سىبايلاس جەمقورلىق تەك قۇقىق بۇزۋشىلىق قانا ەمەس, ول – مەملەكەت بەدەلىنە دەگەن حالىقتىڭ سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرەتىن جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە تىكەلەي قاۋىپ توندىرەتىن جاعىمسىز الەۋمەتتىك قۇبىلىس. جەمقورلىق جويىلماي, ەشبىر ەل تابىستى دامي المايدى. سول سەبەپتى الەمنىڭ بارلىق مەملەكەتتەرى ج ۇلىنقۇرت سەكىلدى بۇل قوعامدىق ىندەتكە قاتتى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىر.
تاۋەلسىز قازاقستان ءوزىنىڭ ستراتەگيالىق دامۋىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ىنساپسىز الاياقتاردى الاستاپ, قوعامدى جات توعىشار ادەتتەن تازارتۋ مىندەتىن قاراستىرىپ كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ: «سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ سەبەبى مەن شارتتارىن جويماي ونىمەن كۇرەسۋ, بۇل – جەل ديىرمەنمەن الىسۋ. حالىق الدەبىر شەنەۋنىكتىڭ نەمەسە باسشىنىڭ جاي جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعانىن كورىپ قانا قويماي, ول جۇمىس ىستەگەن مەملەكەتتىك مەكەمەدە ەندى مۇنداي جاعدايدىڭ قايتالانبايتىنىن دالەلدەيتىن تۇبەگەيلى وزگەرىستەردىڭ ورىن العانىنا كۋا بولۋى كەرەك», – دەپ اتاپ كورسەتتى.
سىبايلاس جەمقورلىق مەملەكەتتىڭ ساياسي جانە قوعامدىق ينستيتۋتتارىنا كەرى اسەر ەتىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ۇدەرىسىن باياۋلاتادى, سايىپ كەلگەندە, ەلدىڭ دامۋ بولاشاعىنا ۇلكەن قاۋىپ توندىرەدى.
كوك بايراعىمىز كۇن سونگەنشە جەلبىرەسىن دەسەك, اتا-بابامىزدىڭ سان عاسىرلار بويى ارمان ەتكەن اسىل مۇراتىن مانسۇقتاۋعا, قىزىل قانى مەن قارا تەرى قاتار سىڭگەن اماناتىن اياقاستى قىلۋعا جول بەرۋگە بولمايدى. ادالدىق ءداستۇرىن ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاستىرۋ قاجەت. مۇنى كيەلى اتىراۋ جۇرتشىلىعى جاقسى تۇسىنەدى. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە, مەملەكەتتىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ العىشارتتارىن جويۋ, ونى تۋىنداتاتىن سەبەپتەر مەن جاعدايلاردى بولدىرماۋ جانە دەڭگەيىن تومەندەتۋگە كومەكتەسەتىن ءىس-شارالار كەشەنى جاساقتالدى.
وبلىس بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جۇمىستارى 2021 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015-2025 جىلدارعا ارنالعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ستراتەگياسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ كەلگەن ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 2 اقپانداعى جارلىعىمەن ستراتەگيانىڭ كۇشى جويىلىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياساتىنىڭ 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. ءسويتىپ, 2022 جىلدان باستاپ جوبالىق باسقارۋدىڭ ۇلگىلىك بازالىق باعىتىنىڭ «سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ جانە قارسى ءىس-قيمىل» ءتورتىنشى بلوگى بويىنشا جوبالار كارتاسى جانە ءارتۇرلى نىسانالى توپتار دەڭگەيىندە دەكومپوزيتسيالانعان اقپاراتتىق جۇمىس جۇرگىزۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى بۇگىن تاڭدا وسى قۇجات نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلۋدا.
بۇدان بولەك, وتكەن جىلدىڭ 23 قاراشاسىندا «اmanat» پارتياسىنىڭ وبلىستىق فيليالىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ءوڭىر بويىنشا مەملەكەتتىك باسقارۋداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل شارالارىن جەتىلدىرۋ باعىتىنداعى 2022-2023 جىلدارعا ارنالعان جوسپاردى بەكىتتىك.
باستى ماقسات – قوعامدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ جانە مەيلىنشە الدىن الۋ.
مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى مەملەكەت بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەتىن ز ۇلىمدىقپەن ىمىراسىز كۇرەسۋ بولىپ تابىلادى. قوعامنىڭ بارلىق كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ, بۇل دەرتتىڭ ودان ءارى اسقىنباۋى ءۇشىن وعان بوگەت بولۋدىڭ بارلىق امالدارىن قولدانۋ ارقىلى عانا ءتيىمدى تۇردە تۇبەگەيلى قارسى تۇرۋعا بولادى.
«اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرماۋدىڭ جولىن ىزدە» دەمەكشى, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ جانە ونىمەن پارمەندى كۇرەسۋ جولىندا, ءسوز جوق, تۇرعىندار اراسىندا اقپاراتتىق-قۇقىقتىق ءتۇسىندىرۋ, جالپى قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ جۇمىستارىن جۇيەلى تۇردە جۇرگىزۋ ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ قۇقىقتارىن مەڭگەرىپ قانا قويماي, وزىنە قارسى قانداي دا ءبىر قۇقىققا قايشى ءىس-ارەكەت جاسالعان جاعدايدا ناقتى نە ىستەۋ كەرەكتىگىن تولىق ءبىلۋى قاجەت. بۇل ورايدا بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە قول جەتكىزۋدە اعارتۋشىلىق, ءبىلىم بەرۋ, تاربيە جۇمىستارىمەن بىرگە, جاڭا ورتا قالىپتاستىرۋ دا ءوز ۇلەسىن قوسا الادى.
اسىرەسە جاستار اراسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ىمىراسىزدىق كوزقاراستى قالىپتاستىرۋ بويىنشا كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارى جۇزەگە اسىپ جاتىر.
جاعدايدى مەيلىنشە اشىپ كورسەتۋ ءۇشىن ارا-اراسىندا ناقتى دەرەكتەرگە دە جۇگىنە كەتكەن دۇرىس سەكىلدى. مىسالى, ءبىر عانا 2021-2023 جىلدارى سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىن الدىن الۋ بويىنشا بارلىعى 3 552 ءىس-شارا ءوتتى.
وبلىستا جالپى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس سوماسىنىڭ كەمىندە بەس پايىزىن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرىنە ءبولۋ ماسەلەسى جىل سايىن وڭ شەشىمىن تاۋىپ وتىر. 2021 جىلى 3 جوبا جۇزەگە اسىرىلسا, بىلتىر 2 جوبا, بيىل 9 جوبا ىسكە قوسىلدى.
وبلىستاعى ءىس-شارالار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ اتىراۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى, اتىراۋ وبلىسى بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتى, ادىلەت دەپارتامەنتى, «اmanat» پارتياسى اتىراۋ وبلىستىق فيليالى, «اتامەكەن», ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى, قوعام بەلسەندىلەرىمەن بىرلەسىپ اتقارىلۋدا.
اتىراۋ وبلىسى, قالا جانە اۋداندار اكىمدىكتەرىنە باعىنىستى مەملەكەتتىك ورگانداردا جانە ولارعا قاراستى ۇيىمداردا سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنە 2021 جىلى بارلىعى 169, 2022 جىلى – 172, اعىمداعى جىلى – 118 ىشكى تالداۋ جۇرگىزىلدى, كورسەتىلگەن مەرزىم ىشىندە 419 تاۋەكەلدىڭ 396-ى جويىلدى, 23 تاۋەكەل جويۋ بويىنشا شارالار قابىلدانۋدا.
اتىراۋ وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق اكىمدىكتەرى جانىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى وڭىرلىك كوميسسياسى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگاندارى جۇمىس جاسايدى. تەك بيىلدىڭ وزىندە 27 وتىرىستا 62 ماسەلە قاراپ, 117 ۇسىنىم بەرسە, ونىڭ 77-ءسى ورىندالىپ, 40-ى ورىندالۋ ۇستىندە.
«انتيكورلايف», «ادالكومەك», «ادالدىق الاڭى», «حالىق زاڭگەرى», «ادالدىق ساعاتى», «ادال ۇرپاق», «سانالى ۇرپاق», «ادالدىق دۇكەنى», «پاراسات جولى» جوبالارى ءساتتى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, الەمدى ابىگەرگە سالعان بۇل ىندەتپەن كۇرەستە قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ مەيلىنشە وڭ اسەرىن تيگىزەدى. ويتكەنى جاعدايدان حاباردار, ساۋاتتى ادام ءوز قۇقىعىن ەشكىمگە تاپتاتپايدى. ءارى زاڭ ۇستەمدىگىن سىيلايتىن, قولدانىستاعى زاڭناما باپتارىمەن ەتەنە تانىس تۇرعىندار ءوز ماسەلەسىن, اۋەلگى كەزەكتە, قۇقىقتىق شەڭبەردە شەشۋگە مۇددەلى بولادى. مۇندايدا ازاماتتار جەڭ ۇشىنان جالعاسۋدان سانالى تۇردە باس تارتىپ, ارانىن اشقان جەمقورلىقتى اينالىپ وتۋگە تىرىسادى.
سوندىقتان ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىن كوتەرۋ ءۇشىن زاڭ باپتارىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا جۇمىس رەتىن كورسەتۋ بويىنشا ۇنەمى جيىن, باسقوسۋلار وتكىزىپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا تانىمدىق ماتەريالداردى ۇزدىكسىز جاريالاپ تۇرۋ نازاردان تىس قالىپ كورگەن ەمەس.
سونىڭ ىشىندە, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اراسىندا مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى زاڭى مەن ادەپ كودەكسى تالاپتارىن بۇزۋدىڭ الدىن الۋ بويىنشا قۇقىقتىق وقىتۋ, تۇسىندىرمە جۇمىستارى ۇنەمى وتكىزىلىپ تۇرادى.
وبلىس كولەمىندە 148 مەملەكەتتىك قىزمەتكەر سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تاقىرىپتار بويىنشا بىلىكتىلىك ارتتىرۋ وقۋلارىنان ءوتتى.
جەمقورلىق فاكتورلاردى ازايتىپ, سىبايلاستىق قاتەرلەردى بولدىرماۋدا جۇمىستىڭ اشىقتىعى ەرەكشە ماڭىزدى. جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, زاڭدى مۇددەلەرىن ىسكە اسىرۋ جانە قورعاۋ ماقساتىندا لاۋازىمدى تۇلعالار (اكىم, ونىڭ ورىنباسارى, باسقارمالار, بولىمدەر باسشىلىعىنىڭ) ازاماتتاردى جەكە قابىلداۋ جۇرگىزەدى. قابىلداۋ كەستەسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جانە وبلىس اكىمدىگىنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا الدىن الا جاريالانادى.
قوعامدا جەمقورلىقتى رۋحاني ەتيكالىق دەڭگەيدە قابىلداماۋ احۋالىن قالىپتاستىرۋدا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىمەن بىرگە, جاڭا تەحنولوگيالار دا قىزمەت جاسايدى.
وسى ورايدا وبلىس, قالا جانە اۋدانداردا, اۋىلدىق وكرۋگتەردە سەرۆيستىك اكىمدىكتەر قىزمەت ەتۋدە. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كاسىپورىندار فرونت-وفيس جانە «OpenSpace» فورماتىندا قىزمەت اتقارادى.
«تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا تسيفرلى فورماتقا كوشىرۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋ ماقساتىندا ەلەكتروندى قىزمەتتەر مەن سەرۆيستەر پورتالى eatyrau.kz ىسكە قوسىلدى. پورتال ارقىلى جەر قاتىناستارى, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى سالاسىنداعى ءتۇرلى قىزمەتتەر كورسەتىلەدى.
جالپى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنىڭ 91%-ى ەلەكتروندى نىسانعا كوشىرىلىپ, «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» ۆەب-پورتالى, Eاtyrau.kz پورتالى, «ە-ليتسەنزيالاۋ», kezekte.kz, gosagro.kz, gosreestr.kz, otbasybank.kz, e-سوبەز, enbek.kz, INDIGO, ەاسۋ, Damumed جانە تاعى باسقا اقپاراتتىق جۇيەلەر ىسكە قوسىلدى.
كىشكەنتاي عانا ءبىر مىسال, سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلى ءجيى تۋىندايتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى – بالاباقشالارعا جولداما بەرۋ تولىقتاي بىرىڭعاي اۆتوماتتى ەلەكتروندى جۇيەگە اۋىستىرىلدى.
سايىپ كەلگەندە, بۇل قادامدار ادام فاكتورىن ازايتۋعا جول اشادى.
تۇرعىندارعا كورسەتىلەتىن قىزمەت جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرىلەدى.
بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ جۇمسالۋىنا قوعامدىق باقىلاۋ ماقساتىندا «اشىق بيۋدجەت» پورتالىندا وبلىستىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ بيۋدجەتى تۋرالى اقپارات تولىق كولەمدە تۇراقتى تۇردە جارىق كورەدى.
بارلىق 308 كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىسى مەن ءوڭىر مەكەمەلەرىندە كومپلاەنس-قىزمەتى قۇرىلدى.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ارەكەت باعىتىنداعى شارالار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ رەسمي ينتەرنەت رەسۋرستارىندا ۇنەمى جاريالانادى.
ازاماتتاردىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتى مەن تۇراقتى يممۋنيتەتىن قالىپتاستىرۋ وتە ماڭىزدى. البەتتە, وسى قابىلدانىپ جاتقان شارالار مەن اتقارىلىپ جاتقان ىستەر وبلىس تۇرعىندارى ءۇشىن ءومىر سۇرۋگە قولايلى, ادالدىققا نەگىزدەلگەن ساۋاتتى دا سالاۋاتتى ورتا قالىپتاستىرۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى.
جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولىنداعى جاڭا قازاقستاننىڭ سىبايلاس جەمقورلىقتان تازا, بولاشاعى جارقىن ەل بولۋى ارقايسىسىمىزدىڭ ءوز قولىمىزدا ەكەنىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ىمىراسىز كۇرەس – باياندى بولاشاقتىڭ جارقىن كەپىلى. وسى باعىتتاعى جۇمىستى ودان ءارى پارمەندى دە قارقىندى تۇردە جالعاستىرا بەرەتىن بولامىز.
سەرىك شاپكەنوۆ,
اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى