• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 16 جەلتوقسان, 2023

ىنتىماقتىڭ باستاۋى – سەنىم

170 رەت
كورسەتىلدى

ىنتىماعى جاراسقان ازات قازاقستان الەمدە بارلىق مەملەكەتتى, سونىڭ ىشىندە كورشىلەرىن سىيلاستىققا شاقىرىپ, ماڭىزدى فورۋمدار وتكىزىپ كەلەدى. دۇنيە ساياساتشىلارى ءبىزدىڭ ەلدى «ەۋروپا مەن ازيا ەلدەرىنىڭ دوستىق كوپىرى» دەپ ادىلەتتى باعالايدى.

قازاق ەلىندە ءومىر سۇرەتىن ءاربىر ەتنوس وكىلى باقىتتى, سولاردىڭ ءبىرى – مەنمىن. ءوزىم وسى ەلدە تۋىپ-ءوسىپ, ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىما ريزامىن. مەنىڭ دوستارىمنىڭ كوپشىلىگى – قازاق قىزدارى مەن ۇلدارى. قازاق حالقى – دانىشپان, مەيىرىمدى, مادەنيەتتى, ءبىلىمدى, ەڭبەكسۇيگىش, دوستىقتىڭ قادىرىن بىلەتىن, قولىنداعى بارىن تەڭ بولىسەتىن جومارت ەل. سول سەبەپتى ەسكەندىر حاسانعاليەۆتىڭ «اتامەكەن» انىندەگى:

«ماڭدايىمنان سيپاپ وتكەن سامالدى,

قازاعىمنىڭ الاقانى دەپ بىلەم...

كۇننىڭ نۇرىن, ايدىڭ اپپاق ساۋلەسىن,

قازاعىمنىڭ ماحابباتى دەپ بىلەم!» ,

دەگەن سوزدەردى قازاق ەلىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان باسقا ەتنوس وكىلدەرىنىڭ سەزىمىندەي كورەمىن. بۇل ءاندى جاقسى كورىپ ايتىپ جۇرەمىن.

مەن پانفيلوۆ اۋدانى جاركەنت قالاسىندا تۇرامىن. ماماندىعىم – مۇعالىم. جەتى قىزى بار وتباسىنىڭ كەنجەسىمىن. اكەم قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن كەڭەس وكىمەتىنە جان-تانىمەن قىزمەت ەتكەن كەدەي شارۋا بالاسى ەدى. 1938 جىلى 2 جاس كەزىمدە «حالىق جاۋى» دەپ قامالعان. اكەم ۇستالعاننان كەيىن «حالىق جاۋىنىڭ» ايەلى مەن بالا-شاعاسى دەگەن زورلىق-زومبىلىققا شى­داعان انام مارقۇم ءبىزدى ءوسىرىپ, تاربيە بەرگەن. اكەم تۇرمەدە بولعان كەزىندە ەكىن­­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالىپ, ول ماي­­دانعا الىنادى. سوعىستا قازا تاپ­قان­نان كەيىن عانا قىزىل ارميا ساربازىنىڭ بالا-شاعاسى رەتىندە باعالاندىق.

سوعىس زاردابىنان اۋىلداعى باس­تاۋىش سىنىپتار جابىلىپ, مەكتەپكە 9 جاستان اسقاندا باردىم. وعان دەيىن اناممەن بىرگە ەڭبەك ەتتىم. اپكەلەرىم قيىنشىلىق جاعدايدا 7 جىلدىق مەكتەپتەن سوڭ وقۋىن ءارى قاراي جالعاس­تىرا المادى. وتباسىمدا جالعىز مەن عانا جوعارى ءبىلىم الدىم. 7 جىلدىق مەكتەپتى پەنجىم اۋلىندا ءبىتىرىپ, 1953 جىلى پانفيلوۆ پەداگوگيكا­لىق ۋچيليششەسىنە وقۋعا ءتۇستىم. 1957 جىلى ونى اياقتاپ, الماتىداعى اباي اتىنداعى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتىڭ ءتىل ادەبيەت, تاريح فاكۋلتەتىندە وقىپ, 1962 جىلى ديپلوم الىپ شىقتىم.

ەڭبەك جولىمدى ءوز اۋىلىمدا 8 جىلدىق مەكتەپتەن باستادىم. اتا­لارى­مىز «قيىنشىلىق كورمەگەن ادام ءومىردىڭ قادىرىن بىلمەيدى» دەپ ايتقان­داي, اش-جالاڭاش ءجۇرىپ, قىستا توڭىپ, كالادان اۋىلعا جاياۋ بارىپ كەلىپ, قيىن­شىلىقتا ءبىلىم العاندىقتان, وقى­عان-توقىعانىمدى جاس ۇرپاققا ساپا­لى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋگە جۇم­سادىم. سوندىقتان ەڭبەك جولىمدا 5 جىل قاراپايىم مۇعالىم, 7 جىل مەك­تەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, 20 جىل اۋداندىق ءبىلىم بولىمىندە ادىس­كەر بولىپ, بىرنەشە جىل ادىسكەر ءبولى­مىن باسقاردىم. ەڭبەگىم لايىقتى باعا­لانىپ, كوپتەگەن ماراپاتقا يە بولدىم.

بىرنەشە رەت اۋىلدىق كەڭەسكە دەپۋتات بولىپ سايلاندىم. مۇعا­لىمدەر سەزىنە, رەسپۋبليكالىق كونفەرەنتسيالارعا دەلەگات بولدىم. قازاقستان حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ وزات قىزمەتكەرى اتاندىم. بۇگىندە دە قوعامدىق جۇمىستارعا ارالاسىپ تۇرامىن. كوپجىلدىق ەڭبەگىمدى باعالاپ, «پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعىن بەرگەنى ءۇشىن اۋدان اكىمى مارات ساعىمبەك­ ۇلىنا, جەتىسۋ ۇيعىر ەتنو-مادەنيەت ورتالىعىنىڭ باسشىسى تۇرعانجان زوردىن ۇلىنا, تاعى باسقالارعا ريزالىعىمدى بىلدىرەمىن.

ءبىزدىڭ اۋدان – ەڭ باي اۋدان. سەبەبى حالقىمىز مادەنيەتتى, ءبىلىمدى, ەڭبەكقور, دوستىعى مەن بىرلىگى جاراسقان. دوستىق پەن بىرلىك بار جەردە تىرشىلىك بار, تىرشىلىك بار جەردە بەرەكە بار, بەرەكە بار جەردە بايلىق بار دەگەن ءسوزدىڭ شىنايىلىعىن دالەلدەگەن اۋدانبىز. حالىقتىڭ بارلىعى ەڭبەكپەن قامتىلعان. بۇنىڭ ءبارى اۋدان حالقى مەن باسشىلارىنىڭ ءىس-ارەكەتى ءبىر ماقساتتا دۇرىس باعىتتا ەكەنىن كورسەتەدى.

ءاربىر اۋىل مەن قالادا كوكىرەگىنە تۇيگەن جاقسىلىقتارىن ناسيحاتتايتىن ارداگەرلەر بار. مەن دە سولار­دىڭ ءبىرىمىن. ەل حالقىنا, اسىرەسە جاستار­عا تىلەيتىنىم: ازات وتانىمىزدىڭ قادىرىن بىلەيىك. بىرلىگىمىزدى ساقتايىق. ىن­تى­­ماق­تى, ءوزارا سەنىمدى بۇزاتىن اران­داتۋ­شىلىققا توسقاۋىل قويايىق. ۇرپاق تاربيەسىندە اتا-انا, مۇعالىم جانە قوعامنىڭ تىلەگى بىردەي بولسىن. 

 

مايمينيام يمياروۆا,

ەڭبەك ارداگەرى

 

جەتىسۋ وبلىسى,

پانفيلوۆ اۋدانى 

سوڭعى جاڭالىقتار