بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر تاراپىنان ادەپ نورمالارىن بۇزۋ, ءتۇرلى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋ دەرەكتەرى ازايىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. مىسالى, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ جانىنداعى ادەپ كەڭەسىندە 2020 جىلى – 65, 2021 جىلى – 59, 2022 جىلى 39 تارتىپتىك ءىس قارالىپ, ادەپ نورمالارىن بۇزۋ دەرەگى وتكەن جىلى 14%-عا ازايعان. ال ادەپ كەڭەسىندە قارالاتىن ماسەلەلەردىڭ جارتىسىنا جۋىعى پروفيلاكتيكالىق سۇراقتارعا ارنالىپ وتىر.
وسى ورايدا, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر تاراپىنان زاڭنامانىڭ, ادەپ كودەكسى نورمالارىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن اگەنتتىك پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردى كۇشەيتىپ وتىرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ونىڭ ىشىندە پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىندا, ونىڭ وبلىستارداعى فيليالدارىندا ادەپ سەمينارلارىن ۇيىمداستىرۋ قولعا الىنعان. بۇدان بولەك اگەنتتىكتىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرى اۋدان, اۋىل دەڭگەيىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرمەن, قوعام بەلسەندىلەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ شارالارىن تۇراقتى ۇيىمداستىرىپ كەلەدى.
مەملەكەتتىك قىزمەتتە ءوز ىسىنە ادال, ادەپتەن وزبايتىن, وتانشىل, سىبايلاس جەمقورلىققا ويىمەن دە, ىسىمەن دە قارسى ازاماتتاردىڭ بۇگىندە كوپ ەكەنىنە كۇماندانۋعا بولماس. ماسەلە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اراسىندا كەزدەسۋىن بولدىرماۋ جانە ادالدىق پەن ادىلدىكتىڭ, قاراپايىمدىلىقتىڭ نەگىزى قۇندىلىققا اينالۋى ءۇشىن قانداي يدەيا, قانداي قۋات كەرەك ەكەندىگىندە. تەك قاتاڭ جازالاۋمەن ماسەلە شەشىلسە, جازانىڭ ەڭ اۋىر ءتۇرى بار ەلدەردە قىلمىس بولماس پا ەدى؟ وسى ساۋال شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ ء«ۇش انىق» شىعارماسى مەن «ۇجدان» شاعىن اڭگىمەسىن وقىپ وتىرعاندا سانانى مازالايدى. راسىندا كۇردەلى ساۋال. ادالدىق پەن ادىلدىك, زاڭ ۇستەمدىگى ماسەلەسى – قوعامدىق عىلىم سالاسىندا, قۇقىق فيلوسوفياسىندا وزەكتى تاقىرىپتىڭ ءبىرى. دەگەنمەن, ادالدىق پەن ادىلدىكتىڭ, زاڭنىڭ قوزعاۋشى كۇشى, قۋاتى نە دەگەن ساۋالدىڭ كۇرمەۋى قيىن.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركىستاندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا: «وتانشىلدىق, ادامگەرشىلىك, بىلىمپازدىق, ناعىز مامان بولۋ, ۇنەمشىلدىك, ەڭبەكقورلىق, ەل مەن جەرگە جاناشىرلىق سياقتى اسىل قاسيەتتەر بارىنەن بيىك تۇرۋعا ءتيىس. وسىنداي ىزگى قاسيەتتەردىڭ ءبارىن بويىنا سىڭىرگەن جاندى ادال ازامات دەگەن ءبىراۋىز سوزبەن سيپاتتاۋعا بولادى», دەپ ادىلەتتى قازاقستاندى ادال ازاماتتار قۇراتىنىن باسا ايتتى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس, ەلىمىزدە حالىقتىڭ 99%-دان استامى ساۋاتتى, ال ينتەرنەت جۇيەسىنەن الىنعان كەيبىر مالىمەت بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردىڭ 92,4%-نىڭ كاسىبي ءبىلىمى بار بولسا, ولاردىڭ 40,5 پايىزىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ديپلومى بارى كورسەتىلگەن. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ 93%-دان استامى جوعارى ءبىلىمدى. 2017-2021 جىلدار ارالىعىندا «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسى تۇلەكتەرىنىڭ سانى – 6, پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىن ءبىلىم العاندار – 20 پايىزعا, شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىن اياقتاعان قىزمەتشىلەردىڭ سانى 2 ەسەگە ۇلعايعان. دەسە دە, جالپى قوعامنىڭ ءتۇرلى سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازاماتتار اراسىندا ءتۇرلى اكىمشىلىك, قىلمىستىق, تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعاندار, سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس جاساعانى ءۇشىن سوتتىڭ ايىپتاۋ ۇكىمى شىعىپ جاتقانداردىڭ بار ەكەنىن جوققا شىعارا المايمىز. سوندا, قوعامدا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازاماتتاردا جوعارى ءبىلىمىنىڭ بولۋىنا قاراماستان ولاردىڭ اراسىنان زاڭ بۇزۋشىلىققا باراتىنداردىڭ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ىشىندە ادەپ كودەكسىن ساقتامايتىنداردىڭ, جەمقورلىققا جول بەرەتىندەردىڭ كەزدەسۋى, ءبىلىم قۋاتىنىڭ ادامدى تاربيەلەۋدەگى كۇشىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن بولسا كەرەك. الاش زيالىسى ءاليحان بوكەيحاننىڭ «ۇلتىنا, جۇرتىنا قىزمەت قىلۋ بىلىمنەن ەمەس, مىنەزدەن» دەيتىنى وسىعان كەلىپ ساياتىنداي.
جوعارىدا ءبىز ايتىپ وتكەن ء«ۇش انىق» شىعارماسىندا شاكارىم ىنساپ, ادىلەت, مەيىرىم قوسىلىپ «ۇجداندى» قۇرايتىنىن ايتادى. ەگەر وسى ۇجداندى قۇرايتىن ءۇش ۇعىمعا زەر سالساق, ىنساپ – قاناعاتشىلدىقتى كورسەتسە, ادىلەت – ادالدىق پەن شىنشىلدىقتى, مەيىرىم – ادامعا, ەلىڭە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى بەينەلەيدى. دەمەك, ۇجدان ادامنىڭ جاساعان جاقسىلىعى مەن تيگىزگەن زالالىن ءتىزىپ تۇراتىن, سانادان وشپەيتىن ىشكى داۋىس, ادامنىڭ وزگەدەن جاسىرعانىمەن وزىنە ءاردايىم بەلگىلى بولىپ تۇراتىن ىستەرى, ارەكەتى. الايدا, ۇجدانعا نانا الماعان كىسى ءوزىنىڭ جاساعان قياناتىنىڭ ءىزىن بىلدىرمەۋدىڭ ايلاسىن تاۋىپ, ءوزىن الداپ ءومىر سۇرمەك كەرەك. حالىق اراسىندا «كۇندىز كۇلكى, تۇندە ۇيقىدان ايىرىلۋ» دەگەن تەڭەۋ بار. ياعني ىشكى داۋىستىڭ ايقايى, ونىڭ ىستەگەن ءىسى ءۇشىن جوعارىدا ايتقان ۇجداننىڭ مازالاۋى رەتىندە قابىلدانۋى قاجەت. شاكارىمنىڭ ەكى دۇنيەگە دە كەرەكتى ءىس ۇجدان دەيتىنى دە وسىدان. ويشىلدىڭ «ۇجدان» دەيتىن اڭگىمەسى ارقىلى ءبۇتىن ءبىر قاۋىمنىڭ ۇيقىسىزدىق دەرتىنە شالدىعىپ, ونىڭ ەمىن تابۋداعى ىزدەنىسىن سۋرەتتەۋدەگى شەبەرلىگىنە تاڭعالاسىز. شاكارىم زاڭ جازىپ, اركىمنىڭ نە ىستەيتىنىن, نەنى ىستەمەيتىنىن قاعازعا ءتۇسىرۋ ارقىلى جانە حالىققا سول زاڭدى ءتۇسىندىرىپ, وقىتۋ, زاڭمەن ءومىر ءسۇرۋ ناتيجەسىندە عانا ادامعا مازا بەرمەيتىن ۇجداننىڭ جالعىز ەمىن تابۋعا بولاتىنىن كورسەتەدى. زاڭمەن ءومىر سۇرگەندە عانا ۇجدان ۇيقىڭدى بۇزعانىنا قاراماستان, قانشا مازالاسا دا, نە جاساسام دا زاڭ جولىمەن جاسادىم دەپ ۇيقىسىزدىق دەرتىنەن ايعۋعا بولاتىنىن جازادى. شاعىن اڭگىمەنىڭ ارقاۋى بولعان ۇجدان ادامدى زاڭمەن ءومىر سۇرۋگە باستايتىن قۋاتقا اينالىپ وتىر.
وركەن بالاجانوۆ,
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى
اگەنتتىگىنىڭ تۇركىستان وبلىسى
بويىنشا دەپارتامەنت باسشىسى