ىزگىلىك سالتانات قۇرعان قوعامنىڭ كوشى قاشاندا ىلگەرى. مۇنداي قوعامدا ادامنىڭ قادىرى, ەڭبەكتىڭ باعالانۋى, ادىلەت, جاۋاپكەرشىلىك سياقتى قۇندىلىقتاردىڭ ۇستىنى بەرىك. وسىنى جەتە سەزىنگەن اعا بۋىن كەيىنگى تولقىنعا ادامگەرشىلىگىمەن, ەڭبەكقورلىعىمەن ۇلگى بولا ءبىلدى. ەتكەن ەڭبەك, توككەن تەر ەككەن ەگىن ىسپەتتى. سوندىقتان قاريالار ەندى ونىڭ جەمىسىن جەپ, قىزىعىن جاس ۇرپاقپەن بىرگە كورۋگە ءتيىس. وسى ورايدا ەلىمىزدە قازان ايىنىڭ باسىندا قازىنالى قارتتارعا ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلەدى.
1 قازان – حالىقارالىق قارتتار كۇنى. 1990 جىلى 15 جەلتوقساندا بۇۇ باس اسسامبلەياسى بۇل كۇندى «حالىقارالىق قارتتار كۇنى» دەپ بەلگىلەدى. العاش قارتتار كۇنى ەۋروپادا, ودان امەريكادا مەرەكەلەنگەن, ال 80-جىلداردىڭ كەيىن بۇكىل الەمگە كەڭ تارالدى. قارتتار كۇنىن اتاپ ءوتۋدىڭ ماقساتى – تۇرمىسى ناشار قارت ادامدارعا, جالعىزباستى زەينەتكەرلەر مەن قارت مۇگەدەكتەرگە كوڭىل ءبولۋ, ولارعا الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جانە باسقا دا كومەك تۇرلەرىن كورسەتۋ.
بۇل كۇن ءبىزدىڭ ەلدە دە ەسكەرۋسىز قالعان جوق. قارتتارعا ارنالعان مەرەكەلىك ءىس-شارالار وتكىزىلىپ, مەملەكەت تاراپىنان ەگدە كىسىلەرگە الەۋمەتتىك ءتۇرلى جوبالار ۇيىمداستىرىلىپ, ارنايى جاردەماقىلار تاعايىنداپ كەلەدى. اتالعان مەرەكە قارساڭىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ءباسپاسوز جيىنىن وتكىزىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعان تاپسىرمالارى مەن قازىنالى قاريالارىمىزدى الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ ءارتۇرلى تەتىكتەرى تۋرالى ايتتى.
«بۇل كۇن جىل سايىن بۇكىل الەمدە, ونىڭ ىشىندە ەلىمىزدە دە ەرەكشە مەرەكەلەنەدى. بۇل كۇننىڭ ماقساتى – ەگدە ادامداردىڭ مەملەكەت پەن قوعام الدىنداعى ەڭبەگىن قۇرمەتتەۋ جانە ولاردىڭ الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرىن, ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ, ولارعا جالپىعا بىردەي قامقورلىق كورسەتۋ», دەدى س.جاقىپوۆا.
مينيسترلىكتىڭ دەرەگى بويىنشا قازىر ەلىمىزدە زەينەت جاسىنداعى 2,3 ملن-نان اسا ازامات بار. مەملەكەت قاريالاردى الەۋمەتتىك قورعاۋ, ونىڭ ىشىندە زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرىپ كەلەدى. ماسەلەن, بازالىق زەينەتاقى تولەمى مەن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردىڭ مولشەرى جىل سايىن ينفلياتسيا دەڭگەيىنە ساي 2%-عا ارتادى.
«2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جىل سايىنعى يندەكستەۋ شەڭبەرىندە بازالىق زەينەتاقى مولشەرى 8,5%-عا, ىنتىماقتى زەينەتاقى مولشەرى 10,5%-عا ءوستى. بۇعان قوسا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2023 جىلى ەڭ تومەنگى بازالىق زەينەتاقى مولشەرى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 54%-نان 60%-عا دەيىن جەتتى. لايىقتى زەينەتاقىنى ەسەپتەۋ ءۇشىن قابىلداناتىن ەڭ جوعارى تابىس مولشەرى 46-دان 55 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن ۇلعايدى. ءوسىم ناتيجەسىندە بيىل 1 قىركۇيەكتەگى جاعداي بويىنشا جيىنتىق زەينەتاقىنىڭ ورتاشا مولشەرى 120 937 تەڭگە بولدى. ونىڭ ىشىندە ىنتىماقتى زەينەتاقى مولشەرى – 83 072 تەڭگە, بازالىق زەينەتاقى 37 865 تەڭگە بولدى. سونىمەن قاتار 2027 جىلعا دەيىن بازالىق زەينەتاقىنىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرى كەزەڭ-كەزەڭىمەن 70%-عا دەيىن, ال ەڭ جوعارى مولشەرى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 120%-ىنا دەيىن ارتتىرىلادى», دەدى مينيستر.
مينيستر ءار وڭىردە قارتتار مەن مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋمەتتىك قولداۋ اكتسياسى ۇيىمداستىرىلاتىنىن ايتتى. وبلىستاردىڭ, قالالار مەن اۋدانداردىڭ اكىمدەرى, كاسىپورىندار مەن ۇيىمداردىڭ باسشىلارى اعا بۋىندى الەۋمەتتىك قولداۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى, ەڭبەك ۇجىمدارىندا كەزدەسۋلەردى, امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق ۇيىمداردا اشىق ەسىك كۇندەرىن جانە ت.ب. وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
«ەلىمىزدە بەلسەندى ءارى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ, قوعاممەن بايلانىس باعىتتارى بويىنشا ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى نەگىزىندە قىزمەت ەتەتىن 79 بەلسەندى ءارى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعى اشىلىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. ورتالىقتاردىڭ نەگىزگى قىزمەتى – ەگدە ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا, بەلسەندى ءارى ۇزاق ءومىر سۇرۋگە سەپتىگىن تيگىزۋگە, قارت ادامداردىڭ ەركىندىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, قوعام ومىرىنە بەيىمدەۋگە باعىتتالعان», دەدى سالا باسشىسى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, بيىل قارتتارعا بەرىلەتىن ماتەريالدىق سىي-سياپات مول. ماسەلەن, 1 قازان – حالىقارالىق قارتتار كۇنىنە وراي استانا قالاسىندا, قاراعاندى, ماڭعىستاۋ, تۇركىستان, ۇلىتاۋ وبلىستارىندا, سونداي-اق 25 قازان – رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي اقمولا, پاۆلودار وبلىستارىندا اعا بۋىن وكىلدەرىنە 2-دەن 10 اەك-كە دەيىنگى مولشەردە, شامامەن 1,9 ملرد تەڭگەگە 234 مىڭ ادامعا بىرجولعى ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلەدى. سونىمەن قاتار قارتتار كۇنىنە وراي الماتى, شىعىس قازاقستان, جامبىل, تۇركىستان, اباي, ۇلىتاۋ وبلىستارىندا مەرەكەلىك ازىق-ت ۇلىك دوربالارى تابىستالادى.
بيىل جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى شەڭبەرىندە ەگدە ادامداردى الەۋمەتتىك قولداۋعا شامامەن 4,6 ملرد تەڭگە (ونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن – 4,1 ملرد تەڭگە, تارتىلعان قاراجات ەسەبىنەن – 0,5 ملرد تەڭگە) باعىتتالدى. ال ازىق-ت ۇلىك جيىنتىقتارىن ۇسىنۋعا – 179,4 ملن تەڭگە (25,2 مىڭ ادام), جەڭىلدەتىلگەن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە – 9,3 ملن تەڭگە (2,9 مىڭ ادام), ءتىس ەمدەۋگە – 118,9 ملن تەڭگە (1,6 مىڭ ادام), ساناتوري-كۋرورتتىق ەمدەۋگە – 2 ملرد تەڭگە (19,3 مىڭ ادام), تۇرعىن ءۇيدى جوندەۋگە – 7,3 ملن تەڭگە (257 ادام), وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋگە – 37,5 ملن تەڭگە (2,1 مىڭ ادام), جالپىعا ورتاق پايدالانىلاتىن كولىكتە جەڭىلدىكپەن جول جۇرۋگە – 1,6 ملرد تەڭگە (155,1 مىڭ ادام), باسقا دا كومەك تۇرلەرىنە 635,6 ملن تەڭگە (61,1 مىڭ ادام) ءبولىندى.
مينيستر جيىندا زياندى ەڭبەك جاعدايىندا جۇمىس ىستەيتىن ادامداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسى ساناتتاعى ازاماتتارعا 55 جاستان باستاپ زەينەتكەرلىك جاسقا تولعانعا دەيىن ارناۋلى الەۋمەتتىك تولەمدى ەنگىزۋ ماسەلەسى تۋرالى ايتتى.
«حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 2024 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرى 70 مىڭ تەڭگەدەن 85 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلادى. ناتيجەسىندە, بارلىق ءارتۇرلى سالاداعى مەنشىك نىساندارىنداعى كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەيتىن 1,8 ملن-عا جۋىق جالدامالى جۇمىسكەردىڭ, ونىڭ ىشىندە 350 مىڭعا جۋىق بيۋدجەتتىك قىزمەتكەردىڭ اقشالاي تابىسى ارتادى», دەيدى س.جاقىپوۆا.