قارجى سالاسىنىڭ وقۋلىقتارى تانىستىرىلدى

ءىس-شاراعا مەملەكەتتىك ورگان وكىلدەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ۇلتتىق بانكتىڭ ءبىرىنشى توراعاسى عالىم باينازاروۆ, ەكونوميكا سالاسىنداعى ساراپشىلار, پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى جانە جوو ستۋ­دەنتتەرى قاتىستى.

كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار ۇلت­تىق ۆاليۋ­تانىڭ تاريحى, قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قار­جى جۇيەسىنىڭ قازىرگى جاعدايدا جۇ­مىس ىستەۋ ماسەلەلەرى, ەلدىڭ ور­­نىقتى جانە تابىستى دامۋ قۇ­­رالى رەتىندەگى ۇلتتىق ۆاليۋ­تا­نىڭ ءرولى تۋرالى باياندامالار جا­سادى.

«ۇلتتىق ۆاليۋتانى ەنگىزۋ ەلى­­مىزدىڭ تاريحىنداعى ماڭىزدى كە­زەڭ بولىپ تابىلادى. تەڭگە – تاۋەلسىزدىك پەن ەكونوميكالىق تۇ­راقتىلىقتىڭ سيمۆولى. ءۇش ون­جىلدىقتا قازاقستاندىق ۆاليۋتا قالىپتاسۋ جانە دامۋ جولىنان ءوتتى. قازىرگى جاھاندىق وزگەرىستەر جاع­­دايىندا قازاقستاننىڭ قار­جى­لىق قاۋىپسىزدىگى مەن ەكونو­ميكالىق تۇراقتىلىعىن قامتا­ما­سىز ەتۋدەگى تەڭگەنىڭ ماڭىز­دى ءرولىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. كونفە­رەن­­تسيا تاجىريبە الماسىپ قانا قويماي, قارجىلىق تۇراقتىلىق, قارجى-نەسيە ساياساتى جانە الەم­دەگى ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ءرولى تۋرا­لى ەگجەي-تەگجەي تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سانايمىن», دەدى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ.

كونفەرەنتسيا بارىسىندا ۇلت­تىق بان­كىنىڭ ءبىرىنشى توراعاسى عالىم باينازاروۆ ۆا­ليۋ­تا­نىڭ قۇرىلۋ تاريحى, قارجى جۇيەسىنىڭ قا­لىپ­تاسۋىنداعى قيىندىقتار مەن جەتىستىكتەر تۋرالى ايتىپ بەر­دى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلت­تىق ۆاليۋتانىڭ 30 جىلدىعى – حال­قى­مىز­دىڭ ومىرىن­دەگى ەلەۋلى وقيعا.

«وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, 1992 جىلى قازاقستاندا ۇلتتىق ۆاليۋ­تانى جانە نارىقتىق ەكونو­مي­كانى قۇرۋ باستالدى. بۇل جىلدار ەرەكشە بولدى, ويتكەنى الەمدىك نەگىزگى ۇردىستەر وزگەردى, الەمدىك جۇيەدە وزگەرىستەر بولدى. بۇل ۋاقىتتا ەلدە نارىقتىق ەكو­نوميكانىڭ كلاسسيكالىق تەورياسىن ەشكىم زەرتتەگەن جوق, ەشكىمنىڭ جۇمىس تاجىريبەسى بولعان جوق, سونىمەن قاتار 1992 جىلى ينفلياتسيا دەڭگەيى 2 960% قۇرادى. سول كەزدە ۇلتتىق ۆاليۋتا بولماسا, قازاقستان ەكونو­مي­كاسى داعدارىستان شىعا الماس ەدى. تەڭگەنىڭ بولاشاعى كەرەمەت بولادى. مەن اقش دول­لارى قازاقستان ءۇشىن ينۆەس­تيتسيا قۇرالى ەمەس, ءبىزدىڭ تەڭگە بولادى دەپ سەنەمىن», دەپ قورىتىندىلادى ەكونوميست.

دەپۋتات بەرىك بەيسەنعاليەۆ پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ توراعاسى ەرلان قوشانوۆتىڭ قۇتتىق­تاۋ ءسوزىن وقىپ بەردى. ول تاريحي تۇرعىدان العاندا, قازاقستاننىڭ قارجى-نەسيە جۇيەسى قۇرىلعان كۇننەن باستاپ نەبارى 30 جىل وتكەنىن, بىراق وسى كەزەڭدە قار­جى سەكتورى ەكونوميكالىق ور­لەۋلەردەن, جاڭا قارجى ينس­تيتۋت­تارىنىڭ پايدا بولۋى جولىندا داعدارىستار مەن سىناقتاردى باس­تان كەشكەنىن ايتا كەتتى.

سونداي-اق ءتول تەڭگەمىزدىڭ مەرەي­تويى قارسا­ڭىندا ل.ن.گۋمي­­لەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دا «قا­­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قار­جى جۇيەسى» جانە «قا­زاقستان رەس­پۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ قىز­مەتىن ۇيىمداستىرۋ» دەگەن اتپەن جارىق كورگەن وقۋلىقتاردىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى جۇيەسى» وقۋلىعىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ەكونوميكا فاكۋلتەتىنىڭ عالىمدارى دايىن­داعان. قازاق تىلىندەگى جاڭا باسىلىم قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ قارجى جۇيەسىنىڭ قالىپ­تاسۋى مەن دامۋى­نا ارنال­عان جانە 9 تاراۋدان تۇرادى. وقۋ­لىقتىڭ تەوريالىق ماتەريا­لى باقىلاۋ سۇراقتارىمەن, ۇسى­نىلعان ادەبيەتتەرمەن جانە گلوس­ساريمەن تولىقتىرىلعان. ەڭ­بەك كوپشىلىك وقىرمان قاۋىمعا ار­نالعان.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلت­تىق بانكىنىڭ قىزمەتىن ۇيىم­داس­تىرۋ» وقۋلىعىندا ل.ن.گۋ­ميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ اۆتورلار ۇجىمى مەن Esil ۋنيۆەرسيتەتى ۇلت­تىق بانكتىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ جولدارىن قاراستىرادى. كى­تاپ­تا ەلدىڭ ۇلتتىق اقشا جۇيە­سىن قالىپتاستىرۋ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى تاريحي ماتەريالدار ۇسى­نىلعان, ۇلتتىق ۆاليۋتا – تەڭ­­گەنى ازىرلەۋ, جوسپارلاۋ جانە اي­نالىمعا ەنگىزۋ كەزىندە تۋىن­دا­عان قيىندىقتار كورسە­تىل­گەن. سونداي-اق, اۆتورلار ورتالىق بانكتىڭ اقشا-كرەديت ساياساتىن جۇرگىزۋ سالاسىنداعى تاجىريبەسىن ۇسىندى.

وقۋلىقتار قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ ءبىرىنشى توراعاسى عالىم باينازاروۆ پەن ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ەۇۋ اكادەميالىق ماسە­لە­لەر جونىندەگى پرورەكتورى, پرو­فەس­سور سەرىك ماقىشتىڭ جال­پى رەداكتسياسىمەن جارىق كوردى.