ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك شاپكەنوۆ ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىن وتكىزدى. ول ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى باياندادى. سونداي-اق قوعامدا تۋىنداعان ماسەلەلەر بويىنشا جۋرناليستەردىڭ قويعان سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 315,2 ملرد تەڭگەگە وسكەن. ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا بيىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا جالپى ءونىم كولەمى 6,7 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. بۇعان قوسا وڭىردەگى ونەركاسiپ ءونiمiنىڭ كولەمi وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 14,1%-عا ارتىپ, ەلدەگى سالا تابىسىنىڭ 24 پايىزىن اتىراۋ وبلىسى قۇراعان.
«جىل باسىنان بەرى سالىقتىق جانە باسقا دا مىندەتتى تۇسىمدەر 4,8 ترلن تەڭگە بولدى. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 2,3 ترلن تەڭگە جينالدى. ۇلتتىق قورعا 2,5 ترلن تەڭگە اۋدارىلدى. ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا بيىلعى 10 ايدا ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 9 135,8 ملرد تەڭگەدەن استى. تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە 8 446,4 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. ال وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءونىم كولەمى 563,8 ملرد تەڭگە بولدى. ساۋدا قىزمەتىنىڭ كولەمى 5 164,2 ملرد تەڭگەگە جەتتى. وڭىردە 972,5 ملرد تەڭگەنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى ورىندالدى. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى شىعارىلىمى 123,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. نەگىزگى كاپيتالعا 2 436,1 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. كولىك جانە قويمالاۋ قىزمەتىنىڭ كولەمى 588,2 ملرد تەڭگەگە جەتىپ جىعىلدى. وبلىستا 558,3 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى», دەدى وبلىس اكىمى.
ينۆەستيتسيالار تارتۋ بويىنشا اتىراۋ ءوڭىرى – رەسپۋبليكادا الدىڭعى ورىندا. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 2,4 ترلن تەڭگە بولىپتى. وندا سىرتقى ينۆەستيتسيا – 902,5 ملرد, ىشكى ينۆەستيتسيا – 1 533,6 ملرد تەڭگە. تۇتاس العاندا, ەلگە تارتىلعان ينۆەستيتسيالارداعى اتىراۋدىڭ ۇلەسى 18,3%-دى قۇرايدى ەكەن. وتكەن جىلى اتىراۋدا ەكى اۋقىمدى جوبا اياقتالدى. سونىڭ سەبەبىنەن نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى تومەندەگەن. ولار – «NCOC» كومپانياسىنىڭ تەڭىز ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ مەن «كرى» جشس-نىڭ پوليپروپيلەن ءوندىرىسى جوباسى.
«ەسەپتى كەزەڭدە 3,5 ملرد دوللارعا تەڭ شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتىلدى. تاۋ-كەن ونەركاسىبى جانە كارەرلەردى قازۋعا – 3,4 ملن دوللار, قۇرىلىسقا – 114,2 ملن دوللار, كاسىبي, عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەتكە – 22,9 ملن دوللار, باسقالارى – 3,8 ملن دوللار. بيىل 3 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – قۇنى 76 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن اتىراۋ قالاسىنان جۇك تاسىمالدايتىن تەمىرجول ۆاگوندارىن جاساۋ زاۋىتى. قۋاتى – جىلىنا 6 مىڭ ۆاگون. زاۋىتتا 1 700 ادام جۇمىسپەن قامتىلادى. سونداي-اق سۇيىتىلعان گاز ساقتاۋ قويماسى. جوبا قۇنى – 18 ملن دوللار. قويمادا 3 مىڭ توننا گاز ساقتاۋعا بولادى. 60 جۇمىس ورنى اشىلادى. بۇعان قوسا جىلىنا 1 323 توننا كوكونىس الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جىلىجاي قۇرىلىسى. جوبا قۇنى – 8 ملرد تەڭگە. جىلىجايدا 60 ادام ەڭبەك ەتەدى. وسى جىلى بىرىڭعاي يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا اشىلۋى جوسپارلانعان 3 جوبانىڭ ىسكە قوسۋ مەرزىمدەرى وبەكتيۆتى سەبەپتەرگە بايلانىستى 2024 جىلعا اۋىستىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان جوبالاردا جۇمىستار جالعاسۋدا», دەدى س.شاپكەنوۆ.
وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى ءتورت ەسەگە ءوسىپ, 4,3 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ال سالا ونىمدەرىنىڭ جالپى شىعارىلىمى 5,9 ملرد تەڭگەگە ارتىپ, 123,4 ملرد تەڭگەگە جەتىپتى.
«وبلىستا كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنان 242 ازاماتقا پاتەر كىلتى تابىستالدى. بۇل باعىتتا بيۋدجەت ەسەبىنەن قاراجات ءبولىنىپ, 292 پاتەر ساتىپ الىندى. جالپى, 10 ايدا 558,3 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ 390,2 مىڭ شارشى مەترى – جەكە تۇرعىن ءۇي, ال 168,1 مىڭ شارشى مەترى – كوممەرتسيالىق تۇرعىن ءۇي. حالىقتى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ باسقا دا تەتىكتەرى قولدانىلىپ جاتىر. ءتيىستى قاراجاتتار قاراستىرىلىپ, بىرقاتار وڭىرلىك باعدارلاما قابىلداندى. مىسالى, 35 جاسقا دەيىنگى جاستاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ ءۇشىن «اتىراۋ جاستارى» باعدارلاماسىنا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 1 ملرد تەڭگە ءبولىندى. العاشقى كەزەڭدە 100-گە جۋىق جاس ماماندى باسپانامەن قامتۋ جوسپارلاندى. بۇل تولىق ورىندالىپ, باعدارلاما ءوز ناتيجەسىن كورسەتتى. الداعى جىلى باعدارلاما جالعاسادى. بىزدەگى تەحنيكالىق قۇجاتى بار اپاتتى ۇيلەردىڭ سانى 8-گە ازايىپ, بۇگىندە 104 ءۇي ەسەپتە تۇر. ونى شەشۋ ءۇشىن 2029 جىلعا دەيىن اپاتتى كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ تۇرعىندارىن كوشىرۋگە جول كارتاسى بەكىتىلدى. قازىر بيۋدجەت ەسەبىنەن, جەكە ينۆەستورلاردى تارتۋ تەتىگىمەن رەنوۆاتسيا باعدارلاماسى شەڭبەرىندە اپاتتى ۇيلەردىڭ تۇرعىندارىن كوشىرۋ جانە بۇزۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
اتىراۋدا 249,8 شاقىرىم ەلەكتر جەلىسى جاڭارتىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىس ءۇشىن ماڭىزدى نىسانداردىڭ ءبىرى «KEGOC» اق باتىس ايماعىنىڭ ەلەكتر جەلىسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا 220 كۆ «ورال – اتىراۋ – قۇلسارى – بەينەۋ» 792 شاقىرىم جەلىسىنىڭ ەكىنشى تىزبەگىنىڭ جۇمىستارىن اياقتادى. بۇل جەلىنى ىسكە قوسۋ ارقىلى رەسەيدەن 200 مۆت ەلەكتر قۋاتىن الۋعا بولادى. سونىمەن قاتار جالپى ۇزىندىعى 250,1 شاقىرىم بولاتىن اتىراۋ قالاسىنداعى جانە تومان, اقكول, ساعىز, ماقات ەلدى مەكەندەرىندەگى ەلەكتر جەلىلەرىن اۋىستىرۋ جۇمىستارىن 2024 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«جالپى, وبلىستاعى 2 قالا مەن 137 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە تابيعي گاز بار. حالىقتىڭ 99,8 پايىزى كوگىلدىر وتىنمەن قامتىلعان. وسى جىلدىڭ قاراشا ايىندا قىزىل ءۇي جانە جاسقايرات اۋىلدارىنا گاز جەلىسى تارتىلىپ, 102,6 شاقىرىم گاز قۇبىرى جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە 300-گە جۋىق حالىق تابيعي گازبەن قامتىلدى. ودان بولەك «گازپروم» جاق (جاريا اكتسيونەرلىك قوعامى) مەن «ۋزترانسگاز» اق-نىڭ شارتىنا سايكەس 2023 جىلدىڭ قازان ايىندا رەسەيلىك گازدى ەل اۋماعى ارقىلى وزبەكستانعا تاسىمالداۋ باستالدى. گازدى تاسىمالداۋ باتىس قازاقستان مەن ءبىزدىڭ اۋماق ارقىلى يندەر كەنتىنە دەيىن «ساتس-4» DN 1 420 مم ماگيسترالدى گاز قۇبىرىمەن, يندەر كەنتى ماڭىندا «ساتس-5» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنا اۋىستىرىلىپ, ءارى قاراي ماڭعىستاۋ وبلىسى اۋماعىنان «ساتس-5» DN 1220 مم ماگيسترالدى گاز قۇبىرى ارقىلى ىسكە اسادى. تاسىمالداۋ مارشرۋتىنىڭ ۇزىندىعى رەسەي شەكاراسىنان وزبەكستان شەكاراسىنا دەيىن 823 شاقىرىمدى قۇرايدى. مارشرۋتتىڭ ەرەكشەلىگى تاسىمالداۋ قازاقستان اۋماعىنداعى دالىزبەن گازدى كومپريميراتسيا جاساماستان ىسكە اسادى. گازدى تاسىمالداۋدىڭ ماكسيمالدى كولەمى تاۋلىگىنە 18 ملن تەكشە مەتردى قۇرايدى», دەدى س.شاپكەنوۆ.
اتىراۋ قالاسى جانە ماقات اۋدانىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن سۋ تازارتقىش جابدىقتارى وتكەن عاسىردىڭ 40 جانە 60-جىلدارى قولدانۋعا بەرىلگەن. ەندىگىدە قايتا جاڭعىرتۋدى قاجەت ەتەدى.
«سۋ تۇتىنۋ كولەمىنىڭ جىل سايىن ارتۋىنا بايلانىستى الداعى 5 جىلدا سۋ جەتىسپەۋشىلىگى 30 پايىزعا دەيىن وسەدى. وسىعان بايلانىستى, №5 جانە №6 سۋ سۇزگى ستانسانىڭ جاڭا 2 سۇزگىلەۋ ستانساسى مەن №1 سۋ سورعى ستانساسىن 2024-2025 جىلدارى ىسكە اسىرۋ جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلادى. بۇل ستراتەگيالىق ماڭىزدى نىساندار ارقىلى الداعى 5 جىلدىقتاعى سۋ تاپشىلىعىنىڭ الدىن الامىز. سونىمەن قاتار اتىراۋ قالاسى مەن ماقات اۋدانىنىڭ حالقىن ءۇزىلىسسىز تازا اۋىز سۋمەن قامتيمىز. قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ قوياندى توپتىق سۋ قۇبىرىنىڭ 6 ۇڭعىماسىن سالۋعا 283,7 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالدى. ناتيجەسىندە, ازعىر ايماعىنىڭ 6 مىڭنان اسا حالقى ءۇزىلىسسىز اۋىز سۋمەن قامتىلادى. بۇعان قوسا وبلىسىمىزداعى اۋقىمدى جوبالاردىڭ ءبىرى – ماڭعىستاۋ جانە اتىراۋ وبلىستارىنىڭ قۇرمانعازى, يساتاي, جىلىوي اۋداندارىنىڭ ەلدى مەكەندەرىن, ءىرى مۇناي كومپانيالارىن اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان «استراحان-ماڭعىشلاق» ماگيسترالدى سۋ قۇبىرىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان ەدى. وسى جىلى 175 شاقىرىم ماگيسترالدى سۋ قۇبىرى جاڭعىرتۋدان ءوتىپ, سۋ بەرۋ ونىمدىلىگى 110 مىڭ تەكشە مەتردەن 170 مىڭ تەكشە مەترگە ارتىپ, سەنىمدى اۋىز سۋ جەتكىزۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
«اۋىل اماناتى» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا 1,5 ملرد تەڭگە بولىنگەن. بۇل قارجىعا 188 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپتى. وسى ۋاقىتقا دەيىن نەسيە الۋعا 2,3 ملرد تەڭگەگە 280 ءوتىنىم تۇسكەن. ونىڭ 1,2 ملرد تەڭگەگە 150 ءوتىنىمى ماقۇلدانىپ, 1,1 ملرد تەڭگەگە 137 جوبا قارجىلاندىرىلعان. ونداعى 110 نەسيە – مال شارۋاشىلىعى سالاسىنا, 13 كرەديت – اۋىل تەحنيكاسىن ساتىپ الۋعا, 1 نەسيە – جىلىجاي سالۋعا جانە 13 كرەديت باسقا دا بيزنەس تۇرلەرىن باستاۋعا بەرىلگەن.
«اتىراۋدا جىل سوڭىنا دەيىن مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى جوباسى اياسىندا سالىنعان 6 بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلەدى. جىل باسىنان بەرى وبلىستا ءۇش بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلدى. سونىمەن قاتار جىل سوڭىنا دەيىن 10 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى. قازىر وبلىستا 153 اۋىلدىق ەلدى مەكەننىڭ 132-ءسى ينتەرنەتپەن قامتىلعان. حالىقتىڭ ينتەرنەتپەن قامتىلۋ ۇلەسى 99,2%-دى قۇرايدى. وسى كۇندەرى استانا قالاسىنىڭ iQala جوباسى مىسالىندا اتىراۋ قالاسىنىڭ تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتتەرىن تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. اتالعان جوبا وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ىسكە قوسىلادى», دەدى وبلىس اكىمى.
وبلىستا وڭىرلىك IT-حاب اشۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. جوبا IT-جوبالاردى دامىتۋعا جانە ىلگەرىلەتۋگە, سونداي-اق ءوڭىر كادرلارىنىڭ قۇزىرەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. IT-حاب Astana Hub حالىقارالىق تەحنوپاركىنىڭ وڭىرلىك فيليالى بولادى. بۇگىندە دايىندىق جۇمىستارى پىسىقتالىپ جاتىر. جبانى ىسكە قوسۋ 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنا جوسپارلانعان.