IT سەكتوردى دامىتۋ جوسپارى

ءبىرىنشىسى – ادامي كاپيتالدى ىلگەرى­لەتۋ ءارى دامىتۋ جانە IT دارىنداردى تاربيەلەۋ. ادامي كاپيتال – ءبىزدىڭ ەكو­جۇيەنىڭ جۇرەگى. بۇل باعىتتا كادرلار دايارلانىپ, ودان كەيىن تۇلەكتەرىمىز جالدامالى جۇمىسقا كىرىسەدى نەمەسە جەكە ستارتاپ يدەيالارىن دامىتادى. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە, 2022 جىلى ەل حالقىنىڭ 88,3 پايىزى تسيفرلىق ساۋاتتى ەكەنى انىقتالعان. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى رەسپۋبليكانىڭ 76 جوعارى وقۋ ورنى IT سالاسىنا ماماندار دايارلايتىنىن حابارلادى. 2022-2023 وقۋ جىلىندا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار ماماندىعى بويىنشا 53 مىڭنان استام ستۋدەنت وقىپ جاتىر. جىلدان-جىلعا جوعارى وقۋ ورىندارىندا IT سالاسىن تاڭداعان ستۋدەنتتەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى.

تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى زاماناۋي باعدارلامالاۋ مەكتەپتەرىن اشۋدى, IT مەكتەپتەرگە ۆاۋچەرلەر ءبولۋدى جانە وڭىرلەردەگى مامانداندىرىلعان ۋنيۆەرسيتەتتەردى قولداۋدى جالعاستىرا وتىرىپ, IT مامانداردى دايارلاۋعا بارىنشا ىقپال ەتەدى. 2021 جىلدان بەرى Tech Orda باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. ول 18 بەن 45 جاس ارالىعىنداعى ەل تۇرعىندارىنىڭ IT سالاسىنداعى وقۋىن قارجىلاندىرادى. سونداي-اق كادر­لاردى دايارلاۋعا جانە ايماقتاردا جاڭا IT مەكتەپتەردى اشۋعا ىقپال ەتەدى. باعدارلاما اياسىندا 2021-2022 جىل­دارعا 3168 ۆاۋچەر (2021 جىلى – 100 گرانت, 2022 جىلى – 3068 گرانت), بيىل 3000-نان استام ۆاۋچەر بەرىلدى. الداعى ۋاقىتتا ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا گرانتتار ءبولۋ جانە IT كافەدرالارعا ساپا ستاندارتتارىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋدى كوزدەپ وتىرمىز.

ەلىمىز ءوزىنىڭ دامۋ ستراتەگياسى­نا سايكەس Samsung جانە Huawei سياقتى جاھاندىق تەحنولوگيا كوشباس­شىلارىمەن بارىنشا ىن­تىماقتاسىپ وتىر. مۇنداي ارىپتەس­تىك ستۋدەنتتەرگە الەمدىك ستان­دارت­تارعا سايكەس كەلەتىن ءبىلىم بەرۋ باعدار­لامالارىن ۇسىنا وتىرىپ, الەمدىك وزىق تاجىريبەلەردى ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى. وسىلايشا, مەموراندۋمعا سايكەس Samsung بىرنەشە قالادا 4 IT مەكتەبىن اشىپ, ەكى باعىتتا وقىتۋدى جۇرگىزەدى: Python تىلىندە باعدارلامالاۋ جانە Android Studio باعدارلاماسىندا Java تىلىندە ءموبيلدى قوسىمشالاردى ازىرلەۋ. بىلتىر Samsung IT مەكتەپ­تەرىندە 220 ادام وقىپ, ونىڭ 47-ءسى سەرتيفيكات الدى. قازىر بۇل مەكتەپتەر­دە 140-قا جۋىق وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتىر. سونداي-اق Huawei قازىرگى ۋاقىت­تا ەلىمىزدىڭ بىرنەشە قالاسى مەن ايماعىندا IT سالاسىنداعى قۇزىرەتتەر مەن داعدىلاردى ارتتىرۋعا باعىتتالعان 25 اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار اكادەمياسىن باسقارادى.

وسىلايشا, قازاقستان ادام الەۋەتىن, يننوۆاتسيالىق ءبىلىم مەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, IT كوشباسشى بولۋ جولىندا سانالى قادامدار جاساپ كەلەدى.

ەكىنشىدەن, ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى حالىقارالىق تەحنوپارك – Astana Hub-تا ءىت ستارتاپتاردى قولداۋدىڭ يننو­ۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمى قالىپتاستى. ەگەر ەكوجۇيەنىڭ ءبىرىنشى ەلەمەنتىندە ءبىز بولاشاق ستارتاپ جوبالارىن اشاتىن ادامداردى دايىندايتىن بولساق, ودان كەيىنگى كەزەڭدە ولارعا بارلىق قولداۋ شاراسى بار پلاتفورما قاجەت. Astana Hub – وسى ماسەلەنى شەشەتىن قۇرال. 2018 جىلى ىسكە قوسىلعاننان بەرى تەحنوپارك 15 مىڭنان استام ادامعا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى وتكىزىلىپ, 2 مىڭنان استام ادام اكسەلەراتسيا جانە ينكۋباتسيالىق باعدارلامالاردى اياقتاعان يننوۆاتسيالاردىڭ ەپيتسەنترىنە اينالدى. بەس جىل ىشىندە جالپى 1 مىڭ­نان استام ءىس-شارا وتكىزىلىپ, 50 مىڭنان استام تىڭداۋشى قامتىلدى.

قازىرگى ۋاقىتتا Astana Hub 1 256 IT-كومپانيانى بىرىكتىرىپ وتىر. ونىڭ 319-ى – شەتەلدىك قاتىسۋى بار كومپانيا. قاتىسۋشىلاردىڭ جالپى تابىسى 383 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ونىڭ 197,7 ملرد تەڭگەسى ەكسپورتقا تيەسىلى. سونى­مەن قاتار قاتىسۋشىلار 198,6 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتتى.

جاھاندىق سەرىكتەستەرمەن بەل­سەندى قارىم-قاتىناسىمىز وڭىرلىك ەكوجۇيە مۇشەلەرىنە پايدا اكەلەتىن ءارتۇرلى بىرلەسكەن جەدەلدەتۋ باع­دارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇم­كىن­دىك بەردى. جاھان­دىق سەرىكتەستىك دا­مۋىمىزدىڭ ەڭ ءىرى فاكتورىنا اينال­دى. Google, Microsoft, StartX جانە دۇنيەجۇزىلىك بانك سياقتى الەمدىك دەڭگەيدەگى كورپوراتسيالارمەن بىر­لەسكەن جەدەلدەتۋ باعدارلامالارى ءوز جەمىسىن بەردى. Google for stratups-پەن ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ ەكىنشى جىلى كەرەمەت ناتيجەلەر اكەلدى: وسى كەزەڭدە كومپانيالاردىڭ جيىنتىق باعاسى ەكى ەسە ءوستى. باعدارلامانى اياقتاعان ستارتاپ-جوبالاردىڭ جالپى كاپيتالداندىرۋى 400 ملن دوللار­دى قۇراپ, اي سايىنعى كىرىسى 2 ملن دوللارعا جەتتى. باعدارلاما بارىسىندا 7,2 ملن دوللاردان استام ينۆەستيتسيا تارتىلدى. بۇل كومپانيالار تاياۋ شىعىس, اقش جانە ەۋروپا نارىعىنا شىعىپ ۇلگەردى جانە بۇل باعىت ۇلتتىق ەكونوميكامىزدىڭ وسۋىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتتى. ەندى ءبىز ەڭ الەۋەتتى ستارتاپتاردى سيليكون القابىندا وتەتىن اكسەلەراتسيا باعدارلامالارىنا جىبەرىپ جاتىرمىز.

Astana Hub ءبىلىم بەرۋ باعدارلا­مالارىنىڭ ماڭىزى زور. جوعارىدا اتالعان Tech Ordا-دان بولەك, نەگىزگىلەرىن قىسقاشا ايتىپ وتۋگە بولادى. ماسەلەن, Scalerator – جەرگىلىكتى تەحنولوگيالىق كومپانيالارعا حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعۋعا كومەكتەسۋگە باعىتتالعان اكسەلەراتسيا باعدارلاماسى. Hero Training – تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى ەلدەرىنىڭ ستارتاپتارىنا ارنالعان اكسەلەراتسيا كۋرسى. Seed Money – دامۋدىڭ ءارتۇرلى كەزەڭدەرىندەگى ستارتاپتاردى قولداۋعا ارنالعان كەشەندى باعدارلاما. IT-Aiel – IT سالاسىندا جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن ايەلدەرگە ارنالعان ارنايى باعدارلاما. Startuphana – IT سالاسىنداعى قازاقتىلدى كونتەنتتى دامىتۋمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەر مەن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ماماندارىنىڭ قاۋىمداس­تىعىن قولداۋ ماقساتىندا وتكىزىلەتىن IT فورۋم. Global Outsourcer – IT سەرۆيس كومپانيالارىنا تاپسىرىستاردى قابىلداۋعا باعىتتالعان اكسەلەراتسيا باعدارلاماسى. Astana Hub سايتىندا وسى جانە باسقا دا ءونىم تۋرالى اقپاراتتى ولاردىڭ ۆەب-سايتىنا ءوتۋ ارقىلى بىلۋگە بولادى.

قازىرگى ۋاقىتتا IT سالاسىن ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا مينيسترلىك وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ تەحنولوگيالىق حابتاردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جاتىر. Astana Hub تابىسىنان شابىت العان 11 ايماقتىق حاب ىسكە قوسىلدى. تۇپكى ماقسات – 2024 جىلعا قاراي ولاردىڭ قىزمەتىن ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىنا تاراتۋ. ايماقتىق حابتاردى قۇرۋ جاقسى ناتيجەلەر بەرىپ جاتىر. ايماقتىق تۇلەكتەر وقۋدان وتكەننەن كەيىن Astana Hub-تا دامۋىن جالعاستىرا الادى. سونداي-اق حالىقارالىق بيز­نەس-باعدارلامالارعا قاتىسا الاتىن جاس يننوۆاتورلار ءۇشىن ينكۋباتور رە­­تىندە حابتار قىزمەت ەتەدى. بۇل ۇدە­رىس­تى نىعايتۋ ءۇشىن ءبىز حابتاردى قار­جى­­لاندىرۋدى ۇلعايتۋدى, جاڭا بيز­نەس-باعدارلامالاردى ەنگىزۋدى جانە جاھان­دىق IT سەكتورمەن ينتەگراتسيانى تەرەڭ­دەتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.

400-دەن استام مۇشەسى بار Digital Nomads جاھاندىق IT قاۋىمداستىعىنا, ياعني شەتەلدەگى وتانداستارىمىزعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك. بۇل ماماندار سوڭعى جاھاندىق ترەندتەردى ساقتاي وتىرىپ, ۇلتتىق IT سەكتوردى دامىتۋعا بەلسەنە قاتىسىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار جۋىردا سان-فرانتسيسكودا Silkroad Innovation Hub اشىلدى. بۇل جوبا ورتالىق ەۋرازيانى سيليكون القابىندا ىلگەرىلەتۋ جانە IT كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى­نا ۇلەس قوسۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن. حاب اقش پەن باسقا ەلدەردىڭ IT ماماندارى ءۇشىن ماڭىزدى كەزدەسۋ ورنىنا اينالۋعا ءتيىس. كەز كەلگەن كاسىپكەر ءوز ءىسىن جۇرگىزۋدە, مەيلى ول وپەراتسيالاردا, مەيلى ينۆەستيتسيا تارتۋدا بولسىن قولداۋ الا وتىرىپ, وسى ورتالىقتا ءوز ورنىن تابا الادى. وڭتۇستىك-شىعىس ازيا مەن تاياۋ شىعىستا دا وسىنداي حابتاردى اشۋ جوسپاردا بار. جەتەكشى IT مامانداردى تارتۋعا ارنالعان Digital Nomad visa جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ دا ماڭىزدى قادام بولماق.

ءۇشىنشىسى – ۆەنچۋرلىق قور نارىعىن دامىتۋ, سونداي-اق بيزنەس-پەرىشتەلەردى تانىمال ەتۋ. ستارتاپتارىمىز بەن يننوۆاتورلارىمىز Astana Hub-تىڭ جەدەلدەتۋ باعدارلامالارىنان ءوتىپ, وزدەرىنىڭ العاشقى شاعىن كاپيتالىن تابا العان­دىقتان, ولار جوبانى كەڭەيتۋدى ويلايدى. بۇل جەردە ۆەنچۋرلىق كاپيتال كومەككە كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلى­مىزدە ۆەنچۋرلىق كاپيتالدىڭ جاڭا لاند­شافى قالىپتاسىپ جاتىر. وندا بىرنەشە ۆەنچۋر پايدا بولدى. ولاردىڭ ەسىمدەرى كوپشىلىككە بەلگىلى. مۇرات ءابدىراحمانوۆ, تيمۋر تۋرلوۆ, ميحايل لومتادزە باستاعان ازاماتتار بۇل باعىتقا ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وتاندىق 24 ۆەنچۋرلىق قور بار, ولاردىڭ ينۆەس­تيتسيا كولەمى 145 ملن دوللارعا تەڭ. ورتاشا كەلىسىمدەردىڭ مولشەرى 500 مىڭ دوللارعا جەتەدى. بۇل ءبىزدى جاھان تانىسا ەكەن دەگەن مىندەتتەمەمىزبەن ۇندەسىپ جاتىر. مۇنى ۆەنچۋرلىق كاپيتالدىڭ تارتىمدىلىعى يندەكسىندە 6 پوزيتسياعا كوتەرىلۋدەن-اق كورۋگە بولادى. بىزدە مەملەكەت قاتىسۋىمەن جۇمىس ىستەيتىن ۆەنچۋرلىق قورلار دا بار: Baiterek Venture Fund, Tumar Venture Fund, TechGarden, Quest Ventures. جەكە قورلار دا جەمىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر – Myventures, Falconry, Most Ventures, Jas Ventures, Astel Ventures, Activate Venture partners. Sturgeon Capital, Big Sky Capital, ADB Ventures, Tesla Capital سەكىلدى حالىقارالىق قورلاردى دا اتاپ وتۋگە ءتيىسپىز. قورلاردىڭ جالپى كاپيتالى 500 ملن دوللاردان اسادى.

دەگەنمەن ەلىمىزدە ۆەنچۋرلىق كاپيتال مادەنيەتى ءالى قالىپتاسۋ ساتىسىندا ەكەنىن مويىنداۋ قاجەت. بۇل وسى سەكتوردىڭ تۇراقتى دامۋىنا قاجەت­تى جاعدايلاردى جاساۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ۇجىم­دىق كۇش-جىگەرىمىزدى قاجەت ەتەدى. نا­رىق­تاعى ۆەنچۋرلىق كەلىسىمدەردىڭ وسۋىنە قاراماستان, قاراجات تاپشىلىعى شاما­مەن 100 ملن دوللاردى قۇراپ وتىر. ال ءبىزدىڭ ستارتاپتار ۆەنچۋرلىق كاپيتالدىڭ جوقتىعىنان شەتەلدىك جوبالاردان ۇتىلىپ جاتىر. بىزدە بىرقاتار زاڭنامالىق باستاما بار. ولاردى كەلەسى جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز. وسىلايشا, وتاندىق IT سالانى قولداۋ ءۇشىن ۆەنچۋرلىق سەكتورعا قوسىمشا قارجى بولىنەدى.

ءتورتىنشى – ءىرى قاتىسۋشىلاردىڭ پايدا بولۋى. ستارتاپتار ءساتتى دامىپ, ءوز قىزمەتىن كەڭەيتكەندە, ولاردىڭ الدىنان ەكى جول شىعادى: بۇلاردى ساتىپ الىنادى نەمەسە ەكسپورتقا شىعادى. سوندىقتان ءبىز تابىستى ستارتاپ-جوبالاردى ءسىڭىرۋ ارقىلى يننوۆاتسيالاردى دامىتۋدى ىنتالاندىراتىن ءىرى بيزنەس وكىلدەرىنىڭ پايدا بولۋىنا, سونداي-اق جالپى جىلدىق تابىستىڭ 1 پايىزى كولەمىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىقا جۇمساعان قاراجاتىن تارتۋ ارقىلى IT-كومپانيالاردى قارجى­لان­دىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارامىز.

بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە Kaspi, Freedom, BI Group سياقتى ءىرى كومپانيالار بار. ولار Aviata, Chocotravel, Santufei, Kolesa, Krisha, Sergek سەكىلدى تابىستى كومپانيالاردى ساتىپ الىپ جاتىر. مۇنداي تاجىريبە بىزگە عانا ءتان ەمەس. بۇكىل الەمدە Google, Amazon جانە Microsoft سياقتى تەحنولوگيالىق الپاۋىتتار تابىستى ستارتاپتاردى ساتىپ الىپ جاتىر. وسىلايشا, ولار ءوز قاراجاتىن ۇنەمدەيدى ءارى كومپانيانى دامىتۋعا كەتەتىن ۋاقىتتى بوسقا كەتىرمەيدى.

ءبىز سونداي-اق Tech Garden برەندىمەن جۇمىس ىستەيتىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى اۆتونومدى كلاستەرلىك قورى ارقىلى ءىرى بيزنەستىڭ IT كومپانيا­لارعا قولداۋ كورسەتۋىنە جول اشتىق. ول 2015 جىلى قۇرىلعاننان بەرى ونەركا­سىپتىك كاسىپورىنداردىڭ تسيفرلىق ترانسفور­ماتسياسىنىڭ, جەر قويناۋىن پايدالانۋ­شىلاردىڭ قاراجاتىن جيناقتاۋدىڭ جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ وندىرىستىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە قاجەتتى يننوۆاتسيالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ نەگىزگى الاڭىنا اينالدى. جالپى, كەيىنگى ءبىر جىلدا ونىڭ جيناعان قاراجاتىنىڭ كولەمى 7,7 ملرد تەڭگەگە جەتكەن.

وسى ورايدا جەر قويناۋىن پايدا­لانۋشىلاردىڭ تەحنولوگيالىق ماسە­لەلەرىنىڭ شەشىمىن تابا بىلگەن وتاندىق IT كومپانيالار تۋرالى بىرنەشە مىسال كەلتىرەيىن. «Intelligent Digital Solutions» جشس تاپسىرىس بەرۋشى «كاسپي مۇناي» كومپانياسى ءۇشىن يندۋستريا 4.0 حالىقارالىق ستاندارتتارىنا نەگىزدەلگەن كاسىپورىن ارحيتەكتۋراسىن دامىتا وتىرىپ, بىرىكتىرىلگەن مودەلدەۋ پلاتفورماسىن ەنگىزۋگە اتسالىستى. جوبا سوماسى 1 ملرد تەڭگەدەن استى. «Ag tech» جشس نۇكتەلىك جانە ايماقتىق پوزيتسيالاۋ جۇيەسى جانە پەرسونال قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن اپپاراتتىق-باع­دار­لامالىق كەشەن, سونداي-اق «باقىر­شىق تاۋ-كەن كاسىپورنى» جشس مەن «اقتوبە مىس كومپانياسى» جشس ءۇشىن تاۋ-كەن-كولىك كەشەنىن باسقارۋ­دىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ازىر­لەۋمەن ءارى ەنگىزۋمەن اينالىستى. جوبالاردىڭ جالپى قۇنى 1,5 ملرد تەڭ­گەدەن استام قارجى قۇرادى. «OST Engineering» جشس «فيك الەل» اكتسيو­نەرلىك قوعامى ءۇشىن سۋزدالسكوە كەن ورنىن­دا قورشاعان ورتاعا ەميسسيالاردى با­قىلاۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيە­لەرىن ەنگىزۋىنە اتسالىستى. جوبا 220 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا تەڭ بولدى. مۇنداي ءىرى جوبالاردىڭ سانى از ەمەس.

سونىمەن قاتار قازاقستان ءوزىنىڭ IT ەكسپورتەرلەرىمەن دە ماقتانا الادى. مىسالى, يندونەزيا نارىعىنا كىرگەن Clockster جوباسىن (ساۋساق ءىزى ارقىلى جۇمىسكەرلەردىڭ ۋاقىتىن باقىلاۋ) ايتۋعا بولادى. ەل ازاماتتارىنا جاقسى تانىس Arbuz.kz ينتەرنەت-سۋپەرماركەتى امەريكا نارىعىنا «Pinemelon» دەگەن جاڭا برەندپەن شىقتى. وتاندىق «سەرگەك» جوباسى وزبەكستاندا ءوز ونىمدەرىن ىلگەرىلەتىپ جاتىر. Parqour اقىلدى تۇراق جۇيەسى دە الەمگە تارالىپ جاتىر. بۇل جۇيە الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە بار جانە دۋبايدا كەڭىنەن ۇسىنىلعان. Introdex – الگوريتمدەر مەن جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانا وتىرىپ, كاسىبي قوعامداستىقتا كون­تاكتىلەر مەن جەكە تانىستاردى ىزدەۋدى وڭتايلاندىرۋعا كومەكتەسەتىن سينگاپۋرداعى وتانداستارىمىزدىڭ جوباسى. مۇنداي مىسالدار جەتەرلىك.

بەسىنشىدەن, ەڭ جوعارى دەڭگەيدە مەملەكەتتىك قولداۋ. مەملەكەت باسشىسى وتاندىق ءىت سالانىڭ دامۋىنا ءجىتى كوڭىل ءبولىپ, جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە بىزدە از ۋاقىتتىڭ ىشىندە كوپ ماسە­لەنى شەشۋگە مۇمكىندىگىمىز بار. بيىلعى جولداۋدا IT سالاعا ۇلكەن ءمان بەرىلگەن. الدىمىزعا اۋقىمدى ماق­ساتتار قويىلدى, ەندى وعان قول جەتكىزىپ, ورىنداۋعا نيەتتىمىز.

قازىرگى كۇنى جوعارىدا سيپاتتالعان IT ەكوجۇيە جۇمىس ىستەپ تۇر. قازاقستان بۇۇ رەيتينگىندە ەلەكتروندى ۇكىمەت يندەكسى بويىنشا الەمدە 28-ورىندا, ال ونلاين قىزمەت كورسەتۋ بو­يىنشا 8-ورىندا تۇر. بۇل وتاندىق IT مامانداردى وسى سالانى ودان ءارى دامىتۋعا ىنتالاندىرادى. ءبىزدىڭ كەلەسى ماقساتىمىز – يندۋستريا 4.0 جانە جاساندى ينتەللەكت ەنگىزۋ. ءبىز IoT, Cybersecurity, AI, Smart Field, Robotics & automation, Additive technologies, AR/VR, Positioning system, Industrial safety قامتيتىن وسى ەكوجۇيەنى Almaty Hub الاڭىندا ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ءبىز ءالى ورىندى انىقتاپ جاتىرمىز. Big Data ۇسىنۋ ارقىلى وتاندىق ستارتاپ-جوبالار جاساندى ينتەللەكت جۇمىسىنا قاجەتتى اقپاراتتىڭ ۇلكەن كولەمىن الا الادى. جاساندى ينتەللەكت ءبىزدىڭ ەلدە دامۋى ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشىلادى. بۇل ۇلكەن ينۆەستيتسيا اكەلەتىن بولاشاق سالانىڭ نەگىزىن قالايدى.

ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەتىن دۇنيە – سالانى زاڭنامالىق جانە قارجىلىق جاعىنان قولداۋ شارالارى بويىنشا مەملەكەتتىك ساياساتتى جەتىلدىرۋدەگى جۇيەلىلىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ ماڭىز­دىلىعى. وسى قاعيدانى ۇستاناتىن بولساق, اسەرلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الا­مىز. مىسال كەلتىرەيىن, وسىدان 10 جىل بۇرىن جاس ستارتاپشىلارىمىز الەكسەي لي, قايرات احمەتوۆ, دانيەل تونكوپي مەملەكەتتىك قولداۋ باعدار­لاماسى ارقىلى اقش-قا اكسەلەراتسيا باعدارلاماسىنان وتۋگە باردى. بۇگىندە ولار «سەرگەك», «اۆياتا», «اربۋز», اقش-تاعى سكۋتەرلەردى زاريادتاۋ سەكىلدى تانىمال جوبالاردى جۇزەگە اسىردى. سوندىقتان جاس يننوۆاتورلاردى ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان بارلىق شارالارىمىز بەن باعدارلامالارىمىز جالعاسىن تابۋعا ءتيىس.

سونداي-اق بارشاڭىزدى 12-13 قازاندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قا­تىسۋىمەن وتەتىن ەكسپو حالىق­ارا­لىق كورمە ورتالىعىنىڭ عيما­را­تىندا وتەتىن Digital Bridge 2023 فورۋمىنا شاقىرعىم كەلەدى. بۇل – ءبىزدىڭ IT سەك­تورىمىزدىڭ دامۋ ديناميكاسىن كورۋگە جانە جاھاندىق يننوۆاتسيالارمەن تانىسۋعا تاماشا مۇمكىندىك. ءىس-شارانىڭ باستى تاقىرىبى جاساندى ينتەللەكت بولماق. كەلەتىن قوناقتاردىڭ ىشىندە جاھاندىق IT يندۋستريانىڭ جەتەكشى ساراپشىلارى بار. بۇل جولى كەلەسىدەي سپيكەرلەر قاتىسادى دەپ جوس­پارلانىپ وتىر: شوۋ زي چۋ – Tik Tok كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى, بيلل پاۋچەر – كوللەدجدىك باعدارلامالاۋ حالىقارالىق چەمپيوناتىنىڭ (ICPC) نەگىزىن قالاۋشى, لورەن درايەر – SpaceX كومپانياسىنىڭ ىسكەرلىك وپەراتسيالار بويىنشا اعا ديرەكتورى, تيم درەيپەر – اتاقتى ۆەنچۋرلىق كاپيتاليست, ول شوۋدىڭ جەتىنشى ماۋسىمىن ءتۇسىرۋ ءۇشىن ءوز كومانداسىمەن كەلەدى.

فورۋم اياسىندا Meet the Drapers ءىس-شاراسى وتەدى. بۇل – تيم درەيپەر ءۇشىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن تەحنولو­گيالىق ستارتاپتار تاڭدالاتىن رەاليتي-شوۋ. ستارتاپتار كەلەسى كەزەڭگە ءوتۋ ءۇشىن ءبىر-بىرىمەن جارىسادى. پلەي-وفف كەزەڭىنە ءوتۋ ءۇشىن ءاربىر ەپيزودتان ءبىر كاسىپكەر تاڭدالادى. ءبىر ستارتاپ ماۋسىم فينالىندا 1 ملن دوللار ينۆەستيتسيا ۇتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. بۇل ستارتاپتاردى جاھاندىق اۋديتورياعا كورسەتۋ جانە ينۆەستيتسيا ۇتىپ الۋ ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك.

سونىمەن قاتار فورۋمدا الەمدىك FIRST قوزعالىسىنىڭ روبوت چەمپيون­دارىنىڭ شايقاسى جانە درون جارىسى, Drone racing وتەدى. ستارتاپتار Pitching Zone اۋماعىندا ءىرى, ورتا بيزنەس جانە ۇكىمەت وكىلدەرىمەن كەزدەسە الادى. بوس ورىندار جارمەڭكەسىندە Kaspi.kz, Huawei, BI Innovations, Glovo, Halyk Bank سياقتى 20 جەتەكشى كومپانيا بولادى. Astana Hub Battle ءىس-شاراسىندا ۇزدىك ستارتاپ-جوبالار ءوز جۇمىستارىن ۇسىنا الادى.

قانىش تولەۋشين,

تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى