بايلانىستان تىس قالعان اۋىلدار

قازىر, ينتەرنەتسىز ءبىر مينۋت تا شىداپ وتىرا المايسىز, جۇمىسىڭىز ونسىز تياناقتالمايدى. مەكتەپ مۇعالىمى بولساڭىز, ءتىپتى قيىن. «كundelik.kz»-ءتى ۋاقىتىندا تولتىرماساڭىز باسشىلىقتان سوگىس ەستۋىڭىز مۇمكىن, ول ءسىزدىڭ اپتالىق رەيتينگىڭىزگە دە اسەر ەتەدى. سول 20 اۋىل­دا قانشاما وقۋشى, مىڭداعان حالىق بارىن بىلسەڭىز عوي. ولاردىڭ جاڭايقايى ورىندى. كەيبىر اتا-انالار قالاداعى بالا-شاعاسىمەن ەركىن سويلەسكىسى كەلەدى. كۇندەلىكتى حات الماسىپ وتىرۋعا اسىق. ال بۇعان جەتىسۋدىڭ ينتەرنەتى ىرىق بەرمەيدى. قانشا جىلدان بەرى رەتكە كەلمەگەن سالانىڭ جايى قاراپايىم حالىقتىڭ ابدەن ىعىرىن شىعارعان.

ماسەلەن, ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى اباي اۋىلىنا بارا قالساڭىز الەمنەن تىسقارى ورتاعا تاپ بولعانداي بولاسىز. سەبەبى مۇندا ينتەرنەت پەن ءموبيلدى بايلانىس رەتكە كەلمەگەن. سول اۋىلدىڭ تۇرعىنى الما ەسبولعانوۆا وسى جايتتى ەسكەرە وتىرىپ, اتا-انالار اتىنان اۋدان اكىمىنە حات جولداعان.

«مەن اباي اۋىلىنىڭ تۇرعىنىمىن. ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى اباي اۋىلى كارابۇلاق كەنتىنەن 5 كم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ باستى ما­سەلەسى – ينتەرنەت جانە ءموبيلدى باي­لانىس. 2022 جىلى اۋىلعا اكىمدىك قارا­جاتىنان 50 دانا ترانستەلەكوم ينتەرنەت Wi-Fi جەلىسىن 50 عانا تۇرعىن ۇيگە تەگىن قويىپ بەردى, باسقا تۇرعىن ۇيلەرگە جەتپەدى. قازىر ترانستەلەكومنان ءوز ەركى­مەن ينتەرنەت ورنالاستىرۋ ءار تۇرعىن ۇيگە اقىلى 50 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى, اۋىل ادامدارىنىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. جاقىن ورنالاسقان اۋىلداردا ينتەرنەتپەن ەشقانداي ماسەلە جوق, ناقتى ءبىزدىڭ اۋىلدا قاشاننان بەرى شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلە. سول سەبەپتەن سىزدەن  ءوز تاراپىڭىزدان اباي اۋىلى­نا ترانستەلەكوم Wi-Fi جەلىسىنە قول جەت­كىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋىڭىزدى سۇ­راي­مىن», دەيدى اۋىل تۇرعىنى.

جەتىسۋ تاۋلى ءوڭىر بولعاننان كەيىن, سول ماڭايدى پانالاعان حالىقتىڭ دەنى ينتەرنەتتىڭ ازابىن شەگىپ ءجۇر. سونىڭ ءبىرى جوعارىدا ايتىلعان – اباي اۋىلى. جۇرت جانىنان جولدانعان حاتقا اكىمدىكتەن ارنايى جاۋاپ تا كەلگەن. دەگەنمەن بۇدان ەكىنشى تاراپتىڭ دا قولى قىسقا ەكەنىن اڭداۋعا بولادى.

ء«موبيلدى بايلانىس جۇيەسى بويىن­شا اكىمدىك تاراپىنان, Tele2 جانە «كار-تەل» جشس-عا (ياعني Beeline) بايلانىس جۇيەسىنىڭ مۇناراسىن ورناتۋ تۋرالى حات جولدانىپ, مۇنارا قويىلاتىن ورىن بەلگىلەندى. قازىر بايلانىس جۇيەسى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ماسەلە بولعان­دىق­تان, مەملەكەتتەن قاراجات بولى­نۋى­نە بايلانىستى «كار-تەل» جشس-دا قا­راس­تىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار اۋىل تۇرعىندارى جىلدامدىعى 20 مبت سىمسىز ينتەرنەت جەلىسىن پايدالانۋدا, قوسىلۋدىڭ بىرجولعى تولەمى 50 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. وسىعان وراي, ءوز تاراپىمىزدان «ترانستەلەكوم» اق-سىنا حابارلاسىپ, اۋىل تۇرعىندارىنا ينتەرنەت قوسۋعا بىرجولعى تولەمىن ازايتۋعا نەمەسە باسقا دا جەڭىلدىكتەر سۇراستىرىلعان بولاتىن, ايتۋى بويىنشا جەڭىلدىك رەتىن­دە بىرجولعى تولەمدى ءبولىپ تولەۋگە, ياعني: ءبى­رىنشى اي 20 مىڭ تەڭگە, ءارى قاراي ەكى اي 15 مىڭ تەڭگەدەن ءبولىپ تولەۋگە بولاتىن­دى­عى ايتىلدى. جىلدامدىعى 20 مبت سىم­­سىز ينتەرنەت جەلىسىنىڭ اي سايىنعى تاريف­­تىك جوسپارىنىڭ اقىسى 4 مىڭ تەڭگەنى قۇراي­دى. ەگەر دە اتالعان جەلىگە قوسىلعى­ڭىز كەلسە «ترانستەلەكوم» اق-سىنا جولى­عىپ, ءوتىنىم قابىلداۋلارىڭىزعا بولا­دى», دەيدى اۋدان اكىمىنىڭ اپپارات باسشى­سى بەرىك دۇيسەباەۆ.

ايتسە دە, بۇل جاۋاپقا اۋىل تۇرعىن­دارى قاناعاتتانباي وتىر. تالاي جىلدان بەرى ينتەرنەتتىڭ قيىندىعىن كورگەن حالىقتىڭ كوڭىلى كۇپتى. ونىڭ ۇستىنە 50 مىڭدىق بىرجولعى تولەم قالتاعا ۇلكەن سالماق. قازىر ونىڭ باعاسى دا قىمباتتاپ كەتكەن. ءبىز تاقىرىپقا وراي, وبلىستىق تسيفرلىق تەحنولوگيالار باسقارماسىنان ارنايى انىقتاما سۇراتقان بولاتىنبىز. ولاردىڭ مالىمەتىنشە, قولدانىستاعى «تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلى­لەرى تەحنولوگياسى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى كەڭ جولاقتى قولجەتىمدى­لىك­پەن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسىن كەڭەيتۋ شەڭبەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنە بۇرىن تالشىقتى وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى جوباسىنا كىرمەگەن 171 اەم بويىنشا اقپارات, سونداي-اق از قونىس­تانعان اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە دەيىن سپۋتنيكتىك ارنالاردى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن 33 اەم بويىنشا اقپارات جىبەرىلگەن.

«قازىر ءموبيلدى ينتەرنەتكە اۋىلدىق ەلدى مەكەننىڭ 81,5 پايىزى قول جەتكىزە الادى. قولجەتىمدى ەمەس – 65. سونداي-اق «250+» جوباسى اياسىندا جەتىسۋ وبلى­سىندا ءموبيلدى ينتەرنەت 43 اەم-گە جەت­كىزىلدى. 50+ جوباسى بويىنشا وبلىس­­تىڭ 17 اەم-دە 2025 جىلعا دەيىن «قازاق­تەلەكوم» اق-نىڭ ەنشىلەس كومپانياسى «ۆوستوكتەلەكوم» جشس-مەن ينتەرنەت جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ جاتىر. 12 اەم-دە ءموبيلدى جەلىلەر سيگنالىنىڭ ساپاسىن جانە ينتەرنەتكە كىرۋ جىلدامدىعىن ولشەۋ 2023 جىلعا جوسپارلانعان», دەيدى باسقارما قىزمەتكەرلەرى.

بۇگىندە تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيا­لار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيستر­لىگىمەن بىرلەسىپ جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ەلدى مەكەندەرىنىڭ ينتەرنەت جەلىسىنە سا­پا­لى كەڭ جولاقتى قولجەتىمدىلىكتى قام­تا­ماسىز ەتۋ بويىنشا جول كارتاسى ازىرلەنىپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا جول كارتاسى ءموبيلدى وپەراتورلارمەن كەلىسۋ دەڭگەيىندە. سونداي-اق ءموبيلدى وپەراتورلارمەن بىرلەسىپ, رەسپۋبليكالىق جانە نەگىزگى وبلىستىق اۆتوجولداردى ساپالى ۇيالى جانە ينتەرنەت بايلانىسىمەن قامتۋ ءۇشىن قاجەتتى انتەننا-ماچتالىق قۇرىلىستاردىڭ سانىن انىقتاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر.

بيىل جىل باسىندا وبلىس تۇرعىن­دارىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ بو­يىنشا تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ ماقسا­تىندا تسيفرلىق تەحنولوگيالار باس­قارماسى مەن «قاينار-مەديا» جشس ارا­سىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموران­دۋمعا قول قويىلدى. وسى مەموراندۋم شەڭ­بەرىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپ­تارى ينتەرنەتتى وتەۋسىز نەگىزدە قوسۋعا, سون­داي-اق اي سايىنعى تاريفتەرگە جەڭىل­دىكتەر الۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. بۇل ىن­تى­­ماق­تاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى.

سونىمەن قاتار 24 تامىزدا باي­لا­نىس ساپاسىن جانە ينتەرنەت جەلى­سىنە قول­جەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ ماقسا­تىندا جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن «قازاقتەلەكوم» اق اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. وسى مەموراندۋم شەڭبەرىندە ىنتىماقتاستىق باعىتتارىنىڭ ءبىرى – بازالىق ستانسالار سانىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ۇلعايتا وتىرىپ, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تالدىقورعان قالاسىنىڭ اۋماعىندا 5G جەلىسىن ىسكە قوسۋ جۇمىسى باستالادى.

«بۇگىندە وبلىستا 352 اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 332 اەم (94,3%) ينتەرنەت جەلىسىنە ءتۇرلى تەحنولوگيالار بويىنشا قول جەتكىزە الادى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى ىسكە اسىرعان «تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى تەحنولوگياسى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى كەڭ جولاقتى قولجەتىمدىلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسى بويىنشا جەتىسۋ وبلىسىندا توبج جوسپارعا سايكەس 93 اۋىلعا (242 ۇيىم) جەتكىزىلدى», دەيدى جاۋاپتى ماماندار.

2025 جىلعا قاراي وبلىس ورتالىعى تالدىقورعان قالاسىنىڭ ءوزى تولىقتاي 5G جەلىسىنە قوسىلادى. ۇيالى بايلانىس پەن ينتەرنەت وبلىستاعى تاعى 49 ەلدى مەكەندە پايدا بولماق. قازىر بايلانىس وپەراتورلارىمەن شالعاي جانە جەتۋ قيىن اۋىلدارعا انتەننالىق دىڭگەك قۇرىلىمدارىن ورناتۋ جۇمىستارى جۇيەلەنىپ جاتىر. بۇعان دەيىن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان بىرنەشە مارتە ءوتىنىش تۇسكەن.

وبلىس ورتالىعىنا جاقىن ورنالاس­قان, بىراق جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنە­تپەن ءالى قامتاماسىز ەتىلمەگەن «ىنتى­ماق» شاعىن اۋدانى مەن وتەناي اۋىلىنىڭ ­دا الداعى ۋاقىتتا ماسەلەسى شەشىلەدى. ولار­عا ينتەرنەت جەلىسىن تارتۋ ءىسى ايماق­تىق پروۆايدەرلىك كومپانيامەن كەلىسىلگەن.

جەتىسۋدا ورتالىقتان وتە شالعايدا ورنالاسقان شەكارالىق اۋىلدار جەتەرلىك. ولاردى دا ينتەرنەت تۇيتكىلى توڭىرەكتەپ ءجۇر. قانشاما جىلدان بەرى قوردالانىپ قالعان ماسەلەنى شەشۋ وڭاي ەمەس, دەگەنمەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىلداردى تولىق ءموبيلدى بايلانىسپەن قامتۋدى تاپسىردى. ەندەشە, ۇكىمەت قالاي بولعاندا دا حالىقتىڭ سۇرانىسىنا ساي جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى.

جەتىسۋ وبلىسى