وسى كۇنگە دەيىن ەلدەگى يننوۆاتسيانى دامىتۋ ءۇشىن قانشاما باستاما كوتەرىلدى. ونىڭ ىشىندە IT سالاعا دامۋ ينستيتۋتى اۋاداي قاجەت ەدى. دەر كەزىندە اشىلعان Astana Hub شىعىنى از ءارى ءتيىمدى شەشىم بولا ءبىلدى. تەحنوپارك يننوۆاتسيالار ەكوجۇيەسىن دامىتۋدىڭ وزەگىنە اينالىپ, ەلدەگى تسيفرلىق تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ وتىر. بۇگىندە وتانداستاردان بولەك, شەتەلدىكتەرگە دە حالىقارالىق تەحنوپاركتە جاسامپاز جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك جاسالعان.
باسەكە تابالدىرىعىن 2018 جىلى اتتاعان العىرلار ورداسى بۇگىندە ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى يننوۆاتسيالىق حابقا اينالىپ ۇلگەردى. وسى ۋاقىتقا دەيىن تەحنوپارك قۇرامىنداعى ءىت كومپانيالاردىڭ جالپى تابىسى 1,6 ملرد دوللاردى قۇرادى. تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 517 ملن دوللارعا جەتىپ, اشىلعان جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى 20 مىڭنان استى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى IT وردانىڭ تىنىس-تىرشىلىگى كوز سۇيسىنتەدى.
IT سالانىڭ دامۋىنا بىردەن-ءبىر نەگىز بولىپ وتىرعان تەحنوپارك ەل اۋماعىندا, بۇكىل الەمدە جوعارى تەحنولوگيالىق كومپانيالاردى تىركەۋ, دامىتۋ ىسىمەن اينالىسادى. نەگىزگى ماقساتى – ستارتاپ مادەنيەتىن دامىتۋ, نىعايتۋ, يننوۆاتسيالىق جوبالار ارقىلى ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋ. باسىم تەحنولوگيالىق باعىتتار رەتىندە 7 ورتالىعى بار: Blockchain, SpaceTech, 5G, GameDev, Defence Tech, OTS Digital Center, AI. ماقساتتى اۋديتورياسى ستارتاپتارعا, ۆەنچۋرلىق ينۆەستورلار مەن بيزنەس-پەرىشتەلەرگە, وتاندىق جانە شەتەلدىك IT كومپانيالارعا, IT سالا ماماندارى مەن اۋەسقويلارعا ارنالعان.
مۇندا ستارتاپتاردى دامىتۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلادى. ەڭ تانىمالى – اكسەلەراتسيالىق جانە ينكۋباتسيالىق باعدارلامالار. اكسەلەراتوردا ىرىكتەۋ كريتەريلەرىنە سايكەس ستارتاپتى جەدەل دامىتۋ ءۇشىن جەتەكشى جاتتىقتىرۋشىلار 300 ساعاتتان استام كەڭەس بەرەدى. سونداي-اق تابىستى كاسىپكەرلەردىڭ تالىمگەرلىك باعدارلامالارى وتكىزىلەدى. ال ينكۋباتسيالىق باعدارلامادا قاتىسۋشىلارعا بىرىڭعاي كوۆوركينگكە, ءبىلىم بازاسىنا, ساراپشىلاردان كەڭەس الۋعا جانە قارجىلاندىرۋدىڭ ءبىرىنشى راۋندىن تارتۋعا كومەك بەرىلەدى. مىسالى, «Google For Startups» كومپانياسىمەن بىرگە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «Silkway Accelerator» باعدارلاماسىنا قاتىسۋ ءۇشىن 1 مىڭنان استام ءوتىنىم ءتۇستى. ءتورت لەكتىڭ ناتيجەسىندە 49 ۇزدىك جوبا اكسەلەراتسيا باعدارلاماسىن اياقتادى. كومپانيالاردىڭ جالپى كاپيتالى 400 ملن دوللاردان, ال اي سايىنعى كىرىسى 1,5 ملن دوللاردان استى. باعدارلامانىڭ بارلىق كەزەڭىندە ستارتاپ-جوبالار جالپى العاندا 26 ملن دوللاردان استام ينۆەستيتسيا تارتىپ, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, تۇركيا, اقش جانە باسقا دا ەلدەردىڭ نارىعىنا شىقتى.
«Startup Garage» باعدارلاماسى دامۋدىڭ باستاپقى كەزەڭدەرىندە جان-جاقتى قولداۋدى ۇسىنادى, ال Scalerator وتاندىق ستارتاپتاردىڭ جاھاندىق نارىققا شىعۋىنا كومەكتەسەدى. سوڭعىسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار جالپى سوماسى 416 ملن تەڭگەدەن استام ەكسپورتتىق كەلىسىمشارتتار مەن كەلىسىمدەر جاسادى. Draper University-مەن سەرىكتەستىكتە, دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن Hero Training اكسەلەراتورى ستارتاپتارعا اقش-تاعى كرەمني القابىنا جولداما الۋعا بىردەن-ءبىر مۇمكىندىك ۇسىنادى. بۇگىنگى تاڭدا يننوۆاتسيالار وشاعىنا 27 ستارتاپ جول تارتتى, الداعى ۋاقىتتا ورتالىق ەۋرازيادان جىل سايىن كەمىندە 30 الەۋەتتى جوبانى جىبەرۋ جوسپاردا بار. وسىنشاما قىرۋار جۇمىستىڭ ارتىندا تەحنوپارك قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگى جاتىر.
– ءبىزدىڭ كەڭسەنىڭ جاۋاپكەرشىلىك ايماعى بىرقاتار ستراتەگيالىق جانە وپەراتسيالىق مىندەتتى قامتيدى. مەن يننوۆاتسيالىق كوۆوركينگ كەڭىستىكتەرىن, ۇدەتكىشتەر مەن ينكۋباتورلارعا جاۋاپ بەرەتىن HubSpace باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىراتىن توپتى باسقارامىن. ءبىز Astana Hub ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتاتىن جاڭا تۇجىرىمدامالىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بۇعان زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, باسقارۋ ادىستەرىن جەتىلدىرۋ كىرەدى. نەگىزگى باعىتتارىمنىڭ ءبىرى – ستارتاپتاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋ. ءبىز ينفراقۇرىلىمدى ۇيىمداستىرۋعا نازار اۋدارامىز, قاۋىپسىزدىكتى, رەسۋرستارعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەمىز جانە كاسىپكەرلەردىڭ ساپالى جۇمىسى مەن ءوزارا ءىس-قيمىلىنا ىقپال ەتەتىن جاعدايلار جاسايمىز, – دەدى تەحنوپاركتەگى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ كەڭسەسىنىڭ ديرەكتورى ءمادينا ابىلقاسىموۆا.
بۇگىندە تەحنوپارككە 1 384 IT كومپانيا تىركەلگەن, ونىڭ 391-ءىنىڭ شەتەلدىك ۇلەسى بار. ولارعا بيزنەستى دامىتۋ, باعدارلامالارىن ماسشتابتاۋ, ارنايى سالىقتىق جانە ۆيزالىق شارتتار, اقپاراتتىق-ءبىلىم بەرۋ جانە ماتەريالدىق ينفراقۇرىلىم جاعىنان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. تەحنوپاركتىڭ ستارتاپ-ەكوجۇيەسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ ەسەبىنەن 2023 جىلى 4,2 ملرد تەڭگە ءبولىندى, سونىڭ ىشىندە 2 ملرد تەڭگە ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا جۇمسالدى.
– Astana Hub-تى قۇرۋ باستاماسى 2016 جىلى كوتەرىلدى. قازاقستان جاھاندىق تەحنولوگيالىق ترانسفورماتسيادا بەلسەندى ءرول اتقارۋعا ءتيىس. مەملەكەت باسشىسى 2026 جىلعا قاراي ءىت ەكسپورت كولەمىن 1 ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ جانە ەلىمىزدى وڭىردەگى جەتەكشى تسيفرلىق ورتالىقتاردىڭ بىرىنە اينالدىرۋ مىندەتىن قويدى, – دەدى Astana Hub باس ديرەكتورى ماعجان ماديەۆ.
ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2025 جىلعا قاراي كەمىندە 100 مىڭ IT مامان دايارلاپ شىعارۋدى تاپسىرعانى ءمالىم. تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ولاردىڭ 20 مىڭى Astana Hub بازاسىندا ازىرلەنگەن Tech Orda باعدارلاماسى اياسىندا ءبىلىم الادى. بۇل – ەلىمىزدىڭ جەكەمەنشىك مەكتەپتەرىن قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى. وندا ءاربىر ستۋدەنتكە 600 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى كولەمدە گرانت بەرىلەدى. Tech Orda 18-45 جاس ارالىعىنداعى ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن ازاماتىنا IT تەحنولوگيالاردى يگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 2023 جىلى ەلىمىزدىڭ 83 IT مەكتەبى وسى باعدارلاما بويىنشا تالاپتى قىز-جىگىتتەردى وقىتىپ جاتىر. وقۋ مەرزىمى 6 ايدان 2 جىلعا دەيىن, ساباق قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جۇرگىزىلەدى. ماسەلەن, اتىراۋ تۇرعىنى ابزال ەرعاليەۆ Tech Orda باعدارلاماسى بويىنشا 10 اي بويى قالاداعى iBrainCode مەكتەبىندە ءبىلىم العان. قازىر NCOC كومپانياسىندا مۇز جانە گيدرومەتەورولوگيالىق زەرتتەۋلەر جونىندەگى جەتەكشى ينجەنەر بولىپ جۇمىس ىستەيدى.
– وسى كۋرستى وقىعان سوڭ كوپتەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن تاپتىم. ءبىلىمىمدى شىڭدادىم. ەندى سونى ءوز سالامدا جۇيەگە ەنگىزىپ, پايدالانىپ جاتىرمىن. ماسەلەن, كومپيۋتەرلىك جۇيەلەر مەن باعدارلامالاۋ جۇيەلەرىن قولدانا وتىرىپ, وڭتايلى ناتيجە الۋ ءۇشىن دەرەكتەرمەن جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىم ارتتى. كۋرستىڭ باعدارلاماسى مەن ادىستەمەسى ۇنادى. ءبارى انىق, ايقىن ءارى تۇسىنىكتى. مۇنداي كۋرستار بىزگە وتە قاجەت. مەن وسىعان دەيىن مۇنداي ساباقتاردىڭ بىرنەشەۋىن وقىدىم. ءبارى اقىلى بولدى. ءبىرىن تۇسىنسەڭ, ەندى ءبىرىن تۇسىنبەيسىڭ. ءار ساباقتىڭ ادىستەمەسى بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. وزگە كۋرستار سول جاعىنان اقسادى. ال مۇندا وقىتۋشىلار مىقتى بولدى. قاراپايىم تىلمەن جەتكىزە ءبىلدى. وعان قوسا Tech Orda-دا تەگىن ءبىلىم الدىم. تاعى ءبىر ماڭىزدى نارسە ايتقىم كەلىپ وتىر. Tech Orda-دا تەك قانا IT سالاسىنا قاتىسى جوق ازاماتتار دا وقي الادى ەكەن. باسقا سالادا جۇرگەن جاستارعا مول مۇمكىندىك بەرىلگەن. قىسقا مەرزىمدە ءىت مامانى بولىپ شىعادى. بۇرىن بۇل سالانى مەڭگەرۋ قيىن بولسا, قازىر اقپاراتتىق تەحنولوگيالار دامىعان سايىن جەڭىلدەي ءتۇستى. باعدارلامالاۋمەن كۇندە اينالىسۋ كەرەك. سوندا شەبەرلىك قالىپتاسىپ, بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە جەتەسىز, – دەدى ابزال ەرعاليەۆ.
Tech Orda باعدارلاماسى Astana Hub بازاسىندا 2021 جىلدان باستاپ ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. سول كەزدە قاناتقاقتى جوبا ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 100 عانا ستۋدەنتتى قامتىسا, 2022-2023 جىلدارى 6 مىڭنان استام وتانداسىمىزعا تەگىن وقۋعا ۆاۋچەر بەرىلدى. Tech Orda-دان بولەك Alem School, No Code/Low Code School, Startup School, Beta Career, Freelance School, IT-Aiel جانە تاعى دا باسقا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى اياسىندا 20 مىڭنان استام ادام ءىت ءبىلىمىن جەتىلدىردى.
– باستامالارىمىز, سونىڭ ىشىندە Google for Startups جانە Draper University سياقتى الپاۋىتتارمەن سەرىكتەستىگىمىز, كرەمني القابىندا IT ستارتاپتارىمىزعا ارنالعان Silkroad Innovation Hub قاۋىمداستىعىن ىسكە قوسۋدى قولداۋ, Digital Bridge جانە Digital Almaty IT فورۋمدارىن وتكىزۋ – وسى ماقساتقا جەتۋ جولىنداعى قادامدارىمىز. ارينە, ءىس-شارالارىمىزدىڭ بارلىعى تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جانە سەرىكتەستەرىمىزدىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىپ جاتىر, – دەدى م.ماديەۆ.
قاتىسۋشىلاردىڭ جوبالارى ىشكى نارىقتا دا, الەمدىك نارىقتا دا جوعارى سۇرانىسقا يە. وتاندىق ستارتاپتار ميلليونداعان پايدالانۋشىنى تارتىپ قانا قويماي, حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىمال بولىپ جاتىر. مىسالى, «Citix» اقپاراتتىق-ناۆيگاتسيالىق جۇيەسى تۇركيا مەن ءباا نارىعىنا شىقتى جانە جۋىردا الەمگە ايگىلى ۆەنچۋرلىق ينۆەستور تيم درەيپەردەن 1 ملن دوللار ينۆەستيتسيا تارتتى. «Beyne.ai» بەت-الپەتىن تانۋ جانە فەيكتى انىقتاۋ جۇيەسى بۇكىل ەكوجۇيەنى قۇرۋعا جانە ءىرى كومپانيالارمەن ينتەگراتسياعا كوشتى. الاقان بيومەترياسىنا نەگىزدەلگەن «Alaqan» ءوز ءونىمىن تۇرىكتىڭ 500 كلينيكاسىنا ەنگىزىپ جاتىر. «SmarTestPrep» يندونەزيا, ۆەتنام جانە لاتىن امەريكاسى نارىعىنا جول تارتىپ, مىڭنان استام ۇمىتكەرگە جالپى كولەمى 10 ملن دوللار شاكىرتاقى الۋعا كومەكتەستى. «Droppy» تاياۋ شىعىستاعى, اقش پەن لاتىن امەريكاسىنداعى كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار جانە مينيسترلىك وكىلدەرىمەن 120-عا جۋىق ينتەگراتسيا جۇرگىزىپ, ويىنىن Play Market جانە Apple Store دۇكەندەرىنە شىعاردى. «iDos Games» ستارتاپىنىڭ 170 ەلدەن 300 مىڭنان استام تىركەلگەن جانە بەلسەندى پايدالانۋشىسى بار, بۇل ونىڭ الەمدىك ويىن يندۋسترياسىنداعى ماڭىزدى ءرولىن كورسەتەدى. ينسۋلت دياگنوستيكاسىن جاساۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت پەن نەيروراديولوگياعا نەگىزدەلگەن «CerebraAI» اقش-تىڭ «TechCrunch» رەيتينگى بويىنشا ۇزدىك جاھاندىق ستارتاپتار قاتارىنا كىردى. بۇل – ەلىمىزدى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا الەمدىك ارەناعا شىعارىپ جاتقان كەلەشەگى زور ستارتاپتار قاتارىنىڭ از عانا بولىگى.
Astana Hub بازاسىندا «Alem School» مەكتەبى بار. وزگە مەكتەپتەرگە ۇقسامايتىن ءبىلىم ورداسىندا مۇعالىم جوق, باعا قويىلمايدى, ديپلوم بەرىلمەيدى. بىراق تەگىن وقىتۋ ارقىلى ۇرپاق بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ وتىر. جالعىز ءوزى ءبىر ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جۇمىسىن اتقارىپ وتىرعان مەكتەپتىڭ جەتەكشىسى, وتاندىق ءىت-سالاسىنىڭ ساراپشىسى دانابەك قالياجداروۆ IT ورداعا ءدان ريزا. «Astana Hub-تىڭ ءبىزدىڭ سالاعا تيگىزگەن اسەرى وڭ بولدى. سەبەبى سالىق از تولەۋگە مۇمكىندىك بەردى. بارلىق جاعداي جاسالعان دەسەك تە بولادى. ءىرى ءىت كومپانيالار جينالعان ورتادا نارىققا ىلەسۋ دە, جۇمىس ىستەۋ دە وڭاي. ەڭ باستىسى شەتەلگە شىعاتىن مۇمكىندىك تاۋىپ, سەنىمدى بايلانىس ورناتىپ بەرە الادى», دەيدى ول.
جەرگىلىكتى IT قاۋىمداستىقتاردى قۇرۋعا, IT تالانتتاردىڭ تۇراقتى اعىنىن قالىپتاستىرىپ, ولاردى ەل ايماقتارىندا جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان وڭىرلىك IT-حابتاردى دامىتۋ – Astana Hub قىزمەتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن, اكىمدىكتەر مەن جەكە بيزنەستىڭ قولداۋىمەن ەلىمىزدىڭ 12 وڭىرىندە IT حابتار ىسكە قوسىلدى. جۋىردا اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا تاعى ەكى حاب رەسمي تۇردە اشىلادى.
تەحنوپارك Pizza Pitch, Speaker Night, Startuphana سياقتى ءتۇرلى ءىس-شارانى تۇراقتى تۇردە وتكىزەدى. ارينە, تەحنوپارك جۇمىسىندا ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى IT فورۋم دارەجەسىنە جەتكەن Digital Bridge ءداستۇرلى حالىقارالىق فورۋمىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە. بىلتىر جاساندى ينتەللەكت تاقىرىبىنا ارنالعان فورۋم 30 مىڭنان استام قاتىسۋشىنىڭ, ونىڭ ىشىندە 30 ەلدەن دەلەگاتسيا, 300-دەن استام IT كومپانيا وكىلدەرى, 450 سپيكەر, 100-دەن استام ينۆەستور مەن بيزنەس-پەرىشتەلەر, سونداي-اق 150-دەن استام ستارتاپتىڭ باسىن قوستى.
Astana Hub پلاتفورما بازاسىندا «ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيە» بىرىڭعاي تەرەزەسى قاناتقاقتى جوباسىن ىسكە قوستى. بۇل قادام – پلاتفورمانى دامىتۋداعى ماڭىزدى كەزەڭ. يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنىڭ بىرىڭعاي بازاسى بولىپ, ونى ماسشتابتاۋ مەن كەڭەيتۋگە ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشادى. ەندى IT سالاسىنىڭ قاتىسۋشىلارى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار يننوۆاتورلار, عالىمدار, زەرتتەۋشىلەر, جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار جانە ەكوجۇيەنىڭ باسقا قاتىسۋشىلارى دا پلاتفورمانىڭ باعدارلامالارى مەن قىزمەتتەرىن پايدالانا الادى. جوبا 2023 جىلعى 7 جەلتوقساندا پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن تەحنولوگيالىق ساياسات جونىندەگى كەڭەستىڭ وتىرىسىندا قولداۋ تاپتى. «بارلىق كاسىپورىن, يننوۆاتور جانە عىلىمي قوعامداستىق وكىلى وسىنداي پلاتفورما بار ەكەنىن ءبىلۋى كەرەك. ونىڭ اياسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار سالاسىنداعى تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن مەردىگەرلەر ءبىر الاڭدا ءوزارا ءىس-قيمىل جاساي الادى, تاپسىرىستاردى ورنالاستىرا نەمەسە قابىلداي الادى. ەڭ باستىسى, پلاتفورما پايدالانۋشىلارعا ىڭعايلى بولۋى كەرەك», دەگەن ەدى ۇكىمەت باسشىسى.
قازىرگى ۋاقىتتا جۇيە قاناتقاقتى رەجىمدە جانە تۇراقتى پايدالانۋشىلار ءۇشىن مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ جانە جاڭا اۋديتوريانىڭ ءتيىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كەيبىر جاڭارتۋلار مەن موديفيكاتسيالار ەنگىزىلدى. پورتالدىڭ نەگىزگى ماقساتى – عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى مەن تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق ازىرلەمەلەردەن باستاپ ولاردى بارلىق سالادا كوممەرتسيالاندىرۋ مەن ەكسپورتقا, ونىڭ ىشىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كومپانيالاردا تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋگە دەيىنگى بارلىق كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەسىن دامىتۋ.
تەحنوپاركتى قولداۋ باعدارلامالارى قاتىسۋشىلارمەن بايلانىستى ولاردىڭ قاجەتتىلىگى مەن ماقساتىن رەتتەۋگە نەگىزدەلگەن. ول قاتىسۋشىلاردىڭ دامۋىنا جانە تابىسقا جەتۋىنە كومەكتەسەتىن مۇمكىندىكتەر مەن قىزمەتتەر ۇسىنادى. تەحنوپاركتىڭ اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىنا قاراپ, شەتەلدىك تاجىريبەنى بەلسەندى تۇردە زەرتتەپ جاتقانىن كوردىك. ونى Astana Hub-تىڭ ديرەكتورى ماعجان ماديەۆتىڭ «بەلسەندى دامۋدى جالعاستىرۋ ماڭىزدى. بيزنەستى دامىتۋ جانە ماسشتابتاۋ, كەشەندى قولداۋدىڭ جاڭا قۇرالدارىن ەنگىزۋ, ارنايى سالىق جانە ۆيزا شارتتارىن كەڭەيتۋ, اقپاراتتىق ءبىلىم بەرۋدى قولداۋ جانە ستارتاپ-قوعامداستىقتىڭ وزگەرىپ وتىراتىن قاجەتتىلىكتەرىنە, تەحنولوگيالىق دامۋعا سايكەس ماتەريالدىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ – ءبىزدىڭ باس جوسپارىمىزدا» دەگەن سوزىنەن دە ۇعىندىق.