ءسۇت ءوندىرىسى بايىپتالدى

ءسۇت نارىعىنداعى جاعداي تال­قىلانعان AqAltyn قازاق­س­تان­نىڭ ءسۇت يندۋسترياسى ءى حا­­لىق­­ارالىق كونفەرەنتسياسىندا وسىن­داي دەرەك­­تەر كەلتىرىلدى. جيىن­دا بايان­­داما جاساعان ءسۇت نارى­عىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ميحايل ميششەنكو ەلىمىزدە ءسۇت وڭ­دەۋ نارىعىنىڭ اشىق ەمەس ەكە­­نىن, كوپتەپ وڭ­دەلىپ, بەيرەسمي سا­تى­­لىپ, ەش­قان­­داي باقىلاۋعا الىن­باي­تى­نىن ايتتى. سونىمەن قاتار ور­­­تالىق ازياداعى ەلدەردىڭ بار­­­­لى­­­عىندا حالىق سانى وسە­تىنى جورا­­مالدانىپ وتىرعانىن, ياعني ەلىمىزدە ءسۇت تاپشىلىعى الداعى ۋاقىتتا دا وسە بەرەتىنىن جەتكىزدى.

م.ميششەنكونىڭ پايىمىن­شا,  ءسۇتتى وڭدەۋ شيكى سۇتكە سۇ­را­نىستى تۋدىرادى. رە­سەي­دەن ارزان شيكى ءسۇتتى ساتىپ الۋ مۇم­كىن بولسا, ونى وتان­دىق وڭ­دەۋ­شىلەر الادى. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە وڭدەۋ تەحنولوگيالارى وتە ءالسىز, نارىق ب ۇلىڭعىر.

سونداي-اق ول شيكىزات ساپاسىنا وڭدەۋشىلەر قىزىعۋشىلىق تانىتپايتىنىن, سونىڭ سالدارىنان ينتەگراتسيانىڭ السىزدىگى بايقالاتىنىن كولدەنەڭ تارتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ىنتى­ماقتاستىق, اسىرەسە قازاق­ستان­نىڭ وڭتۇستى­گىن­دە قاجەت. سونى­مەن قاتار سالادا ۇزاقمەر­زىمدى دامۋ باعدارلاماسى جوق.

م.ميششەنكونىڭ پىكىرىن قول­داعان قازاقستان ءسۇت وداعى دي­رەك­تورىنىڭ ورىنباسارى ساۋلە جانكينا ءسۇت وندىرىسىندە ينتەگراتسيا جاسالا باستاعانىنا نازار اۋداردى. مىسالى, زاۋىت­تار فەرمەرلەرگە تاۋارلىق نەسيە بەرىپ, ولاردى ماتەريالدارمەن جانە قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋگە تىرىسادى. سونداي-اق س.جانكينا وڭدەۋ سالاسىن دا­مىتۋعا قاتىستى ۇسىنىسىن ور­تا­عا سالدى. «حورۆاتيانى مى­سال­عا الا وتىرىپ, وڭدەۋ سەك­تو­رىندا دا ءتارتىپتى قالپىنا كەل­تىرۋگە بولادى دەپ ايتا الا­مىن. حورۆاتيادا ءسۇتتى ەسەپكە الۋ ۆە­­تە­ري­ناريالىق قىزمەتتەر مەن زەرت­حانالار ارقىلى جۇرگىزىلىپ, وندا ءسۇتتىڭ ساپاسى مەن سانى قاداعالانادى. بۇل تاجىريبەنى ءبىز بىرنەشە رەت, سونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە بولىستىك. قازاقستاندا كووپەرا­تيۆتەر بار, بىراق ولار جەت­كىلىكسىز. سات­سىزدىكتىڭ سەبەبى كا­سىپ­­­كەرلىك يدەيا­نىڭ, ەنەرگيا مەن قى­زى­عۋشىلىقتىڭ جوقتى­عىن­دا دەپ ويلايمىن. بۇلار بولسا, ءبارى ويداعىداي بولادى», دەدى ساۋلە جانكينا.

تۇركىستان وبلىسىندا جىلىنا 800 مىڭ تونناعا جۋىق ءسۇت وندىرىلەدى. بۇل – رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ 13%-ى. وڭىردە جالپى قۋاتتىلىعى 171 مىڭ توننالىق 25 شاعىن, ورتا جانە ءىرى كاسىپورىندار ءسۇت ءونىمىن قايتا وڭدەۋدە. ءسۇت ءوندى­رىسىن دامىتۋ, قايتا وڭدەۋ كاسىپ­ورىن­دارىنىڭ جۇكتەمەسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا, بيىل رەس­پۋب­­ليكالىق بيۋدجەتتەن 6 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 3 تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى باس­تالعان. ناتيجەسىندە, جىلىنا قوسىمشا 10 200 توننا ءسۇت وندىرىلەدى. حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا ءسوز العان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك كەنجەحان ۇلى الەمدە حالىق سا­نىنىڭ وسىمىنە بايلانىستى, سا­پا­لى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا دەگەن سۇرانىس جىلدان-جىلعا ارتىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وسى تۇرعىدا, اۋىل شارۋاشىلىعىندا شيكىزات سەكتورىمەن بىرگە قايتا وڭدەۋ سالاسىن جان-جاقتى دامىتۋ كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. «تۇركىستان – اگ­رار­لىق ءوڭىر, وبلىستىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمىنىڭ 30 پايىزىن اگروونەركاسىپتىك كەشەنى قۇرايدى. وبلىستا 100 مىڭعا جۋىق اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمى بار. ميلليوننان استام حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق جاعدايى اۋىل شارۋاشىلىعىمەن تىكەلەي باي­لانىستى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا ەت, ءسۇت, اس­تىق ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋ جانە وندىرىستىك جىلىجاي شارۋا­­­شىلىقتارىن دامىتۋ سياق­­تى بولاشاعى زور باعىتتارعا با­­سىم­دىق بەرۋدى ۇكىمەت الدىنا قويىپ, الداعى ءۇش جىل ىشىندە اگروونەركاسىپتەگى وڭدەلگەن ءونىم ۇلەسىن 70 پايىزعا جەت­كىزۋ جو­نىندە تاپسىرما بەردى. بۇل با­عىتتا وبلىستا مال شارۋا­شى­لىعىنىڭ دامۋى ەلىمىز­دە جەتەكشى ورىندا كەلەدى. قاڭتار-قازان ايلارىنا ءتيىستى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا مال مەن قۇس باسى جانە ونىمدىلىك ورتاشا 5%-عا ارتتى. وبلىس كولەمىندە ءسۇت شار­ۋا­شىلىعىمەن اينالىساتىن 400 باستان جوعارى – 2 زاماناۋي تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى, 50 باستان باستالاتىن 32 ءسۇت فەرماسى جانە 23 اۋىل شارۋاشىلىعى ون­دىرىستىك كووپەراتيۆتەرى جۇ­مىس ىستەيدى», دەدى وبلىس اكى­مى­نىڭ ورىنباسارى. مىسالى, تولەبي اۋدانى كوكسايەك ەلدى مەكەنىندە ورنالاسقان «فۋد­ماستەر-شىمكەنت» جشس-ى تاۋلىگىنە 70-80 توننا ءسۇت وڭ­دەۋگە قابىلەتتى. زاماناۋي تەح­نيكالارمەن تولىققان كاسىپ­ورىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, جاڭا ءسۇت ونىمدەرىن شىعارۋدا. ءونىم ساپاسىن ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىرعان زاۋىت سيىر ساۋاتىن ورىن, ءسۇتتىڭ مولشەرى مەن ساپاسىن باقىلايتىن جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرىلعىمەن جابدىقتالعان. اۋدان اۋماعىن­داعى تۇرعىنداردان جينالعان ءسۇتتى مىندەتتى تۇردە تەكسەرىپ, ماي قۇرامىن, ساپاسىن زەرتتەيدى. كوم­پانيانىڭ بارلىق ءونىمى سەر­تيفيكاتتالعان. بۇگىندە اتال­عان كاسىپورىننىڭ رەسپۋبليكا كولەمىندە بىرنەشە زاۋىتى بار. وتكەن جىلى كاسىپورىن 5760,0 ملن تەڭگەگە 14 400 توننا, ال اعىم­داعى جىل باسىنان بەرى 4930,0 ملن تەڭگەگە 12 500 توننا ءونىم وندىرگەن.

كونفەرەنتسياعا قاتىسۋ­شى­لار بۇگىنگى كۇننىڭ ماسەلە­لەرىن شەشۋ جولدارى, جاڭا مۇم­كىن­دىكتەردى قولدانىستا ىسكە اسىرۋدىڭ الەۋەتى بويىنشا پىكىر­لەرىن ورتاعا سالدى. سون­داي-اق وبلىس اكىمدىگىنىڭ قول­داۋىمەن ء«سۇت تۋرى» ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بو­يىنشا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىلدى. ايتا كەتەلىك, تۇركىستاندا وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قازاق­ستان, وزبەكستان, قىر­عىزستان, گەرمانيا, فرانتسيا, بەلارۋس, رەسەي جانە ورتالىق ازيا, كاۆكاز ەلدەرىنىڭ ءسۇت نا­رى­عىنىڭ جەتەكشى ساراپشىلارى قاتىستى.

تۇركىستان وبلىسى