باسقا باسىلىمداردان: اپاتتان كەيىنگى ازا تۇتۋ كۇنى

قاراعاندى وبلىسىنداعى كوستەنكو شاحتاسىنداعى اپات سالدارىنان كوپ­تە­گەن ادام قازا تاۋىپ, جاھاندىق كوم­پانيانىڭ جەرگىلىكتى فيليالىن مەملەكەت مەنشىگىنە الۋعا يتەرمەلەپ وتىر.

«ساعات 15:00-دەگى جاعداي بويىنشا 42 ادامنىڭ ءمايىتى تابىلدى», دەپ حابارلادى قازاقستاننىڭ توتەنشە جاع­داي­لار قىزمەتى الەۋمەتتىك جەلىدە. ء«تورت كەنشىنى ىزدەۋ جالعاسىپ جاتىر». كە­يىنىرەك بيلىك وكىلدەرى تاعى ءۇش ادام­نىڭ ءمايىتى تابىلىپ, قۇتقارۋشىلار جو­عال­عان سوڭعى كەنشىنى ىزدەپ جاتقانىن حابار­لاعانىمەن, ونى ءتىرى تابۋدان ءۇمىت از سياقتى.

قۇتقارۋشىلار بۇعان دەيىن جەلدەتۋ­دىڭ جوقتىعى مەن سەنبى كۇنگى جارىلىس كۇشى 2 شاقىرىمعا (1,2 ميل) تاراعان­دىق­­تان, قالعان كەنشىلەردى ءتىرى تابۋ مۇم­­كىندىگى «وتە تومەن» دەپ ەسكەرتكەن بو­­لا­تىن.

بۇعان دەيىن قازاقستاندا كوپ ادام­نىڭ ءومىرىن قيعان اپات 2006 جىلى «ArcelorMittal» كوم­پا­نيا­سى­نىڭ باسقا ۋچاسكەسىندە بولعان ەدى. سول كەزدە 41 كەنشى قازا تاپتى. بيىلعى وقيعادان ەكى اي بۇرىن باسقا شاحتادا بەس كەنشىنىڭ ءومىرى قيىلدى.

ء«اربىر كەنشى – باتىر, ويتكەنى ول تومەن تۇسكەندە قايتىپ كەلەتىنىن نەمەسە كەل­مەيتىنىن بىلمەيدى», دەيدى بۇرىنعى كەنشى سەرگەي گلازكوۆ.

كوپ­تەگەن ادام كومپانيانىڭ قاۋىپ­سىز­دىك­كە سالعىرت قاراۋىنا بايلا­نىس­تى ونى مەملەكەت مەنشىگىنە الۋ قادامىن قۇپتادى. 42 جاستاعى ساتۋشى دانيار مۇستافين «قازىرگى يە­لە­رى­نە ما­تەريال­دىق وتەماقى تولەمەي, تو­لىق­تاي مەم­لەكەت مەنشىگىنە ءوتۋدى» قول­داي­تى­نىن ايتتى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ كوم­پا­نيامەن ىنتىماقتاستىقتى توقتا­تۋ­عا بۇيرىق بەردى. توقاەۆ شاحتادا قازا تاپقانداردىڭ تۋىستارىمەن سوي­لە­گەن سوزىندە «ArcelorMittal» كومپانيا­سىن «ۇكى­مەتپەن ىنتىماقتاستىق تۇر­عى­سى­نان قازاقستان تاريحىنداعى ەڭ ناشار كاسىپورىن» دەپ اتادى.

«قازاقستان ۇكىمەتى مەن مەتاللۋر­گيا­لىق الپاۋىت فيرمانىڭ مەنشىك قۇقىعىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پايداسىنا بەرۋ تۋرالى الدىن الا كە­لى­سىمگە كەلدى», دەدى پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ.

«ArcelorMittal» ەكى تاراپتىڭ قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنا مەنشىك قۇقى­عىن بەرۋ جونىندە الدىن الا كەلىسىمگە قول قويعانىن راستايدى», دەپ مالىمدەدى كومپانيا وكىلدەرى. سونداي-اق وسى ترانزاكتسيانى مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك اياقتاۋعا جاۋاپكەرشىلىك الاتىنىن حابارلادى.

جەكسەنبى كۇنى ق.توقاەۆ جاريالاعان جالپىۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنىنە بايلانىستى تۋلار تومەن ءتۇسىرىلدى. 1991 جىلى كەڭەس وداعى ىدىراعاننان بەرى قازاقستاندا 200-گە جۋىق كەنشى قازا تاپتى. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى «ArcelorMittal» ۋچاسكەلەرىندە وپات بولدى. كومپانيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ءورت باستالعان كەزدە شاحتادا 252 ادام جۇمىس ىستەپ جاتقان.

قاراعاندىداعى اۋرۋحانانىڭ سىرتىندا جارىلىستان امان قالعانداردىڭ تۋىستارى قۇدايعا شۇكىرشىلىك ايتىپ جاتىر. «ونى قورعاۋشى پەرىشتەسى قۇت­قاردى. ول ءتىرى». «ونىڭ ەكى قابىرعاسى سوققىدان ءسال ءۇزىلىپ كە­تىپتى, ورنىنا قويۋ ءۇشىن وپەراتسيا جاسالدى», دەيدى جاراقات العان كەن­شىنىڭ اعاسى نيكولاي برالين.

جەرگىلىكتى ساياساتكەرلەر دە كومپانيانى دەرەۋ مەملەكەت مەنشىگىنە الۋدى تالاپ ەتتى. «كومپانيا ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتپەگەندىكتەن سوت الدىندا جاۋاپ بەرۋى كەرەك», دەيدى جەر­گىلىكتى دەپۋتات قۇدايبەرگەن بەك­سۇل­تانوۆ. «مەملەكەت مۇنى قازىر ءوز موينىنا الۋعا ءتيىس».

«ArcelorMittal» كومپانياسىنىڭ 1995 جىلى قازاقستانعا كەلۋى باس­تاپ­قىدا كوممۋنيزمنەن قۇتىلعان ەكونوميكانى قۇلدىراۋدان قۇتقاراتىن ءۇمىت شامى رەتىندە قاراستىرىلدى. بىراق ينۆەس­تي­تسيانىڭ جەتپەۋى جانە قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنىڭ سايكەس كەلمەۋىن بيلىك بىرنەشە رەت سىنعا العان. ال كاسىپ­وداقتار مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇ­شەي­تۋدى تالاپ ەتتى. ۇن­دىستاندىق كا­سىپكەر لاكشمي ميتتال باسقاراتىن توپتىڭ بۇرىنعى كەڭەستىك رەسپۋبليكانىڭ ورتا­لى­عىندا 15 زاۋىتى مەن شاحتاسى بار.