جاڭا جىل – الەمدەگى ەڭ كونە مەرەكە. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە, بۇل ءداستۇر ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى IV مىڭىنشى جىلدىڭ سوڭىندا وركەنيەت پايدا بولعان مەسوپوتاميا جەرىنەن باستاۋ العان. ال مىسىرلىق پيراميدالاردان ءبىزدىڭ زامانىمىزدان III مىڭ جىل بۇرىن جاسالعان «جاڭا جىلدىڭ باسى» دەگەن جازۋى بار ىدىس تابىلعان. بۇنداي قىزىقتى دەرەكتەر bilim-all.kz سايتىندا جاريالاندى, دەپ جازادى Egemen.kz.
جاڭا جىلدى ەجەلگى حالىقتار القاپتاعى جۇمىستار باستالاتىن ناۋرىز ايىندا مەرەكەلەگەن. سوندىقتان ەجەلگى ريمدىكتەر ناۋرىزدى جىلدىڭ العاشقى ايى ساناعان. ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى 46-جىلدا ريم يمپەراتورى يۋلي تسەزار 1 قاڭتارعا اۋىستىرعان. ونىڭ اتىمەن اتالعان يۋلياندىق كۇنتىزبە بۇكىل ەۋروپاعا تارالدى.
كەڭەس وداعىندا 1927-1936 جىلدارى جاڭا جىلدى تويلاپ, شىرشا تىگۋگە تىيىم سالىنىپ, 1937 جىلى ءستاليننىڭ بۇيرىعىمەن 1 قاڭتاردا شىرشا تىگىلىپ, جاڭا جىلدى تويلاۋعا رۇقسات بەرىلگەن.
فرانتسيادا 755 جىلعا دەيىن جاڭا جىل – 25 جەلتوقسان سانالىپ, 1564 جىلدان باستاپ ءىح كارل پاتشاسىنىڭ بۇيرىعىمەن جىل باسى رەتىندە 1 قاڭتار بەلگىلەنگەن ەكەن.
انگليادا جاڭا جىل 25 ناۋرىز تويلانىپ, 1752 جىلى عانا 1 قانتارعا اۋىستىرىلعان.
قىتايدا جاڭا جىل قاڭتار ايىنىڭ اياعى – اقپان ايىنىڭ باسىندا مەرەكەلەنەدى. كوشەدە باراباندار, تەمىر تارەلكەلەر سوعىلىپ, فەيەرۆەركتەر اتىلىپ, مەرەكە سالتاناتىن بيلەگەن ايداھارلار شەرۋى باستايدى ەكەن. داستارقانعا تۋرالعان نارتسيس گ ۇلىن قويۋ داستۇرگە اينالعان. اتالعان ەلدە جاڭا جىل مەرەكەسى ون بەس كۇنگە سوزىلادى.