ديۆيدەندتەر ديناميكاسى

KASE يندەكسى, ياعني قازاقستان اكتسيالار نارىعىنىڭ ينديكاتورى بيرجانىڭ رەسمي تىزىمىندەگى ءىرى, قارجىلىق تۇراقتى كومپا­نيا­لار شىعارعان ەڭ ءوتىمدى اكتسيالاردىڭ جالپى نارىقتىق قۇنىنىڭ وزگەرۋىن كور­سەتەدى. وسى جىلدىڭ شىلدەسىندە بۇل ين­دەك­ستىڭ ءمانى 2,9%-عا ءوسىپ, ايدىڭ سوڭىنا قاراي 3 707 تارماقتى قۇرادى. وسى كەزەڭدە وكىلدىك قورجىن اكتسيالارىمەن مامىلەلەر كولەمى 14,9 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, ماۋسىم ايىنداعى كورسەتكىشتەردەن 68%-عا كوپ بول­دى.

جەرگىلىكتى نارىقتاعى باسقا ينۆەس­تي­تسيالىق قۇرالدارمەن سالىستىرعاندا اكتسيالار ينۆەستورلارعا باسەكەلەستىك ارتىق­شىلىق بەرەدى. بۇلار مەملەكەتتىك با­عا­لى قاعازدارعا سالىنعان ينۆەستي­تسيا­لار­عا قاراعاندا كوبىرەك كىرىستىلىككە قول جەتكىزە الادى. قازاقستان قور بيرجاسىندا 223 ەميتەنتتىڭ مەملەكەتتىك ەمەس باعالى قاعازدارى ساۋدالانادى. ونىڭ ىشىندە «حالىق بانكى», Kaspi, «بانكتسەنتركرەديت», Kcell ءموبيلدى وپەراتورى مەن «قازاق­تە­لەكوم» تەلەكوممۋنيكاتسيالىق كوم­پانياسى, KEGOC جۇيەلىك وپەراتورى, سونداي-اق «قازا­تومونەركاسىپ», «قازترانسويل» جانە «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كوم­پا­نيا­لارىنىڭ اكتسيالارى KASE يندەكسىن ۇسىنادى. وتكەن جىلى 9 يندەكس قور­جى­نى كومپانياسىنىڭ التاۋى ديۆيدەند تولەدى. نەگىزىنەن ولار­دىڭ اك­تسيا­لا­رىنىڭ كىرىستىلىگى – 5-6% توڭى­رە­گىندە. الدىڭعى شەپتە ‒ ءبىر اكتسياعا شاق­قان­داعى كىرىستىلىكتىڭ شامامەن 15%-ى بار حالىق بانكى مەن ديۆيدەندتىك كىرىس­­تىلىگى 7,1%-دى قۇرايتىن KEGOC. دەگەن­مەن 15% ديۆيدەندتىك كىرىستىلىك ايا­سىندا حالىق بانكى ينۆەستورلارى ءبىر اك­­تسياعا تەك 25 تەڭگە پايدا الادى. 5% كىرىس­تى­لىكپەن «قازترانسويل» قاعاز­دا­­رىن ساتىپ العاندار ءبىر اكتسياعا 39 تەڭگە عانا يەلەنەدى. «قازمۇنايگاز» اك­تسيو­نەرلەرىنىڭ كىرىسى شامامەن – 500 تەڭگە. ال «قازاقتەلەكوم», Kcell جانە «بانك­تسەنتر­كرەديت» بىلتىر ءوز اك­تسيو­نەر­لەرىنە ديۆيدەندتەر تولەمەۋگە شەشىم قابىلدادى.

بۇل جاعدايدا «قازاقتەلەكومنىڭ» دي­ۆي­دەندتەردى كەيىنگە قالدىرۋى 5G تەح­­­نو­لو­گيالارىن دامىتۋ ءۇشىن كوم­پا­نيانىڭ كۇردەلى شىعىندارىنىڭ سالدارى بولۋى مۇمكىن دەپ سانايدى ساراپشىلار. ۇسىنىلىپ وتىرعان ديۆيدەندتىڭ مولشەرى 3 038 تەڭگە, بۇل الدىڭعى تولەمنەن 15%-عا تومەن. «قازترانسويل» اق بىلتىر ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءبىر اكتسياعا 26 تەڭگە تولەۋ ۇسىنىسىمەن تاڭعالدىردى. بۇعان دەيىن ۇلتتىق كومپانيا ءبىر اكتسياعا 132 تەڭگە تولەگەنىن ەسكەرسەك, بۇل نارىق ءۇشىن كۇتپەگەن شەشىم بولعانى انىق. كومپانيا قارجىلىق پروبلەمالى «استراحان-ماڭعىشلاق» سۋ قۇبىرىن قايتا قۇرۋ مەن كەڭەيتۋ جوباسى ءۇشىن جەڭىلدىكتى وبليگاتسيالار شىعارعان. «قازمۇنايگازعا» كەلسەك, ۇلتتىق كومپانيا بۇل نارىقتا جاڭا ويىنشى سانالادى.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ساۋدا-ساتتىقتا بولشەك ينۆەستورلاردىڭ كوپتى­گى­نە بايلانىستى اكتسيالاردىڭ ءوزىن قا­لاي ۇستايتىنىن بولجاۋ قيىن بولعان. بىراق ينۆەستورلار قاعازداردى ساتپاۋدى ۇيعارعان. ديۆيدەندتەردىڭ سوڭعى مولشەرى كۇتىلگەن 328-410 تەڭگەدەن اسىپ, 491,71 تەڭگەنى قۇرادى. «قازاتومونەركاسىپ» اكتسيونەرلەرى مامىرداعى اكتسيونەرلەردىڭ جىلدىق جالپى جينالىسىندا (اججج) 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 774,88 تەڭگە ديۆيدەندتەر تولەۋدى بەكىتتى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 11,6%-عا از. بىراق شەشىم كومپانيانىڭ ديۆيدەندتىك ساياساتىنا سايكەس كەلدى. وسىعان بايلانىستى تازا پايدانىڭ ءبىر اكتسياعا 1 342 تەڭگەگە دەيىن ءوسۋى تولەنگەن قاراجات دەڭگەيىنە تىكەلەي اسەر ەتكەن جوق. اعىمداعى ديۆيدەندتىك كىرىستىلىگى – شامامەن 6%. ايتا كەتۋ كەرەك, لوندون قور بيرجاسىندا جاھاندىق دەپوزيتارلىق قولحات ءۇشىن (جدق) تازا ديۆيدەندتەردىڭ مولشەرى (سالىقتاردى شەگەرگەندە) 1,7885 دوللار دەپ كورسەتىلگەن. Kaspi Bank بولسا ءتورت توقسان بويى ديۆيدەندتەر تولەپ كەلەدى. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا فينتەح جالپى سوماسى 1 700 تەڭگەگە ءۇش رەت تولەم جاسادى, بۇل 2021 جىلعى ناتيجەدەن 1 771 تەڭگەگە از. ال «بانك تسەنتركرەديت» ديۆيدەندتەر تولەمەيدى دەپ كۇتىلۋدە. بىراق مەملەكەتتەن الىنعان اقشانىڭ قايتارىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, تولەم ىقتيمالدىعى جىل سايىن ارتىپ وتىر.

تۇراقتى ديۆيدەندتىك ساياسات ‒ كومپا­نيانىڭ تابىستىلىعىنىڭ, سەنىمدىلىگىنىڭ بەلگىسى. 2022 جىلى KEGOC جۇيەلىك وپە­را­تورى ءوز اكتسيونەرلەرىنە شامامەن 30 ملرد تەڭگە ديۆيدەند جىبەردى. ءار اكتسياعا ەسەپتەگەندە 116 تەڭگەدەن پايدا شىقتى. KEGOC اكتسيالارى جوعارى وتىمدىلىك ۇدەرىسى مەن ءوسۋ تۇراقتىلىعىن كورسەتتى. كومپانيانىڭ اكتسيالارى قور بيرجاسىندا ورنالاستىرىلعان ساتتەن باستاپ اكتسيالاردىڭ باعاسى ءۇش ەسەدەن اسا, 505 تەڭگەدەن 1 577 تەڭگەگە دەيىن ءوستى (2023 جىلعى شىلدە). وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كومپانيا 30,1 ملرد تەڭگە مولشەرىندە ديۆيدەندتەر تولەندى. جالپى, العاشقى حالىقتىق IPO-دان KEGOC جالپى سوماسى 218 ملرد تەڭگەدەن اسا ديۆيدەندتەر تولەدى. قاعازدار ورنالاستىرىلعان ساتتەن باستاپ اكتسيونەرلەر ءۇشىن كىرىستىلىك 316%-دى قۇرادى. KEGOC-تىڭ العاشقى حالىقتىق IPO ناتيجەسىندە سۇرانىس ۇسىنىستان 27%-عا اسىپ تۇسكەن.

KEGOC ەركىن اقشا اعىنىنا, تاريحي تومەن قارىز جۇكتەمەسى مەن تۇراقتى نەسيەلىك رەيتينگكە يە. نارىقتىڭ كاسىبي قاتىسۋشىلارىنىڭ بولجامى بويىنشا KEGOC اكتسيالارى ءبىر دانا ءۇشىن 1 845 تەڭگەگە دەيىن قىمباتتاۋى مۇمكىن. باعالاۋ كومپانيانىڭ وڭ قارجىلىق ەسەپ­تىلىگى, وپەراتسيالىق پايدانىڭ بيىل 72%-عا ارتۋى, بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى تەتى­گىنىڭ ەنگىزىلۋى جانە ونىڭ شەڭبەرىندە تاريف­تەردىڭ وزگەرۋى سەكىلدى بىرقاتار قو­لاي­لى فاكتورعا نەگىزدەلگەن. بۇگىندە ەنەرگياعا سۇرانىس ۇنەمى ءوسىپ كەلە جات­قاندىقتان, ماگيسترالدى جاڭارتۋ, قو­سىمشا كاپيتال تارتۋ, بۇل تاراپتا جان-جاقتى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ وزەكتى. كومپانيانىڭ قور نارىعىنداعى باستى اكتيۆى ‒ ۇزىندىعى 27 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق­تايتىن ۇلتتىق ەلەكتر جەلىسى. ەنەر­گيانى جەلىلەر ارقىلى بەرۋدى جانە ءوندىرۋ مەن تۇتىنۋدى تەڭەستىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن كومپانيانىڭ اكتسيالارى ءاردايىم ءوسۋ ۇستىندە. بيىل وڭتۇستىك ايماقتىڭ ەلەكتر جەلىسىن جانداندىرۋ جانە باتىس قازاق­ستاننىڭ ەنەرگوجۇيەسىن رەسپۋبليكا بەج-مەن بىرىكتىرۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسىپ جاتىر.