كەلەسى جىلى استانادا زاماناۋي جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان جاڭا ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىق (ۇعوو) اشىلادى. پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ قۇرىلىس بارىسىمەن تانىستى.
جاڭا ورتالىق – بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيالىق جوبا, ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شۆەيتساريانىڭ جانە اقش-تىڭ حالىقارالىق جەتەكشى كومپانيالارى تارتىلعان. بۇگىندە قۇرىلىس جۇمىستارى 90%-عا ورىندالدى. اتاپ ايتقاندا, ساۋلەلىك جانە يادرولىق مەديتسينا ورتالىقتارى, پروتوندىق تەراپيا ورتالىعى, اكىمشىلىك جانە تەحنيكالىق بلوكتارى بار 210 توسەكتىك ورىن ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق كورپۋس سالىندى.
سونىمەن قاتار سۋ, جىلۋ جانە ەلەكترمەن قامتاماسىز ەتۋ قالالىق ينجەنەرلىك جەلىلەرگە قوسىلىپ, كابينەتتەر مەن پالاتالاردى ارلەۋ جۇمىستارى اياقتالدى. قازىرگى ۋاقىتتا مەديتسينالىق جابدىقتاردى جەتكىزۋ, ىسكە قوسۋ-جوندەۋ جانە سىناقتان وتكىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ باسشىسى, ونكولوگ سانجار شالەكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلىنا 6 مىڭ ناۋقاسقا قىزمەت كورسەتەتىن جاڭا ەمدەۋ مەكەمەسىندە راديونۋكليدتى دياگنوستيكا, راديوفارماتسەۆتيكالىق پرەپاراتتار شىعارۋ جانە راديونۋكليدتىك تەراپيا جۇرگىزۋ جوسپارلانعان.
«بىزدە راديو-ساۋلەلىك ەمدەۋ قاراستىرىلعان. بۇل بەس اپپاراتپەن ۇسىنىلعان: بىرەۋى كونتاكتىلى ساۋلەلىك تەراپياعا, ەكىنشىسى كونتاكتىسىز ەمدەۋگە ارنالعان. بۇل – Edge, Turbine, Ethos سياقتى قۇرىلعىلار. ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرى قازاقستاندا العاش رەت تانىستىرىلىپ وتىر», دەدى ول.
بۇل رەتتە مەكەمەدە پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى العاشقى پروتون ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستايدى. ورتالىقتا جىلىنا 800-1000 ناۋقاس ەم الادى.
«بىزدە ونكوگەماتولوگيا ورتالىعى دا قاراستىرىلعان. مۇندا سۇيەك كەمىگىن ترانسپلانتاتسيالاۋعا ارنالعان 15 توسەكتىك ورىن بار. بۇل – بارىنشا ستەريلدى, تازا بولمەلەر, وندا جىلىنا 180-نەن 200-گە دەيىن ترانسپلانتاتسيا جاساۋ جوسپارلانعان. وسىلايشا, ءبىز رەسپۋبليكا بويىنشا مۇقتاج ناۋقاستاردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن قامتۋعا مۇمكىندىك الامىز», دەدى س.شالەكەنوۆ.
ول ۇعوو-نىڭ ەكىنشى بلوگى عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى بولاتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار مۇندا 140 توسەكتىك ورىن اۋرۋحانا, ءۇش وپەراتسيالىق بولمە جانە ۇلكەن دياگنوستيكالىق ەمحانا ورنالاسادى.
جاڭا مەديتسينالىق ورتالىقتى ارالاۋ بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ەلىمىزدە جىل سايىن 37 مىڭنان اسا قاتەرلى ىسىك اۋرۋى تىركەلىپ, 13 مىڭنان اسا ادام قايتىس بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن ءبىز استانادا ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىق قۇرىپ جاتىرمىز. بۇل – كۇردەلى نىسان. ونىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي بولۋى ءۇشىن قۇرىلىسقا ءتيىستى تاجىريبەسى بار حالىقارالىق كومپانيا تارتىلدى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە باس مەردىگەرمەن بىرلەسىپ, 2024 جىلدىڭ 1 تامىزىنا دەيىن پروتوندى تەراپيا ورتالىعىن ىسكە قوسا وتىرىپ, نىساندى پايدالانۋعا بەرۋدى تاپسىردى.
ۇعوو باسشىسىنىڭ ەمدەۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى, حيرۋرگ-ونكولوگ ادىلبەك مۇقاجانوۆ ارنايى اپپارات – تسيكلوترونمەن جابدىقتالعان پروتوندى تەراپيا ورتالىعى تۋرالى تولىعىراق ايتىپ بەردى.
«بۇل قازاقستان مەن ورتالىق ازياداعى پروتون تەراپياسى جۇرگىزىلەتىن جالعىز ورتالىق بولادى. الەمدە مۇنداي ورتالىقتاردىڭ سانى 100-دەن اسپايدى, ولاردىڭ ءبىرى – بىزدە», دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, تسيكلوترون پروتون ساۋلەلەرىن شىعارىپ, ەمدىك ەكى تولقىندى جەتكىزەدى, سونىڭ ارقاسىندا ەكى ناۋقاستى ءبىر ۋاقىتتا ساۋلەمەن ەمدەۋگە بولادى.
«بۇل پروتوندى تەراپيانىڭ ەرەكشەلىگى فوتوندى سىزىقتىق ۇدەتكىشتەردەن ايىرماشىلىعى, مۇندا ساۋلەلەنۋ نەعۇرلىم ماقساتتى جانە جۇمساق بولادى. بۇل اسىرەسە بالالار مەن السىرەگەن ناۋقاستار ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ياعني مۇندا ساۋلەنىڭ مينيمالدى اسەرى مەن قورشاعان تىندەردىڭ ەڭ از زاقىمدانۋى قاراستىرىلعان. بۇل رەتتە قايتالاما ساۋلەلىك ىسىكتەردىڭ دامۋ ىقتيمالدىعى بارىنشا ازايادى», دەپ اتاپ ءوتتى ادىلبەك مۇقاجانوۆ.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, بيىل قازان ايىنىڭ باسىندا ءاليحان سمايىلوۆ ۇكىمەتتىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەس جونىندەگى كەشەندى جوسپاردى بەكىتۋ تۋرالى قاۋلىسىنا قول قويعان بولاتىن.
قۇجات مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا ازىرلەنىپ, ونكولوگيالىق قىزمەتىن كەشەندى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان. بۇل جوعارى ءتيىمدى ەرتە دياگنوستيكانى ەنگىزۋدى, مامانداندىرىلعان ەمدەۋ مەن وڭالتۋدى دامىتۋدى, سونداي-اق كادرلىق الەۋەت پەن عىلىمدى نىعايتۋدى كوزدەيدى.
ءار وڭىردە سوڭعى ۇلگىدەگى قوندىرعىلاردى ورناتۋ ارقىلى ناۋقاستار الەمدىك ستاندارت دەڭگەيىندە زاماناۋي ساۋلەلىك ەم الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل رەتتە قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەرگە قولجەتىمدىلىك قامتاماسىز ەتىلەدى.