان, ماڭگۇرتتىگىنەن تۋىندايدى.
ۇلى الەم دە, سول الەمدى جىرلاۋشى ادەبيەت تە قۇداي جاراتقان اۋەندى جاراتىلىس. سول جاراتىلىستىڭ نازىك اۋەنىن ءۇزىپ المايىق... وسى ءبىر قۇداي بەرگەن نازىك اۋەن جۇرەگىمىزدى تەربەسىن!
ءيا, بىزدەر – ادامدار ايتماتوۆتىق «كاسساندارا تاڭباسى» تاڭبالاعان, بيىك «تاۋ قۇلاعان» («كوگدا پادايۋت گورى») الاپات زاماندا – وزگەرىسكە تولى «جانپيدا» ۋاقىت سىندارىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. تەك ايتماتوۆتىق جاميلادەن باستاۋ العانداي جاڭاشا «اۋەن» تۋا قويعان جوق. ادام بالاسىنا بەرىلگەن ادامدىق سەزىمگە تولى ماحاببات اۋەنى ەستىلمەيدى. قۇلاعىمىز كەرەڭ.
اسقار التاي,
جازۋشى, فرانتس كافكا التىن مەدالىنىڭ يەگەرى