المانى اسقاقتاتقان البوم

«الما» البومى – مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيى قورىنداعى قازاقستاندىق سۋرەتشىلەردىڭ, گرافيكا وكىلدەرى مەن مۇسىن­شىلەردىڭ تۋىندىلارىن توپ­تاس­تىرعان العاشقى تاقىرىپتىق يلليۋس­تراتسيالانعان جيناق. بۇل تاڭداۋلى باسىلىم الماتى قالاسىنىڭ ءرامىزى سانالاتىن الما جەمىسىن سان الۋان قىرىنان سيپاتتاعان قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ ۇزدىك جۇمىسىمەن تانىستىرادى. البومعا مۇراجاي قورىنان قازاقستاندى المانىڭ وتانى رەتىندە ايگىلەپ, تەرەڭ مالىمەت بەرەتىن 90 جاۋھار ەنگەن. رەپرو­دۋك­تسيا­لارعا بەلگىلى ونەرتانۋشى, قازاق­ستاننىڭ مادەنيەت قايراتكەرى ەكاتەرينا رەزنيكوۆا تۇسىنىكتەمە بەرگەن.

الما – الاتاۋدىڭ قازىناسى. ال­ماتىنىڭ ماقتانىشى. الەمدەگى 2 500-دەن اسا الما اعاشى سۇراپتارىنىڭ اتاسى بولىپ مويىندالعان «Malus sieversi» دەگەن اتپەن بەلگىلى جابايى المانىڭ جۇرناعى تەك قازاقستاندا عانا وسەتىنىن بۇگىنگى عىلىم راستاپ وتىر. بۇل شىندىق شىعارماشىلىقپەن شۇعىلداناتىن شەبەرلەرگە شابىت بەرەدى. كورمە ءتۇرلى بۋىنداعى سۋرەتشىنىڭ شەبەرحاناسىنا شولۋ جاساعان ىسپەتتى. تالانتتى قىلقالام يەسىنىڭ قيالىنان تۋعان شىعارمالاردا جۇپار يىسىنە دەيىن سەزىلگەن اسەم گۇلزار باقتار, بەرەكەلى ەگىس دالاسىنداعى ەڭبەك, شىرىندى جەمىس ناتيۋرمورتتارى شىنايى كورىنىس تاپقان. ەكسپوزيتسيادا قازاق ناتيۋرمورتىنىڭ العاشقى اۆتورى اتانعان كاسىبي سۋرەتشى ايشا عالىمباەۆانىڭ شىعارمالارى, اسىرەسە ونىڭ الما بەي­نەسىندەگى «شىرىندى» كومپوزيتسيالارى ءتۇسىنىڭ ەركىندىگىمەن, قانىقتىعىمەن كوز تارتادى. ءدال وسى ناتيۋرمورت كورمە كەڭىستىگىندە زاڭدى تۇردە باستى جانرعا اينالعان. عاني بايا­نوۆتىڭ «جەمىستەر» ەڭبەگىندە ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ ۇزدىكسىز تىزبەگى بايقالادى, ال الما – ۇر­پاقتىڭ وركەن جايۋىنداعى ماڭىزدى بەينە. جاستىق شاق پەن جۇزىنەن سۇلۋلىعى توگىلگەن جەمىس جيناۋشىلاردىڭ بەينەسى ايشا عالىمباەۆا, ەۆگەني ۋمىسكوۆ, ماريا ليزوگۋبتىڭ كارتينالارىندا ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ, جان دۇنيەسىنىڭ ۇيلەسىمى قۋانىش تولقىنىندا تۇرعانىن اڭعارتادى.

قازاقستانداعى گرافيكالىق ونەردىڭ بەتكەۇستار وكىلدەرىنىڭ ءبىرى ەۆگەني سيدوركيننىڭ الماتىنى جىرلاعان ۇزدىك كارتينالارى قاتارىندا الما تاقىرىبى ايرىقشا ورىن الادى, ونىڭ ءساندى ءارى مولشىلىققا تولى «الماتى المالارى» ۇزاق جىلعى ەڭبەگىنىڭ كوش باسىندا تۇر. ال كونستانتين بارانوۆتىڭ وسى اتتاس سەرياسى جىل مەزگىلىنىڭ ءار كەزەڭىندەگى الما باعىنىڭ مىڭ بوياۋلى رەڭى مەن كوڭىل كۇيدى كورسەتەدى.

الما تەك كەسكىندەمە مەن گرافيكادا عانا ەمەس, سونداي-اق ءمۇسىن ونەرىندە دە ماڭىزعا يە دارا تاقىرىپقا اينالعان. ەركىن مەرگەنوۆ « ۇلى وتان سوعىسىندا قازا تاپقان سۋرەتشى قازاقستاندىقتارعا ارناۋ. الما-اپا» دەگەن ايرىقشا اتاۋى بار ارناۋ تۋىندىسىندا ەستە قالارلىقتاي ەرەكشە بەينە جاسايدى. ءمۇسىنشى تولەگەن دوسماعامبەتوۆ تە «الما اعاشىندا» تۋىن­دىسىندا سيۋجەتتى بەينەلى تۇردە جي­ناقتاپ, ايەل زاتى مەن جۇماق ءدىڭىن شەن­دەستىرە, تىڭ ءپالساپاسىن «الەم اناسى» دەگەن قۇنارلى يدەيا قازىعىنا بايلايدى.

الماتىداعى كلاستەرلىك بيۋرو ديرەكتورى مىندەتىن اتقارۋشى امير ءپي­ريچ­تىڭ ايتۋىنشا: «بۇل جوبا Malus sieversii جابايى الما اعاشىنىڭ بىرە­گەي­لىگىن جانە ونىڭ بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن جاھاندىق ماڭىزدىلىعىن كور­سەتەدى». ءابىلحان قاستەەۆ اتىنداعى مەم­لەكەتتىك ونەر مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى گ.جۇمابەكوۆا باسپا قىزمەتىندەگى جەمىستى ىنتىماقتاستىعى ءۇشىن جوبا سەرىكتەستەرىنە العىسىن ءبىلدىردى.

«Cultural Dialogue» قورىنىڭ ديرەكتورى جاننا مامبەتوۆا: «جوبا ونەر, عىلىم جانە مادەني مۇرا الەمىن ۇيلەسىمدى تۇردە بىرىكتىرىپ, تابيعات پەن مادەنيەتتىڭ ءوزارا كۇردەلى بايلانىسىن ورتاقتاستىرۋعا باعىتتالعان. بۇل ءبىزدىڭ كوركەم شىعارمالارىمىز بەن ولاردى دۇنيەگە اكەلۋگە شابىتتاندىراتىن تابيعات الەمى اراسىنداعى تەرەڭ بايلانىستىڭ دالەلى رەتىندە قىزمەت ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى. راسىندا دا, تابي­عاتتىڭ وسى ءبىر عاجايىبىنىڭ بىرەگەي ءپىشىنى, ءتۇسى, حوش ءيىسى مەن ءدامى – الەمدىك جانە قازاقستان ونەرىنىڭ شابىت كوزى.

«الما» البومىنىڭ جىبەك باۋى­ن قيعان تۇساۋكەسەر سالتاناتىنىڭ راسىمىنە كورنەكتى پومولوگتەر مەن جەمىس-جي­دەك داقىلدارىن زەرتتەۋمەن اي­نا­لى­سا­تىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋت­تا­رى­­نىڭ باسشىلارى قاتىستى. البوم­نىڭ ءبىر-ءبىر داناسى عىلىمي-زەرتتەۋ مەكە­مەلەرىنىڭ كىتاپحانا قورىنا تاپسىرىلدى. «قازاقستان – المانىڭ وتانى» دەگەن ءيميدجدى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن سيمۆولدىق سىيلىق رەتىندە تارالىمنىڭ كوپ بولىگى ەلىمىزدىڭ شەتەلدەگى ديپلو­ماتيالىق وكىلدىكتەرى مەن كونسۋل­دىق­تارىنا تارتۋ ەتىلدى. المانى تانىم­نىڭ, ءومىردىڭ, وتباسىنىڭ سيمۆولى رەتىندە ءتۇرلى ماعىنادا تۇسىندىرگەن جيناقتىڭ بەينەلەۋ ونەرىندەگى ماڭىزىن زەرتتەۋشى ماماندار جوعارى باعالادى.

الماتى