سۋرەت ونەرىنىڭ سۇلەيى

امانكەلدى اعا 1985 جىلى جەڭىستىڭ 40 جىلدىعىنا وراي ءبىزدىڭ اۋىلداعى تومار ورتا مەكتەبىندە مايدانگەر, پارتيزان ماعجان دايىر ۇلى اتىنداعى مۋزەيدى بەزەندىرۋدى قولعا الىپ, تياناقتاپ ءبىتىرىپ بەردى. اكەمنەن كىشى بولسا دا, ءبىرىنشى كۇننەن بىرگە ءجۇرىپ, بىتە قايناسىپ كەتتى.

مەنىڭ اكەم نارمانبەت قوشكە ۇلى ومبى دەلەگاتسياسىنىڭ قۇرامىندا امان­كەلدى اعامەن بىرگە الماتىعا, دۇنيە­جۇزى قازاقتارىنىڭ ءبىرىنشى, ەكىنشى قۇرىل­تايىنا قاتىسىپ, كەيىن باياناۋىلدا سۇل­تان­ماحمۇتتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا بارعاندارىن ءجيى ەسكە الىپ وتىرۋشى ەدى. كەيىنگى ۋاقىتتا دا ءبىزدىڭ اۋىلعا كەلىپ-كەتىپ ءجۇردى. ءبىر ساپارىندا باۋ-باقشا تورىنە وتىرعىزىپ, اكەمىزدىڭ پورترەتىن سالعانىنا كۋا بولدىق. سۋرەتتىڭ قالاي سالىناتىنىن سوندا ءبىرىنشى رەت كورگەنمىن. تاعى بىردە قوناققا شاقىرعانىمىزدا وتباسىمەن توعايعا تاسجيدەك تەرۋگە اپاردىق. امانكەلدى اعا توعايعا كىرگەن سوڭ, ءبىز سەكىلدى جيدەككە بەت بۇردى ما دە­سەم, مولبەرتىن الىپ جەكە ءبولىنىپ سۋرەت سالۋعا كىرىستى. 2017 جىلى جارىق كور­گەن «جيۆوپيس, گرافيكا» البومىندا وسى ءسات «قاراعاش» دەگەن سۋرەت بولىپ بەرىل­گەن ەكەن. سۋرەتتە الدىڭعى پلاندا جازعى اعاشتاردىڭ ءبىر-بىرىمەن ۇيلەسىم تاۋىپ تۇرعانىن كورسەك, ارتقى جاقتا مەنىڭ كوك موتوتسيكلىم مەن اعامىزدىڭ اق «جيگۋليى» الىستان كوزگە تۇسەدى. ول مەنىڭ ەلدەگى «ۋرال» كولىگىم بولىپ شىقتى.

ءبىر كۇنى اكەيگە امانكەلدى اعا تەلەفون شالىپ, ومبىعا كەلۋىن ءوتىندى. «مەن ءسىزدى تاعى دا سالعىم كەلەدى, مۇمكىندىگىڭىز بولسا شەبەرحانامدا كۇتەمىن», دەدى. سول جولى كەنەپكە تۇسكەن «ۇستاز نارمانبەت كەمەڭگەر ۇلىنىڭ پورترەتى» دەگەن تۋىندى بارشامىزدىڭ كوڭىلىمىزدەن شىقتى. ءبىر وتىرىسىندا ۇلكەن قىزىم ايگۇلدىڭ ەسكيزىن ازىرلەپ, كەيىن سۋرەتىن سالدى.

اكەمىز دۇنيەدەن وزعان سوڭ, تومار ورتا مەكتەبىنىڭ ۇجىمى نار­مانبەت كەمەڭ­گەر ۇلىن ەسكە الۋ كەشىن ۇيىم­داستىردى. ءبىز ول كەزدە كوكشەتاۋدامىز. بالام قايىربەك, جولداسىم كۇلاش ۇشەۋىمىز اقپاننىڭ ايازىنا قاراماي تۋعان جەرىمىزگە كەلدىك. جينالىس ۇستىندە امانكەلدى اعا مەنىڭ وتىرىسىمدى ەسكيزدەر بلوكنوتىنا ءتۇسىرىپ ۇلگەرىپتى. ەكى جىل وتكەسىن, سول وتىرىستىڭ بەلگىسى رەتىن­دە پورترەتىمدى ءوزىنىڭ كوللەكتسياسىنا قوسىپتى.

ومىردە امانكەلدى اعا وتە قاراپايىم, اقكوڭىل ادام ەدى. قۋانساڭ بىرگە قۋانىپ, جارقىن كۇلكىسى اينالاسىن نۇرلاندىرىپ تۇراتىن. وكىنىشكە قاراي, ەكى جارى دا ومىردەن ەرتە كەتىپ, ءبىراز قيىندىقتى باسىنان كەشتى. بىراق مويىماي, ءومىرىنىڭ سوڭى­نا دەيىن قولىنان قىلقالامىن تاس­تاعان جوق. رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىر­گەن مادەنيەت قىزمەتكەرى, قازاق­ستان سۋرەتشىلەر اكادە­ميا­سىنىڭ اكادەميگى امان­كەلدى شاكەنوۆتىڭ ونە­رىن باعا­لاي­تىن ومبىلىقتار مەن اتاجۇرتىن­داعىلار كوپتەپ سانالادى. ول تۋعان ءوڭىرىن قالاي ارداقتاسا, قازاق ەلىنىڭ تاۋ-دالاسىن دا ءسۇيىپ ءوتتى. بىرنەشە كورمەسى پاۆلودار, استانا, الماتى قالالارىندا ءوتتى.

ومبى جەرىنەن سوڭىنان الماتىعا كوشسە دە, مەنىڭ بالالىق شاقتاعى دوسىم, مۇرات ءجۇنىس ۇلى سارسەنباەۆ امانكەلدى اعانىڭ جانىنان تابىلىپ, رۋحاني تۋىس بولىپ كەت­تى. سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىعىن جوعارى باعا­لاپ, ونىڭ كارتينالارىنان جەكە كوللەكتسيا قۇراستىردى. اعامىزدىڭ باقيلىققا وزارىنان ءبىر جىل بۇرىن فوتوالبومىن شىعاردى. 2019 جىلى ومبى قالاسىنىڭ تورىندە امانكەلدى ابدراحمان ۇلى شاكە­نوۆ­كە ءوز قاراجاتىنا ەسكەرتكىش ورنا­تۋ­عا اتسالىس­تى. كەلەشەكتە جيناقتالعان جۇمىستارى­نان قويىلعان كورمەلەردى دە تاما­شالاۋعا مۇمكىندىك بار.

ءتىرى بولعاندا بيىل امانكەلدى اعانىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويىن تويلاۋشى ەدىك. بۇگىن ورتامىزدا بولماسا دا, سوڭىندا قال­عان باي مۇراسى كوپشىلىكتىڭ نازارى­نان تىس قالماي, ەستە ساقتالاتىنىنا سەنەمىن.

ريزابەك نارمانبەت ۇلى,

ارداگەر پەداگوگ