مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركىستاندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا ۇلت كەلەشەگىنە كەپىل بولاتىن وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاعا سالدى. وقۋ – وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ءبىلىمىن, تاربيەسىن جانە مادەنيەتىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى. ال بالالاردىڭ كوپشىلىگى العاشقى كىتاپپەن مەكتەپ قابىرعاسىنىڭ كىتاپحاناسىندا تانىسادى. بۇگىنگى تاڭدا مەكتەپ كىتاپحانالارىنىڭ جاعدايى قالاي؟ كىتاپحاناشىلاردىڭ جالاقىسى قانشا؟ مەكتەپ كىتاپحانالارىنىڭ تسيفرلاندىرۋ ساتىسىنا ءوتۋ ۇدەرىسى قالاي باستالىپ, جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر؟ وسى تۋرالى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پەداگوگيكالىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى ءاليا سايدەمباەۆا ايتىپ بەردى.
– ءاليا شۋراتقىزى, مارتەبەسى ايقىندالماعان, كوشكە ىلەسىپ كەلە جاتقانىمەن, الەۋمەتتىك ورتاداعى ناسيحاتىنىڭ كەمدىگىنەن ياكي باسقا سەبەپپەن جۇمىسى كولەڭكەدە كورىنبەي جاتاتىن ءبىلىم سالاسىنداعى نازىك ماسەلەلەردىڭ ءبىرى كىتاپحانا قىزمەتى بولسا كەرەك. كىتاپحانالاردىڭ بۇگىنگى احۋالى قالاي؟
– بۇگىنگى تاڭدا كوپتەگەن مەكتەپ كىتاپحانالارىنىڭ جۇمىس فورماتى سىن كوتەرمەيدى. كەيىنگى جىلدارى كىتاپحاناشىلاردىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ, ولاردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ جانە جۇمىسىنىڭ جاڭا تالاپتارعا ساي بولۋى قايتا قاراستىرىلدى. ولاردى پەداگوگيكالىق كادرلار ساناتىنا ەنگىزۋ بويىنشا باستاما كوتەرىلدى. سەبەبى ءبىلىم سالاسىندا كىتاپحاناشىلاردىڭ جالاقىسى اركەز ەڭ تومەن بولىپ كەلدى. بىلتىر مادەنيەت سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن كىتاپحاناشىلاردىڭ جالاقىسى كوتەرىلدى, بىراق مەكتەپ كىتاپحاناشىلارىنىڭ جالاقىسى سول كۇيىندە قالدى. ەندى كىتاپحاناشىلارعا پەداگوگ ستاتۋسىن تاعايىنداپ, جالاقىسىن كوتەرۋ ماسەلەسى دە جاقىن ارادا شەشىمىن تاپپاق. بۇل – كەرەمەت باستاما. سول سياقتى قازىرگى جاستاردىڭ كوبى اقپاراتتى تسيفرلىق تەحنولوگيالار ارقىلى پايدالاناتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, كىتاپحانالاردى تسيفرلاندىرۋ ساتىسىنا دا كەلدىك.
– بۇگىنگى تاڭدا ەلدەگى كىتاپحانا قورى تۋرالى تولىققاندى اقپارات جوق. سول سەبەپتى قازاقستانداعى مەكتەپ كىتاپحانالارىنىڭ جۇمىسىن اۆتوماتتاندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋعا بايلانىستى بىرقاتار ءىس-شارا تىزبەگىن جۇزەگە اسىرۋ ءىسى قولعا الىنعان بولاتىن. ناتيجەسىنەن حاباردار ەتە الاسىز با؟
– وڭىرلەردىڭ كىتاپحانالارىندا كەيىنگى جىلدارى كىتاپ قورى ەش تولىقپاعان. تسيفرلاندىرۋ اتىمەن جوق. جىل سايىن تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسىنا سايكەس ەلەكتروندى كىتاپتارعا ءوتۋ ماسەلەسى العا تارتىلادى. الايدا كىتاپتاردى تولىقتاي ەلەكتروندى جۇيەگە ەنگىزۋ – قازىرگى كۇننىڭ ءبىز ءالى جەتپەگەن بەلەسى. بىردە-ءبىر مەكتەپ كىتاپحاناسىندا ەلەكتروندى كىتاپتار جوق. سونداي-اق وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ سايتىندا جۇكتەلگەن كىتاپ قورىنىڭ بارلىعى قولجەتىمدى ەمەس. سەبەبى ولار پلانشەت پەن سمارتفون تەلەفوندارىندا اشىلا بەرمەيدى. اتاپ وتسەك, قولدانىستاعى اۆتوماتتاندىرىلعان باعدارلامالار كىتاپحانالىق جازبالاردى تەك ءوز كىتاپحاناسىنىڭ شەگىندە جۇرگىزۋگە ارنالعان. بۇل رەتتە دەرەكتەر بازاسىن باسقا كىتاپحانالارمەن سينحرونداۋ جوق, سايكەسىنشە ەلىمىزدىڭ كىتاپحانا قورى تۋرالى تولىق اقپارات جوق. سونداي-اق قولدانىستاعى اۆتوماتتاندىرىلعان كىتاپحانا باعدارلامالارى باستاپقى نۇسقا نەگىزىندە جۇمىس ىستەيدى, ياعني ەشقانداي باعدارلاما جاڭارتۋىنسىز جۇمىس ىستەۋ. بۇدان باسقا, اۆتوماتتاندىرىلعان كىتاپحانا باعدارلامالارىندا قاۋىپسىزدىك جانە دەرەكتەردى ساقتاۋ ءۇشىن رەزەرۆتىك كوشىرمەنىڭ بولماۋى دا ەلەۋلى كەمشىلىك. Egov جانە ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ دەرەكقورىمەن سينحرونداۋ جوق. جۇيەنى جەتىلدىرۋ جانە جاڭارتۋ بويىنشا كىتاپحاناشىلارمەن جۇمىس جۇرگىزىلمەيدى. وسى اۆتوماتتاندىرىلعان كىتاپحانالىق ەسەپكە الۋ جانە مالىمەتتەر بازاسىنداعى كىتاپحانا قورىن ەسەپكە الۋ كەزىندە كەڭەيتۋگە جانە وزگەرتۋگە بولمايدى. تىپتەن كىتاپحانا قورىن كودتاندىرۋدىڭ بىرىڭعاي ۇدەرىسىنىڭ بولماعانى ءبىزدىڭ تسيفرلاندىرۋ داۋىرىنە قادام باسۋىمىزدى تەجەدى.
– سونىڭ سالدارىنان قازىرگى كۇنى بىرىڭعاي كىتاپحانالار قىزمەتىنىڭ جوقتىعىنان ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى كىتاپحانالار ءبىرتۇتاس كىتاپحانالىق جۇيە رەتىندە قالىپتاسپاي وتىر. سولاي ما؟
– ەڭ ۇلكەن ماسەلە – ءار ءوڭىردىڭ ءوز باعدارلاماسىن ساتىپ الۋى. باعدارلامانىڭ ءتيىستى تۇردە جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ءبىلىم باسقارمالارى تەكسەرە بەرمەيدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ تۋرالى جولداۋىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار 2023 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا دەيىن مەكتەپ كىتاپحانالارىن ترانسفورماتسيالاۋدى, ەلەكتروندى اقپاراتتىق رەسۋرستاردىڭ دەرەكقورى بار قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ الاڭدارىنا اينالدىرۋدى جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىس بولاتىن. وسى جولدا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ءبىراز جۇمىس اتقارىلدى.
– وسى رەتتە ەلىمىزدە كىتاپحانا قورىنىڭ تولىق تەحنولوگيالىق تسيكلدەرىن جەتىلدىرىپ جۇزەگە اسىراتىن «Qazaq mura» كىتاپحانالىق جۇمىستى اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسى قولدانىسقا ەنگىزىلگەنىن بىلەمىز.
– اتالعان جۇيەنىڭ ءتيىمدى تۇستارىنىڭ ءبىرىن ايتا كەتسەم, ماسەلەن, بۇرىن كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرىنە ينۆەنتاريزاتسيا جاساۋ بiرنەشە اپتاعا سوزىلسا, بۇگىندە ول 15 مينۋتتا جاسالادى. جاڭا كىتاپتاردى بازاعا جۇكتەپ, ولاردى تىركەۋگە اپتالاپ ۋاقىت كەتەتىن. ال قازىر بارلىق مەكتەپ كىتاپحانالارى ۇلتتىق كىتاپ پالاتاسىمەن ينتەگراتسيالانعان ورتاق جۇيەدە جۇمىستارى جولعا قويىلعان. ياعني «Qazaq mura» جۇيەسى ارقاسىندا كىتاپحاناشىلار مەن ولاردىڭ جۇمىس بارىسى تولىقتاي وڭتايلاندىرىلعان. جاڭا جۇيە كىتاپحانانى اۆتوماتتاندىرىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار وقۋشىلار ءۇشىن «OQU» ءموبيلدى قوسىمشاسىن ۇسىنادى. بۇل جەردە ءاربىر وقۋشى كەز كەلگەن كىتاپقا تاپسىرىس بەرىپ قانا قويماي, قاجەت كىتاپتىڭ قوردا بار-جوعىن تەكسەرە الادى. سونداي-اق جۇيەدە مەكتەپ كىتاپحانالارىنىڭ قولدانىستاعى كىتاپتارىنىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسى مەن 300-دەن اسا باسقا دا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ۇسىنعان كىتاپتار ءتىزىمى تەگىن ءارى قولجەتىمدى.
كىتاپ – عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ بۇلاعى. كىتاپحانا ءىسى ەلىمىزدىڭ مادەني سالاسى رەتىندە اقپاراتتىق ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ جەمىسى بولىپ سانالادى. سوندىقتان جاڭا قازاقستاندا كىتاپحانا ءىسى قايتا جاندانىپ, مادەني مەكەمەلەر اراسىندا جوعارى دارەجەگە يە بولىپ, مارتەبەسى بيىكتەي تۇسسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. بۇل رەتتە قازىرگى اۆتوماتتاندىرۋ تەحنولوگياسى دامىعان زاماندا مەكتەپ كىتاپحانالارى ءوز جۇمىسىن اۆتوماتتاندىرىپ, تسيفرلىق رەسۋرستارمەن جۇمىس ىستەۋگە تولىعىمەن كوشسە, مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى – جاس ۇرپاققا زامان تالابىنا ساي ءبىلىم بەرۋدەگى ءرولى ارتا تۇسەتىنىنە كۇمان جوق.
اڭگىمەلەسكەن
ايگۇل احانبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى