مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا وڭدەۋشى ونەركاسىپ سالاسىنا باسىمدىق بەرىلەتىنى باسا ايتىلدى. شيكىزاتتى وڭدەۋ ەمەس, تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ, قالدىقسىز وڭدەۋ قاجەتتىلىگى تۇڭعىش رەت كوتەرىلدى. مەنىڭ ويىمشا بۇل مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا ءبىزدىڭ تەحنولوگيالىق مۇمكىندىگىمىز جەتەدى. جولداۋدا كوتەرىلگەن جانە شۇعىل شەشىمىن تابۋى سالالاردىڭ ءبارى ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا دەم بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. سەبەبى ءبىراز سالا, سونىڭ ىشىندە IT سەگمەنتىندەگى رەفورمانى ءوز ماماندارىمىزدىڭ كۇشىمەن العا جىلجىتۋعا مۇمكىندىك بار. لايىقتى مامان كادرلار جەتىلىپ قالدى. ادامي كاپيتال دا بار. ەندى وسى سالاعا ينۆەستيتسيا تارتىلسا, ءبىراز پروبلەمانىڭ كۇرمەۋى تارقاتىلادى.
بىزدە ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋ تۋرالى 2005-2007 جىلدار ارالىعىندا ءجيى ايتىلدى.ۇكىمەت تە وسى سالاعا نازار اۋدارعانداي ىڭعاي تانىتتى. سول جىلدارى بىرنەشە قور دا قۇرىلدى. بىراق سوڭى سۇيىلىپ كەتتى. سونىڭ سالدارىنان الماتىنىڭ شەتىندەگى تەحنولوگيالىق پارك دامىماي قالدى. ول جاققا قۇيىلعان قارجى دا قۇمعا قۇيىلعان سۋ ءتارىزدى جوق بولىپ كەتتى. مەنىڭ ويىمشا سول كەزدە ءىستىڭ تەتىگىن شەشە الاتىن ءتيىمدى مەنەدجمەنت بولمادى. ەگەر, سول جىلدارداعى وزگەرىستەردىڭ دەڭگەيىن ساقتاپ قالساق, بۇل سالادا ءبىراز تىرلىكتىڭ باسى قايىرىلىپ قالاتىن ەدى. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۆەرچۋرلىق قارجىلاندىرۋعا باسىمدىق بەرۋى وتە وزەكتى دەپ ەسەپتەيمىن. بيۋدجەتتىڭ قارجىسىمەن IT جوبالاردى قارجىلاندىرۋ مۇمكىن ەمەس. ءبىز بۇل سەگمەنتكە بيزنەس-پەرىشتەلەردى, جەكە سەكتورداعى ينۆەستورلاردى تارتۋىمىز كەرەك.
مەملەكەت باسشىسى لوگيستيكا سالاسىنا دا توقتالدى. لوگيستيكا ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ كۇرەتامىرىنا اينالۋعا ءتيىس. سەبەبى ءبىز «توعىز جولدىڭ تورابىندا» ورنالاسقانبىز. «ويداعىنى ورىپ, قىرداعىنى قىرىپ ءجۇرىپ» قارجى كوزىن تابۋعا بىزدە تولىق مۇمكىندىك بار. بىراق تاۋەكەلدەر دە بارشىلىق. سەبەبى قىتاي سول ەلمەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن جولدى پايدالانۋعا تىرىسادى. ءبىز قىتايدىڭ قازاقستاندى اينالىپ وتەتىن, قىرعىزستان, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان, ءارى قاراي كاسپيمەن بايلانىستىراتىن تەمىرجولىن سالعانىن كورىپ وتىرمىز. ەگەر ءبىز لوگيستيكا سالاسىندا تاريفتەردى دۇرىس قويماساق, كوپتەگەن كومپانيا ءبىزدىڭ ەلدى اينالىپ ءوتىپ, سول ەلمەن تاۋار تاسۋدى باستايدى. وسىنداي تاۋەكەلدەردى رەتتەۋدى كەشىكتىرۋگە بولمايدى.
پرەزيدەنت ۇلتتىق قور اكتيۆتەرىن ۇلعايتۋ تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. «شەتەلدەن قايتاتىن اكتيۆتەردى ارنايى قور ەمەس, ونى ۇلتتىق قورعا اۋدارۋ كەرەك. ءبىز سول ارقىلى عانا ونىڭ جيناقتارىن ەسەلەپ ارتتىرىپ, ينۆەستيتسيالىق كىرىستىلىگىنىڭ كەلەشەك ۇرپاققا ارنالعان ارنايى شوت اشىپ, 50 پايىزىن اۋدارامىز. شەتەل اسقان اكتيۆتىڭ 50 ميلليارد دوللارىن قايتارا الساق, ۇلتتىق قورداعى قارجى 100 ميللياردقا جەتەدى. كولەم ارتقان سايىن ينۆەستيتسيالىق كىرىس تەك كوبەيەتىنى بەلگىلى. ۇلتتىق قورعا دا ءتۇرلى سەبەپ ايتىپ, قول سالا بەرمەيىك. بيۋدجەت تاپشىلىعىن ۇلتتىق قور اۋدارىمدارى ارقىلى تولتىرىپ وتىرمىز. دەمەك ەلدەگى بيۋدجەت ساياساتىن قايتا قارايتىن كەز جەتتى».
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى جولى دا ەكونوميكا بلوگىنداعى مينيسترلەردى سىنعا الىپ, ەكونوميكالىق مودەل جوق ەكەنىن جانە جاڭاسىن قۇرۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
بىزگە جاڭا ەكونوميكالىق شەشىم كەرەك. وسىعان دەيىن قابىلدانعان ۇلتتىق جوبالاردىڭ قازىر ەشقانداي ماعىناسى قالماي بارا جاتىر. الەمدىك قاۋىمداستىقتا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ۇلەسى نەسىمەن ەرەكشەلەنەتىنى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ءتۇسىندىرۋى قاجەت. بىراق جاۋاپتى ءالى دە كەشەۋىلدەتىپ جاتىر. ال ءبىز ۋاقىت جاعىنان ۇتىلىپ جاتقانىمىز راس. كەشىگىپ قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ناتيجەسى حالىققا جەتپەيدى.
ماقسات حالىق,
ەكونوميست-ساراپشى