اقش ۇلتتىق ستاندارتتار جانە تەحنولوگيالار ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى بولمەدەگى شىرشالاردىڭ قانداي حيميالىق زاتتار بولەتىنىن ايتىپ بەردى. زەرتتەۋ ScienceDirect جۋرنالىندا جاريالانعان, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ساراپشىلار ارنايى ەكسپەريمەنت جۇرگىزگەن. ولار مەرەكەلىك اعاشتى كەسىپ, جابىق كامەراعا ورنالاستىرعان. سودان كەيىن 17 كۇن بويى بولمەدەگى اۋا ساپاسىن باقىلاپ وتىرعان. شىرشانى كۇندە سۋارىپ, گيرلياندالارمەن جانە ويىنشىقتارمەن بەزەندىرىپ, شامداردى قوسىپ, ءسوندىرىپ وتىرعان.
ەكسپەريمەنت سوڭىندا شىرشادان مونوتەرپەندەر بولىنگەنى انىقتالدى. مونوتەرپەندەر - اعاشتى سۋىقتان جانە زاقىمدانۋدان قورعايتىن ەرەكشە زات. ول قىلقان جاپىراقتى اعاشتارعا, شىرشالارعا, قاراعايلارعا ەرەكشە ءيىس بەرىپ تۇرادى.
بولمەدەگى مونوتەرپەندەردىڭ كونتسەنتراتسياسى العاشقى ءۇش كۇن تىم جوعارى بولعان. كەيىنىرەك اتموسفەرادا مۇنداي قوسىلىستار 10 ەسە ازايعان. وسى سەبەپتى شىرشانى ۇيگە جاڭادان اكەلگەندە ودان وتكىر ءيىس شىعىپ تۇرادى. بىرنەشە كۇننەن كەيىن ول ءيىس بىرتە-بىرتە جوعالادى.
شىرشادان بولىنەتىن تاعى ءبىر زات - فورمالدەگيد. ول ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن قاۋىپتى. جوعارى كونتسەنتراتسيادا فورمالدەگيد جوتەل, باس اۋرۋى, سوزىلمالى شارشاۋ, اللەرگيا جانە تەرى اۋرۋلارىن تۋدىرۋى مۇمكىن.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, شىرشالاردان فورمالدەگيدتەر از مولشەردە بولىنەدى. دەسە دە ول سەزىمتال ادامداردا جاس اعۋ مەن جوتەلدى تۋدىرۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى بولادى. وسى رەتتە عالىمدار اعاشتى ۇيگە اكەلمەس بۇرىن ونى ءۇش كۇن اشىق اۋادا نەمەسە گاراجدا ۇستاۋعا كەڭەس بەرەدى. شىرشانى سودان كەيىن عانا ۇيگە كىرگىزگەن ءجون.