ەۋروپا مەن ازيانىڭ قاق تورىندە ورنالاسقان قازاقستان شىعىس پەن باتىستىڭ اراسىن جالعايتىن «كوپىر» رەتىندە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن اشىق تالقىلاۋدىڭ قولايلى الاڭعا اينالدى. قازاقستان حالقى ءارتۇرلى وركەنيەتتەر مەن دىندەردىڭ داستۇرلەرىن, تولەرانتتىلىق پەن دوستىق رۋحىن بويىنا ءسىڭىردى. سوندىقتان «ارتۇرلىلىكتەگى بىرلىك» ءپرينتسيپى ءبىز ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.
2003 جىلى استانادا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرىنشى سەزى ءوتتى. بيىل العاشقى سەزدىڭ شاقىرىلعانىنا - 20 جىل. زاماناۋي جاھاندىق سىن-قاتەرلەر كۇشەيگەن ۋاقىتتا فورۋم حالىقارالىق دەڭگەيدە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتقان العاشقى ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى بولدى.
سودان بەرگى 20 جىل ۋاقىتتا ديالوگ, تۇسىنىستىك پەن قۇرمەت قاعيداتتارى بارلىق مادەنيەت پەن دىندەردىڭ بەيبىت ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتەتىن قۋاتتى كۇش ەكەنىن انىق كورسەتتى.
بۇل بۇگىندە ەلىمىزدە تاتۋ ءومىر ءسۇرىپ جاتقان تۇراقتى جانە كەلىسىمدى قوعام قۇرۋداعى قازاقستاننىڭ تابىستى جەمىسى.
2023 جىلعى 11 قازاندا استانادا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ ءححى وتىرىسى ءوتتى.
«وسى الماعايىپ كەزەڭدە ىزگىلىك, مەيىرىمدىلىك باۋىرمالدىق, جاۋاپكەرشىلىك سياقتى قاعيداتتاردىڭ قادىرى ارتا ءتۇستى. سونداي-اق حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ وتە ماڭىزدى ماسەلەگە اينالدى. ول ءۇشىن الەم حالقىن بەيبىتشىلىككە شاقىراتىن جاڭا جاھاندىق قوزعالىس قاجەت. بۇل رەتتە ءدىن كوشباسشىلارى ايرىقشا ءرول اتقارادى. رۋحاني ليدەرلەر وسى باعىتتا كۇش جۇمىلدىرىپ, بارشا ادامزاتقا ورتاق پروبلەمالاردى شەشۋگە سۇبەلى ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىن. حاتشىلىقتىڭ بۇگىنگى وتىرىسى دا وسى ماقساتقا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. قازاقستان دىنارالىق جانە وركەنيەتارالىق ىنتىماقتاستىققا نەگىز بولاتىن باستامالارعا ءاردايىم قولداۋ كورسەتەدى. ونى سىرتقى ساياساتتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ۇسىنادى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ حاتشىلىققا قاتىسۋشىلارعا ارناعان سوزىندە.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى – سەزد حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى م.اشىمباەۆ باسقاراتىن حاتشىلىق ءبىر دوڭگەلەك ۇستەل باسىنا يسلام, حريستيان, يۋدايزم, بۋدديزم, داوسيزم, سينتويزم, يندۋيزم, باحاي, جانە باسقا دا دىندەردىڭ ءدىني جەتەكشىلەرىن, سونداي-اق 23 ەلدىڭ ساياسي قايراتكەرلەرى مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىن جينادى.
XXI حاتشىلىقتىڭ قورىتىندى ناتيجەسى رەتىندە كومميۋنيكە قابىلداندى. وندا قاتىسۋشىلار 20 جىل شەڭبەرىندەگى تابىستى ناتيجە مەن سەزدىڭ ماڭىزدى شىعارماشىلىق ءرولىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا جۇيەسىن قۇرۋ, سىن-قاتەرلەر مەن پروبلەمالاردى ەڭسەرۋ ماقساتىندا جاڭا جاھاندىق قوزعالىس قۇرۋ قاجەتتىلىگى يدەياسىن قولدادى.
قازاقستاننىڭ بىرلىككە باستار ساياساتىن دۇنيە جۇزىندەگى ءدىني قايراتكەرلەر جوعارى باعالاپ, وسى جولداعى ەلىمىزدىڭ ايشىقتى باستامالارىن الەمگە ۇلگى رەتىندە بالادى. وسى جەتىستىكتى ساقتاۋ ءۇشىن 2022 جىلدىڭ كۇزىندە وتكەن VII سەزدىڭ وتىرىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ الداعى ونجىلدىققا سەزدىڭ دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
وسىعان بايلانىستى XXI حاتشىلىق قاتىسۋشىلارى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىنىڭ 2023-2033 جىلدارعا ارنالعان ء«دىني ليدەرلەر ءادىل جانە قاۋىپسىز الەم ءۇشىن» دامۋ تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى.
بۇل تۇجىرىمداما ادامزاتتىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن ءدىني كوشباسشىلاردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ ارقىلى فورۋمنىڭ الداعى جىلدارداعى دامۋىنىڭ جاڭارتىلعان كوزقاراسىن ۇسىنادى.
سەزد ميسسياسى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر قاۋىمداستىعى اراسىنداعى تۇسىنىستىك پەن قۇرمەتتى ودان ءارى نىعايتۋ, سونداي-اق ءادىل, قاۋىپسىز جانە گۇلدەنگەن بولاشاقتى قۇرۋعا كومەكتەسۋ ءۇشىن رۋحاني ديپلوماتيانىڭ الەۋەتىن ىسكە اسىرۋ. ال, سەزدى دامىتۋ پاراديگماسىنىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى ادامزاتتىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە جاردەمدەسۋ ءۇشىن ءدىني ليدەرلەردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ بولىپ تابىلادى.
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىنىڭ بەلگىلەنگەن ميسسياسى مەن ماقساتتارىنا سايكەس دامۋدىڭ جاڭا پاراديگماسى اياسىندا 2023 – 2033 جىلدارداعى قىزمەت ءۇش نەگىزگى باعىتتا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى:
ءبىرىنشى. وزەكتى جاھاندىق ترەندتەر مەن سىن-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, دىنارالىق فورۋمداردى دايىنداۋ جانە وتكىزۋ.
ەكىنشى. سەزدەردىڭ دەكلاراتسيالارىن جۇيەلى ىسكە اسىرۋ نەگىزىندە قازىرگى الەمنىڭ جاھاندىق پروبلەمالارىن شەشۋگە جاردەمدەسۋ.
ءۇشىنشى. رۋحاني ديپلوماتيانى دامىتۋ, سەزدىڭ حالىقارالىق ينستيتۋتتارمەن جانە الاڭدارمەن, حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ باسقا دا سۋبەكتىلەرىمەن سەرىكتەستىك قاتىناستارىن نىعايتۋ.
سونداي-اق توقتالا ايتا كەتەتىن ءجايت, سەزدەر باعدارلاماسىندا جاس ءدىني ليدەرلەر فورۋمىن, سونداي-اق جاس رۋحاني قايراتكەرلەر مەن زايىرلى جاستاردىڭ قاتىسۋىمەن باسقا دا ءىس-شارالاردى (سەكتسيالىق وتىرىستاردى) وتكىزۋ كوزدەلەتىن بولادى. سەزگە قاتىسۋشىلار فورۋم قىزمەتىنە ءتۇرلى كونفەسسيالاردىڭ, حالىقارالىق جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىن, پەرسپەكتيۆالى جاس عالىمدار مەن ساياساتكەرلەردى تارتۋ ەسەبىنەن دىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ديالوگتىڭ ساباقتاستىعىنا مۇددەلى. جاس ليدەرلەردى سەزد قىزمەتىنە تارتۋ الداعى جىلدارى وركەنيەتارالىق جانە كونفەسسياارالىق ديالوگ داستۇرلەرىن ساقتاۋدىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى.
سەزدىڭ قۇرىلىمدارى قازىرگى جاس ۇرپاقتى تولعاندىراتىن ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن حالىقارالىق جاستار ديالوگى مەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى. سەزد قۇرىلىمدارى دىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ءوزارا تۇسىنىستىكتى ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا ءدىني جانە زايىرلى جاستار ۇيىمدارىمەن, سونىڭ ىشىندە AIESEC, SIFE, جاستار تۇسىنىستىگى ءۇشىن, حالىقارالىق جاستار پالاتاسى, ەۋروپالىق قۇقىق ستۋدەنتتەرى قاۋىمداستىعىمەن (ELSA) جانە باسقا دا ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاساتىن بولادى.
بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىنىڭ دىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ديالوگى ارقىلى مادەنيەتارالىق شيەلەنىستى تومەندەتۋ جانە قاۋىمداستىقتار اراسىندا كوپىر سالۋداعى جوعارى ءرولىن مويىنداي وتىرىپ, سونداي-اق اليانس قارايتىن ماسەلەلەردىڭ كۇن ءتارتىبىن كەڭەيتە وتىرىپ, سەزد قۇرىلىمدارى وسى حالىقارالىق ۇيىممەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا نيەتتى.
بۇل تۇجىرىمدامانىڭ العا قويعان كوپ ماقساتىنىڭ جالپىلاما بولىگى عانا.
جالپى العاندا, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ, ازاماتتىق قاۋىمداستىقتاردىڭ, اكادەميالىق توپتاردىڭ جانە بۇكىل الەمدەگى بارلىق ىزگى نيەتتى ادامداردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ ارقىلى قازىرگى الەمنىڭ كەدەيلىك, تەڭسىزدىك, ەكولوگيالىق داعدارىستار, كەمسىتۋشىلىك, پاندەميا, ەكسترەميزم, تەرروريزم جانە ت. ب. جاھاندىق ماسەلەلەردى شەشۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ماقساتقا ارينە بارشا ادامزات كۇشىن بىرىكتەرسەك, جەتۋ قيىن بولمايدى دەپ ويلايمىن. سەبەبى كۇش – بىرلىكتە.
بولات سارسەنباەۆ,
كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق
ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى
ن.نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ
باسقارما توراعاسى