الەۋمەتتانۋ ابىزى

كەڭەس ۇمبەتجان ۇلى 1933 جىلى 26 قىركۇيەكتە اقتوبە وبلىسىنىڭ شال­قار قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1956 جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريح فاكۋلتەتىن جانە 1968 جىلى سوكپ ورتالىق كوميتەتى جانىنداعى قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىن بىتىرگەن. ۋني­ۆەرسيتەتتى تامامداعاننان كەيىن اقتوبە وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ, ودان كەيىن باتىس قازاقستان ولكەلىك پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى قىزمەتىن اتقاردى. 1968 جىلى ماس­كەۋ قوعامدىق عىلىمدار اكادەميا­سىندا بەلگىلى عالىم, سول كەزدەگى كەڭەس وداعى عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكا­دەميگى ۆ.گ.افاناسەۆتىڭ جەتەكشى­لىگىمەن «جۇمىسشىلاردىڭ ساياسي ساناسىن قالىپتاستىرۋداعى وندىرىستىك كوللەكتيۆتىڭ ءرولى» دەگەن تاقىرىپتا في­لوسوفيا عىلىمىنان كان­ديداتتىق ديسسەرتاتسيا, كەيىنىرەك «باس­شىنىڭ سايا­سي مادەنيەتىن مەتو­دولوگيالىق جانە سوتسيولوگيالىق تالداۋ» دەگەن تاقىرىپتا سوتسيولوگيا ما­ماندىعىنان دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. ودان كەيىن اقتوبە مەديتسينا ينستيتۋتىندا, الماتى سايا­ساتتانۋ جانە باسقارۋ ينستيتۋتىندا, قازاقستان مەنەدجمەنت, ەكونوميكا جانە بولجاۋ ينس­تيتۋتىندا, ءال-فارابي اتىن­داعى ق­ازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قىزمەت اتقاردى.

كورنەكتى عالىم 1993 جىلدان ءال-فا­رابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ الەۋمەتتانۋ جانە الەۋ­مەتتىك جۇمىس كافەدراسىنىڭ ىرگەتاسىن قالاستى. قازاقستان الەۋمەتتانۋى مەك­تەپتەرىنىڭ دامۋىنا بەلسەندى اتسالىسىپ كەلەدى. عالىمنىڭ باسشىلىعىمەن وقۋ ۇدەرىسىن ادىستەمەلىك قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا اۋقىمدى ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. الەۋمەتتانۋ مامان­دىعىنىڭ مەملەكەتتىك ستاندارتتارى, الەۋمەتتانۋ ءپانىنىڭ نەگىزگى كۋرستارىنىڭ تيپتىك باعدارلامالارى جا­سالدى. عالىمنىڭ ۇسىنىسىمەن ءارى باسشىلىعىمەن كافەدرا تۇراقتى تۇردە رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا­لاردى ۇيىمداستىرۋعا ۇيىتقىسى بولدى. ەل الەۋمەتتانۋشىلارىن بىرىكتىرەتىن كاسىبي ۇيىم قۇرۋمەن سيپاتتالاتىن 2002 جىلى وتكەن تۇڭعىش قازاقستان الەۋمەتتانۋشىلارىنىڭ كون­گرەسىن ۇيىمداستىرىپ, وتكىزۋدە دە كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. بۇل كونگرەسس ەل الەۋ­مەت­تانۋىنىڭ دامۋىنىڭ جاڭا كە­زە­ڭىن باستادى. وسىلايشا, ۇلتتىق ۋني­ۆەرسيتەتتىڭ فيلوسوفيا جانە سايا­ساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ الەۋمەتتانۋ جانە الەۋمەتتىك جۇمىس كافەدراسى الەۋ­مەتتانۋشىلار قاۋىمى مويىنداعان عى­لىمي جانە عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىققا اينالدى.

الەۋمەتتانۋ سالاسىندا مامان دايار­لاۋدا, عىلىمي مامانداردى قالىپ­تاستىرۋدا, دوكتورانتۋرا جۇيەسىن ۇيىم­داستىرۋدا ەلەۋلى قىزمەت اتقاردى. «ما­­دەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا «الەم­دىك الەۋ­مەتتانۋ انتولوگياسى» 10 تومدىعىنىڭ دايىندالۋى مەن باسىلۋى­ن ۇيلەستىردى. ول – قازاقستان سوتسيو­لوگتەرىنىڭ I-IV كونگرەستەرىن وت­كىزۋدى, قاۋىمداستىقتىڭ الماتىداعى, تۇر­كىستانداعى, وسكەمەندەگى, اقتوبەدەگى مەكتەپتەرىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى. الەۋمەتتانۋ جانە الەۋمەتتىك جۇ­مىس ماماندىقتارىنىڭ مەملەكەتتىك ستان­دارتتارىن جاساۋ جانە وسى ما­مان­دىقتاردىڭ قوعامداعى مارتەبەسىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى ۇزدىكسىز قىزمەت تە عالىمنىڭ باستى ۇستانىمى بولدى. 2001 جىلى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ جانىنان «الەۋ­مەتتىك جۇمىس» ماماندىعىن اشۋ دا كەڭەس ۇمبەتجان ۇلىنىڭ تاباندىلىعىمەن بايلانىستى.

ول قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتە­رۋ, قازاق تىلىندە الەۋمەتتانۋ سالاسىنان وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇ­رالدارىن جازۋ ىسىنە دە سۇبەلى ۇلەس قوستى. كەڭەس ۇمبەت­جان ۇلى الەۋمەتتانۋ عى­لىمىنىڭ جاڭا سالالارىنىڭ قا­لىپتاسۋىنا ۇيىتقى بولدى. اسىرەسە الەۋمەتتىك مودەرنيزاتسيا, ءتىلدىڭ الەۋ­مەتتىك مارتەبەسى, الەۋمەتتىك ۇدەرىستەردى باسقارۋ, ۇلگىلەۋ جانە بولجاۋ باعىتتارىنان جازعان ەڭبەكتەرىنىڭ ماڭىزى ايرىقشا.

ك.بيەكەنوۆ 2005 جىلى «جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وزىق وقىتۋشىسى» گرانتىن يەلەندى. گرانت شەڭبەرىندەگى جەتكەن جەتىستىكتەرى ونىڭ وسى كەزگە دەيىنگى الەۋ­مەت­تانۋلىق ىزدەنىستەرىن تەرەڭ­دەتۋ­گە مۇمكىندىك بەردى. عالىمنىڭ 400-گە جۋىق ماقالاسى مەن 10 مونوگرا­فياسى, 7 وقۋ­لىعى مەن وقۋ قۇرالى, سوتسيو­لوگيالىق سوز­دىگى – الەۋ­مەتتانۋ عىلى­مىنىڭ ەلەۋلى بەلەسى.

الەۋمەتتانۋ سالاسىندا وقىتۋدىڭ امال-تاسىلدەرىن, ەرەكشەلىكتەرىن قاراس­تى­راتىن ك.بيەكەنوۆتىڭ العاشقى ەڭبەگى – 2003 جىلى جارىق كورگەن «الەۋمەتتانۋدى وقىتۋ ادىستەرى» اتتى وقۋ قۇرالى. بۇل ەڭبەكتە قازىرگى ىرگەلى جانە قولدانبالى الەۋمەتتانۋدى وقىتۋ ماسەلەلەرى, الەۋ­مەتتانۋدىڭ وقۋ ءپانى رەتىندە وقىتۋ ادىستەرى كەڭىنەن قا­راستىرىلعان. جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم بەرۋ تاسىلدەرى ءالى دە بولسا تولىق نەگىزدەلىپ بولماعانىن ەسكەرسەك, الەۋمەتتانۋدى وقىتۋ ەرەكشەلىكتەرى وسى ەڭ­بەكتە اشىپ كورسەتىلگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.

2005 جىلى الەۋمەتتانۋ عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور م.م.ءتا­جيننىڭ جالپى رەداكتسيالىق باس­شى­لىعىمەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بەكىتكەن جوعارى وقۋ ورنى ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان ەكى تومدىق «الەۋمەتتانۋ» وقۋلىعىنىڭ جارىق كورۋىنىڭ باسى-قاسىندا بولىپ, باسشىلىق جاساعان دا – پروفەسسور ك.بيەكەنوۆ. بۇل وقۋلىق – الەۋ­مەتتانۋ كۋرسى بويىنشا الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەتەلدىك جانە وتاندىق ادە­بيەتتەگى كەڭ اۋقىمدى تەوريالىق ما­تە­ريالدار نەگىزىندە تۇجىرىمداۋ, جۇيە­لەۋ ارەكەتى جاسالعان العاشقى ىرگەلى وقۋ­لىقتاردىڭ ءبىرى.

كەڭەس ۇمبەتجان ۇلى 2006-2009 جىل­دارى مەملەكەتتىك «مادەني مۇرا» باعارلاماسىنىڭ «الەۋ­مەتتانۋ» سەكتسياسىن باسقارىپ, «الەمدىك الەۋمەتتانۋ انتولوگياسىنىڭ» ون تو­­مىنىڭ جارىققا شىعۋىنا زور ەڭ­بەك ءسىڭىردى. اتالعان ەڭبەكتىڭ ناتي­جە­سىندە الەۋمەتتانۋ تەوريا­سى كلاس­سيكتەرىنىڭ ەڭبەكتەرى قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ, الەۋمەتتانۋشى ستۋدەنتتەردىڭ قولدان تۇسپەس وقۋلىقتارىنا اينالدى. ءالى دە بولسا الەۋمەتتانۋ عىلىمى بويىنشا قازاق تىلىندە جازىلعان وقۋ­لىقتاردىڭ, وقۋ قۇرالدارىنىڭ, عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ ازدىعىن ەسكەرسەك, «الەمدىك الەۋمەتتانۋ انتو­لوگيا­سى» وسى ولقىلىقتى جويۋ جو­لىن­داعى ەلەۋلى قادامداردىڭ ءبىرى بول­دى. انتولوگيادا اقش, باتىس, رە­سەي الەۋمەتتانۋشىلارىنىڭ الەۋ­مەت­­تانۋدىڭ وسى كەزگە دەيىنگى دامۋ باعىتتارى مەن كەزەڭدەرىن انىقتاعان قۇندى ەڭبەكتەرى العاش رەت قازاق تى­لىنە اۋدارىلدى.

عالىمنىڭ 2006 جىلى جارىق كورگەن «قازاقستان الەۋمەتتانۋىنىڭ ينستيتۋتسيونالدانۋى» اتتى مونوگرافياسىنىڭ ەلىمىزدەگى الەۋمەتتانۋدىڭ عىلىمي جانە الەۋمەتتىك ستاتۋسىن ايقىنداپ, جۇيە­لەۋدەگى ورنى ەرەكشە. ۇجىمدىق ەڭ­بەكتە وتاندىق الەۋمەتتانۋدىڭ دامۋ كەزەڭدەرىنىڭ سيپاتى, ەرەكشەلىكتەرى كورسەتىلە وتىرىپ, الەۋمەتتىك قۇ­رى­لىم, جاستار الەۋمەتتانۋى, ەكونو­ميكالىق الەۋمەتتانۋ, ساياسات الەۋ­مەت­تانۋى, وتباسى الەۋمەتتانۋى جانە باس­قا دا باعىتتاعى ورتا دەڭگەيدەگى الەۋ­مەتتانۋلىق تەوريالاردىڭ دامۋىنا عالىمدارىمىزدىڭ قوسقان ۇلەسى سارالانادى. بۇل ەڭبەكتىڭ ستۋدەنتتەرگە «وتاندىق الەۋمەتتانۋ» كۋرسىن وقى­تۋدا ەرەكشە ماڭىزى بار. الەم الەۋمەتتانۋشىلارى دا وسى ەڭبەك ارقىلى قا­زاقستانداعى الەۋمەتتانۋشىلار, الەۋ­مەتتانۋلىق تەوريالىق زەرتتەۋلەر تۋ­رالى اقپارات الىپ جاتىر. سونىمەن قاتار ك.بيەكەنوۆتىڭ 2010 جىلى جارىق كورگەن «الەۋمەتتانۋ تاريحى» اتتى ەڭ­بەگىندە دە قازاق تىلىندە الەۋمەتتانۋدىڭ قالىپتاسۋىنىڭ الەۋمەتتىك-تەوريالىق جاعدايلارى جان-جاقتى قامتىلعان.

قازىرگى الەۋمەتتانۋ عىلىمىن قا­زاق تىلىندە دامىتۋدىڭ باستى ماسە­لەسى  – نەگىزگى تۇسىنىكتەر مەن بالامالار­دى ءبىر ىزگە كەلتىرۋ. وسى تۇرعىدا ك.بيە­كە­نوۆتىڭ م.س.سادىروۆامەن 2007 جىلى بىرلەسە جازعان «الەۋمەتتانۋدىڭ تەر­مينولوگيالىق سوزدىگى», 2011 جىلى جارىق كورگەن «الەۋمەتتانۋ: تۇسىنىكتەر مەن بالامالار» اتتى ەڭبەكتەرىنىڭ ورنى ەرەكشە. بۇل ەڭبەكتەردە تەك نەگىزگى تۇسىنىكتەردىڭ سيپاتتاماسى مەن اۋدار­ماسىنا ءمان بەرىلمەيدى, سونىمەن قاتار شەتەلدىك جانە وتاندىق الەۋ­مەتتانۋشىلار ءومىرباياندارى, الەۋ­مەتتانۋلىق تەوريالىق باعىتتار كەڭىنەن سيپاتتالعان. ەڭبەكتىڭ قۇندىلىعى دا وسىندا. «جاستاردىڭ تىلدىك الەۋ­مەتتەنۋى» ەڭبەگىندە قازاقستاندا العاش رەت قازاق ءتىلىنىڭ ستاتۋسى, دامۋ كەزەڭدەرى مەن تىلدىك الەۋمەتتەنۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن ودان تۋىندايتىن ماسەلەلەر, ءتىلدىڭ عىلىمي جانە الەۋمەتتىك مارتەبەسى الەۋمەتتانۋلىق تۇرعىدان زەرتتەلگەن. قازاقستانداعى ءۇش تىلدىلىك ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋدا, ءتىلدىڭ قولدانىلۋ اۋ­قىمىن ارتتىرۋ جاعدايىندا اتالعان ەڭبەك عىلىمي ادىستەمەلىك تۇرعىدان عىلىمي جانە پراكتيكالىق ۇسىنىستار بەرەدى.

2010 جىلى جارىق كورگەن «الەۋ­مەتتانۋ تاريحى» وقۋلىعىندا الەۋمەت­تانۋ تاريحىنىڭ كەزەڭدەرى جازىلعان. امەريكانىڭ, باتىس ەۋروپانىڭ بەلگىلى سوتسيولوگتەرىنىڭ ەڭبەكتەرى ءبىرىنشى رەت قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ, ولاردىڭ تەوريالارى, تۇجىرىمدارى تولىق ناقتىلى بەرىلگەن. وقۋلىقتا الەۋمەتتانۋ عى­لىمىنىڭ كورنەكتى كلاسسيكتەرىنىڭ, وسى عىلىمنىڭ كىرپىشىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىراز شىعارماسى قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ, وقۋلىققا ەنگەن. گ.سپەنسەر, و.كونت, ە.ديۋركگەيم, م.ۆەبەر, گ.زيم­مەل, ف.تەننيس, پ.سوروكين, ف.پا­رەتو, ت.پار­سونس, لەبون, موسكا سەكىلدى عا­لىم­دار­دىڭ نەگىزگى يدەيالارى تالدان­عان. بۇل وقۋلىقتا سوتسيولوگيانىڭ الەۋ­­مەتتىك فيلوسوفيانىڭ, پسيحو­لوگيا­نىڭ, مادەنيەتتىڭ تاعى دا باسقا عى­لىم­دارمەن بايلانىسى جانە الەۋمەتتىك قۇبى­لىستاردىڭ كوپتەگەن ماسەلەسى تەرەڭ زەرتتەلگەن. اتالعان ەڭبەكتىڭ قۇندىلىعى شىعىس ەلدەرىنىڭ الەۋمەتتانۋلىق ويلارىن جۇيەگە كەلتىرۋىندە. سونىڭ ىشىندە ءال-ءبيرۋنيدىڭ, يبن سينانىڭ, يبن ءرۋشدتىڭ, يبن حالدۋننىڭ, با­لاساعۇننىڭ, ابايدىڭ, شاكارىمنىڭ, باسقا دا ويشىلداردىڭ ەڭبەكتەرىنە الەۋمەتتانۋلىق تالداۋ جاسالۋىندا.

عالىم قازىرگى الەۋمەتتانۋدىڭ دامۋى تۋرالى مىناداي تۇجىرىم جاساي­دى: «قازىرگى الەۋمەتتانۋ عىلىمى ەۆوليۋ­تسيالىق نەگىزدە, ەۆوليۋتسياشىل ويشىلدار ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا قا­لىپتاستى. ول ادامزات قوعامىن تابيعي سەبەپتىلىك ارقىلى تۇسىندىرەدى. الەۋمەتتانۋ – قوعام­نىڭ پايدا بولۋىن, دامۋىن, قۇرى­لىمى مەن ارەكەتىن ەۆوليۋتسيا ۇدە­رىس­ىندە بىرگە ارەكەت ەتەتىن تابيعي, ومىر­لىك جانە پسيحيكالىق سەبەپتەردىڭ اسەرىمەن تۇسىندىرۋگە باعىتتالعان تالپىنىس». ك.بيەكەنوۆتىڭ «الەۋمەتتانۋ تاريحى» اتتى ەڭبەگىنىڭ قۇندىلىعى الەۋمەتتانۋ ءبىلىمىن قالىپتاستىرۋدىڭ تاريحي جانە ادىستەمەلىك العىشارتتارى بە­رىلگەندىگىندە, سونداي-اق قازىرگى زا­مانعى جاڭا الەۋمەتتانۋدىڭ عىلىمي بازاسىن قۇرايتىن وزەكتى ساتتەر مەن تەو­ريالىق-ادىستەمەلىك قاعيداتتاردىڭ باياندالعانىندا.

2013 جىلى جارىق كورگەن «الەۋمەتتىك بولجاۋ مەن جوبالاۋ» اتتى ەڭبەگىندە وتاندىق دەرەكتەر نەگىزىندە بولجاۋدىڭ جانە الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسى­رۋدىڭ قاعيداتتارى, كەزەڭدەرى, تۇر­لەرى مەن ادىستەرى جاتىق تىلدە جۇيەلى قا­راستىرىلعان. كەڭەس ۇمبەتجان ۇلى قازاق­ستان قوعامىنىڭ الەۋ­مەتتىك-گۋما­نيتارلىق سالاداعى, اتاپ ايتقاندا, ءبىلىم, عىلىم, مەديتسينا, الەۋ­مەتتانۋ سالاسىندا بولجاۋ مەن جوبالاۋ ەرەكشەلىكتەرى مەن قولدانۋ جولدارى تۋرالى تولىق سيپاتتاما بەرگەن. ۇلگىلەۋدى الەۋمەتتىك ۇدەرىستەردى بول­جاۋدىڭ قۇرالى رەتىندە قاراستىرا وتىرىپ, سينەرگەتيكانىڭ الەۋمەتتىك بولجاۋ قۇرالى رەتىندەگى, تۇراقتى دامۋ كەزەڭدەرىن زەرتتەۋدەگى ونىڭ الاتىن ورنى تالدانعان.

قازاقستان الەۋمەتتانۋىنىڭ الەۋ­مەتتىك قۇرىلىم, الەۋمەتتىك ۇدەرىستەر مەن ينستيتۋتتار, ەكونوميكالىق سو­تسيو­لوگيا باعىتتارىنىڭ دامۋى كەڭەس ۇمبەتجان ۇلى باسقارعان عى­لىمي كەڭەس عىلىم اياسىندا جۇزەگە استى. عالىم ساياسات الەۋ­مەتتانۋىن, باسقارۋ الەۋ­مەتتانۋىن, الەۋمەتتىك ينستي­تۋتت­اردىڭ ارەكەت ەتۋى­مەن قازىرگى قوعامداعى الەۋمەتتىك قۇ­رىلىم مەن الەۋمەتتىك ۇدەرىستەردى زەرتتەۋمەن بايلانىستىرادى. سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك ساياساتتى مەمل­ەكەتتىڭ قىزمەتى تۇرعىسىنان زەرت­تەۋدى ۇيلەستىردى. ك.بيەكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مادە­نيەت پەن ساياساتتىڭ ءوزارا ارەكەتى فور­ماتسيالىق دەڭ­گەيدە جۇزەگە اسادى. ءار تاريحي كەزەڭ مادەنيەتىنىڭ ءوزىنىڭ ساياسي ەرەك­شەلىكتەرى بار. بۇل ۇدەرىستە جالپى زاڭدىلىقتاردى ايقىنداي وتىرىپ, مادەنيەتتىڭ دامۋىنىڭ كوپتەگەن جولى بار ەكەنىن ارقاشان ەسكەرۋ قاجەت. ادامنىڭ مادەني ءىس-ارەكەتى تەك وت­كەننىڭ مادەني قۇندىلىقتارىن مەڭگە­رۋمەن شەكتەلمەيدى, ادامنىڭ جاڭا قۇن­دىلىقتاردى وندىرۋگە قابىلەت­تىلىگىمەن دە ولشەنەدى.

الەۋمەتتىك سالانىڭ دامۋ ولشەمدەرىن زەرتتەۋ جانە ءارتۇرلى الەۋمەتتىك توپتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ دامۋ باعىتتارىن زەردەلەۋ دە – عالىمنىڭ نىساناسى. ك.بيە­كەنوۆ – «الەۋمەتتانۋ» جانە «ۇلت تاعىلىمى» جۋرنالدارىنىڭ رەداك­تسيالىق القا مۇشەسى. ول 37 عىلىمي جوباعا, سونىڭ ىشىندە 13 حال­ىقارالىق جوباعا قاتىستى. ونىڭ باسشىلىعىمەن 10-نان استام عىلىم دوكتورى, 1 PhD مەن 30-داي عىلىم كانديداتى دايىندالدى. ولاردىڭ بارلىعى – قوعامعا بەلگىلى تۇلعالار, ەلدەگى الەۋمەتتانۋدىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ وتىرعان ماماندار. تۇركى ەلدەرى سوتسيولوگتەرىنىڭ قا­ۋىمداستىعىن قۇرۋ باعىتىندا دا كەڭەس ۇمبەتجان ۇلى بەلسەندى ەڭبەك ەتىپ, ءالى دە ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى.

عالىمنىڭ ومىرلىك, كاسىبي جولى قازاقستاندا الەۋمەتتانۋ عىلىمىنىڭ قالىپتاسۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. بۇل جەردە ۇستازدىڭ شاكىرتتەرگە بەرەر تاربيەلىك شەبەرلىگىن دە اتاپ ءوتۋ كەرەك. عالىم ءوز مىنەز-قۇلقىمەن, ويلا­رىمەن, ادامعا دەگەن, اسىرەسە جاس­تار­عا دەگەن ەرەكشە كوزقاراسىمەن, ىزەت­تىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. قاي ماسەلەنى دە پاراساتتى بولجاپ شەشۋ, ادامعا سىي­لاستىقپەن, قۇرمەتپەن قاراۋ – كەڭەس ۇمبەتجان ۇلىنىڭ ومىرلىك ۇستانىمى. عا­لىم ءوزىنىڭ ۇستامدىلىعىمەن, ادامعا دەگەن سەنىمدىلىگىمەن, قاراپايىمدى­لىعىمەن اينالاسىن وزىنە تارتادى. ول كىسىنىڭ شىدامدىلىعىنا قايران قالا­سىز. كەڭەس ۇمبەتجان ۇلى – ۋاقىت اعى­مىنان, ۋاقىت تالابىنان قالماي كەلە جاتقان تۇلعا. ۇنەمى ىزدەنىستى, جاڭالىققا قۇشتارلىقتى دا وسى كىسىنىڭ بويىنان ۇيرەنەمىز. كەڭەس بيەكەنوۆ – تالانتىن قوعام مەن مەملەكەت پايداسىنا باعىتتاعان, ءوز جولىن دۇرىس تاڭداعان باقىتتى ادامداردىڭ ءبىرى. عالىمنىڭ ونەگەلى جولى – ءبىلىم-عىلىم سالاسىنداعى جاستارعا ۇلگى.

مانسيا سادىروۆا,

ءال-فارابي اتىنداعى

قازۇۋ پروفەسسورى, الەۋمەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى