وڭىردەگى ءبىلىم سالاسىندا ۇزاق جىل بويى شەشىمىن تاپپاي قوردالانىپ قالعان كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ورىن العاندىعى بەلگىلى. ماسەلەن, ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى جاعدايداعى ءبىلىم وشاقتارى. بيىل وسى كەمشىلىكتەردەن ارىلۋ ءۇشىن بىرقاتار تىندىرىمدى ءىس جۇزەگە اسىرىلدى.
اتا-انالار زامان تالابىنا ساي جابدىقتالعان, قۇرىلىسشى قالاعىنان جاڭا شىققان, وقۋشىلار ءۇشىن ىستىق ۇيا – جاڭا مەكتەپتەردىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىن تاعاتسىزدانا كۇتەدى. كونەدەن ارىلىپ, كوپتەن كۇتكەن ىزگى وي ىلكىمدىلىكتىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتسا, شىن مانىندە ىلگەرىلەۋدىڭ كەپىلى ەمەس پە؟ وسى جىلى تسەلينوگراد, ارشالى, اقكول اۋداندارىندا, سونداي-اق كوكشەتاۋ, قوسشى قالالارىندا 2092 ورىندىق بەس بىردەي ءبىلىم ورداسى پايدالانۋعا بەرىلمەك.
– جاڭا ءبىلىم وشاقتارىن سالۋ ءۇش اۋىسىمدىق وقۋدى قىسقارتادى, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى شوقان ورازالين. – اسىرەسە قوسشى قالاسى مەن ارشالى اۋدانىندا مەكتەپ جەتىسپەي, قيىندىق تۋىپ تۇرعان بولاتىن. بۇل ارادا قيىندىقتىڭ تۋىنداۋ سەبەبىن ءسال عانا تارقاتىپ ايتا كەتسەك, ارتىقتىعى بولماس. ماسەلەن, وسىدان ءۇش جىل بۇرىن تسەلينوگراد اۋدانىندا 14 مىڭ وقۋشى بولسا, بۇگىندە ولاردىڭ سانى 21 مىڭعا جەتىپ وتىر. استانا توڭىرەگىنە قونىس اۋدارۋشىلار كوپ. الداعى ۋاقىتتا وڭىردە 18 جاڭا مەكتەپ سالىنادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. وبلىستاعى 536 ءبىلىم وشاعىنىڭ 352-ءسى – شالعايداعى اۋىلداردا ورنالاسقان شاعىن جيناقتى مەكتەپتەر. ولاردىڭ دا ماسەلەسى شاشەتەكتەن. ءبىز بۇل تاراپتاعى جۇمىستى جولعا قويدىق.
ءبىر قۋانىشتىسى, وقۋشىلار سانى ءبىرشاما ءوسىپ كەلەدى. جاڭا وقۋ جىلىندا وبلىستاعى 542 ءبىلىم وشاعىندا 137 مىڭ وقۋشى ءبىلىم الماق. ونىڭ 14 359-ى – ءبىرىنشى سىنىپ وقۋشىلارى.
ءبىلىم سالاسىنا قىرۋار قارجى قاراستىرىلعان. ايتالىق, وڭىردەگى 101 ءبىلىم وشاعىن كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋدەن وتكىزۋگە 9,3 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ۇزاق جىل بويى كۇردەلى جوندەۋ وتكىزىلمەگەن 44 مەكتەپكە 8,6 ملرد تەڭگە باعىتتالعان. مەردىگەرلەر جوندەۋ جۇمىستارىن جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اياقتايمىز دەپ سەندىرىپ وتىر. ايتسە دە, جوندەلىپ جاتقان مەكتەپتەردىڭ جەتەۋىندە جۇمىس ۋاقتىلى بىتپەي قالۋى مۇمكىن. مەردىگەرلەردىڭ پىكىرىنشە, قۇرىلىس ماتەريالدارى قىمباتتاپ كەتكەن. ەڭ باستىسى, جارتى عاسىر جوندەلمەگەن كەيبىر عيماراتتاردى جوندەۋ بارىسىندا جوسپاردا كورسەتىلمەگەن قوسىمشا جۇمىس پايدا بولعان. ال ول ءبىرشاما ۋاقىت پەن قاراجاتتى قاجەت ەتەدى. ەگەر ۇلگەرە الماي جاتسا, وقۋشىلاردى جاقىن ماڭداعى مەكتەپتەرگە ۋاقىتشا تاسىمالداۋعا تۋرا كەلەدى.
وسى جىلى وبلىستىڭ اۋداندارى مەن قالالارىندا 5552 ورىندىق 12 ءبىلىم وشاعىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ماقساتقا 600 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن. مىنە, وسى ۋاقىتتا سالاداعى قولبايلاۋ كۇرت ازايىپ, سەرپىن الادى دەگەن ءۇمىت بار.
ءبىلىم وشاقتارىن كادرمەن قامتاماسىز ەتۋ دە ايرىقشا ماڭىزعا يە. بيىل وبلىستىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا جوعارى وقۋ ورنىن تامامداعان 154 تۇلەك كەلدى. ايتسە دە, كادر تاپشىلىعى ءالى بار. ماسەلەن, ءبىلىم وشاقتارىنا 200-گە جۋىق مۇعالىم قاجەت. مەكتەپ وقۋشىلارىن ىستىق اسپەن قامتاماسىز ەتۋ جولعا قويىلماق. بۇل جۇمىس وبلىستىڭ ءبىلىم وشاقتارىنىڭ بارلىعىندا ىلكىمدى ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. وسى جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا وبلىستىق ءماسليحات سەسسياسىنىڭ شەشىمىمەن باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىن تەگىن تاماقتاندىرۋعا قوسىمشا 1,4 ملرد تەڭگە قاراجات باعىتتالدى. جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ 59 مىڭ باستاۋىش سىنىپ وقۋشىسى تەگىن تاماقتانادى. سونداي-اق مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارى دا وسىنداي قامقورلىققا بولەنبەك.
2023-2024 وقۋ جىلدارىندا 1-2 سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» ءپانى بويىنشا ءبىلىم بەرۋگە قاجەتتى ەلەكتروندى وقۋلىقتار جەتكىلىكتى الىندى. سونداي-اق ادىستەمەلىك ادەبيەتتەرمەن دە قامتاماسىز ەتىلدى. ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ بويىنشا وقۋلىقتاردى قوسىمشا ساتىپ الۋ جۇرگىزىلۋ ۇستىندە. مەكتەپ كىتاپحانالارىنىڭ قورىن سۇرانىسقا يە, وقۋشىلارعا رۋحاني ءنار بەرەتىن كوركەم ادەبيەتپەن تولىقتىرۋعا 180 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن. وقۋلىقتار مەن ادىستەمەلىك كەشەندەردى ساتىپ الۋعا 906,7 ملن تەڭگە باعىتتالعان.
وڭىردەگى كوللەدجدەردەگى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ 80 پايىزى تەگىن وقيدى. ولاردىڭ سانى 17 مىڭ ادامدى قۇرايدى. جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا 5800 مەكتەپ تۇلەگى قازىرگى كۇنى سۇرانىسقا يە بولىپ وتىرعان ماماندىقتاردى يگەرە باستايدى. ءبىر جاقسىسى, جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ وتىنىمدەرىنە وراي كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجدەرگە 500-دەن استام ءبىلىم الۋشى قابىلدانادى. وڭىردەگى كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم وشاقتارى 500-دەن استام كاسىپورىنمەن ىنتىماقتاسقان. كاسىپورىن ماماندارى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋگە دە قاتىسا الادى. ءبىلىم الۋشىلاردى دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىس تا جالعاسىن تاپپاق. بۇگىنگى تاڭدا بۇل جۇمىستىڭ اياسىنا بارلىعى ءتورت مىڭعا جۋىق ءبىلىم الۋشىنى قامتيتىن 28 كوللەدج ەنگىزىلىپ وتىر.
ەندىگى ءبىر ماسەلە – جاتاقحانا. شىنتۋايتىندا, بۇل – ءالى شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە. وبلىس ورتالىعىندا 300 ورىندىق 4 ستۋدەنتتىك جاتاقحانانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل جۇمىس اياقتالعاننان كەيىن اۋىرتپالىق جۇگى جەڭىلدەي تۇسپەك.
سالاداعى سەرپىندى شارۋانىڭ ارقاسىندا قيىن ءتۇيىننىڭ كۇرمەۋى شەشىلىپ كەلەدى. ەڭ باستىسى, ەل بولاشاعى جاس تولقىننىڭ زامان تالابىنا ساي بەرىك ءبىلىم, ءتالىمدى تاربيە الۋىنا تولىق مۇمكىندىك بار.
اقمولا وبلىسى