ول زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى مەن مانىنە توقتالىپ ءوتتى.
ء«بىر جىلدان بەرى ەكونوميكالىق رەسۋرستاردىڭ زاڭسىز شوعىرلانۋىنا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا جۇمىس ىستەۋدە. بىراق ودان ءارى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن جاڭا تاسىلدەردى قولدانۋ كەرەك دەگەن تۇسىنىك قالىپتاستى. بۇگىنگى تاڭدا قولدانىستاعى زاڭناما زاڭسىز م ۇلىكتى قىلمىستىق پروتسەستىك جانە اكىمشىلىك پروتسەستىك تارتىپپەن عانا قايتارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان, زاڭ جوباسى حالىقارالىق تاجىريبەگە, اكتيۆتەردى ازاماتتىق تارتىپپەن ەرىكتى نەمەسە ماجبۇرلەپ قايتارۋعا نەگىزدەلگەن جاڭا راسىمدەردى كوزدەيدى», دەپ جازدى دەپۋتات.
دەپۋتات اكتيۆتەردى قايتارۋ – كۇردەلى پروتسەسس ەكەندىگىن ەسكە سالدى.
«بۇل باعىتتا ازاماتتىق جانە قىلمىستىق ىستەرگە يەك ارتۋ كەرەك جانە كەيبىرىنىڭ ەسكىرۋ مەرزىمدەرى بولادى. انىعىراق ايتقاندا, قولدانىستاعى زاڭناما اكتيۆتەردىڭ ءتيىمدى قايتارىلۋىن قامتاماسىز ەتە المايدى.
زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردى قايتارۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى - ازاماتتىق تاركىلەۋ. بۇل جالپىعا بىردەي قابىلدانعان حالىقارالىق ستاندارتتارعا (سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل سالاسىنداعى كونۆەنتسياعا, بۇۇ, ەىدۇ جانە دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ۇسىنىمدارىنا) جانە ۇزدىك شەتەلدىك تاجىريبەگە سايكەس كەلەدى», دەپ جازدى جاناربەك ءاشىمجان.
دەپۋتات زاڭ قولدانىلاتىن ادامداردىڭ تىزبەسىنە ناقتى كىم كىرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«قازىرگى ۋاقىتتا جاۋاپتى مەملەكەتتىك لاۋازىمداردى اتقارىپ وتىرعان جانە بۇرىن اتقارعان ادامدار. ولارعا كونستيتۋتسيادا كورسەتىلگەن بارلىق لاۋازىمدار, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ سۋديالارى, بۇرىنعى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەلەرى, سۋديالار, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل, بارلىق ساياسي مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەن «ا» كورپۋسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرى جاتادى;
«وليگارحتار» دەپ اتالاتىن نەعۇرلىم ءىرى كاسىپكەرلەر (اكىمشىلىك-بيلىك رەسۋرستارىن, تانىستاردى, ىقپالىن پايدالانۋ ناتيجەسىندە م ۇلىك پەن كىرىس العاندار);
كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور كاسىپورىندارىنىڭ باسشىلارى مەن باسقارۋشىلارى.
سونداي-اق بۇل زاڭ جوعارىدا اتالعان سۋبەكتىلەرمەن اففيليرلەنگەن بەلگىلى ءبىر ادامدار توبىنا دا قولدانىلادى. بۇل تۋىستارىنا, دوستارىنا, جاقىن قاراماعىنداعىلارعا, ياعني ناقتى ەمەس, نومينالدى يەلەرىنە رەسىمدەلگەن اكتيۆتەر مەن زاڭسىز الىنعان م ۇلىكتى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ادال مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە, كاسىپكەرلەرگە جانە ينۆەستورلارعا قورقاتىن ەشتەڭە جوق. زاڭ ۇرلىققا قاتىسى بار سىبايلاس جەمقورلار مەن وليگارحتارعا قارسى جاسالعان», دەپ جازدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار ول وليگارحتار اكتيۆتەردىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن بەرىپ, قالعانىن ساقتاپ قالا الادى دەگەن پىكىرگە بايلانىستى ويىمەن ءبولىستى.
«اكتيۆتەردى قايتارۋ تۋرالى جاڭا زاڭ جوباسى وليگارحتاردىڭ پارا بەرىپ قۇتىلىپ كەتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. اكتيۆتەردىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن بەرىپ, قالعانىن ساقتاپ قالا الادى دەگەن پىكىر بار.
بۇل مۇلدە ولاي ەمەس. سوتتان جاي عانا قۇتىلىپ كەتە المايدى. اكتيۆتەردى قايتارۋ ەرىكتى نەمەسە ءماجبۇرلى سيپاتتا بولۋى مۇمكىن. ەكى ءتۇردىڭ دە زاڭدى نەگىزى بار. زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردى ەرىكتى تۇردە قايتارۋ ۇعىمى مەن بەلگىلى ءبىر قاعيدالارى ەنگىزىلەدى. ەرىكتى ءتارتىپ تۇلعا مەن ۋاكىلەتتى ورگان اراسىنداعى كەلىسىم نەگىزىندە اكتيۆتەردى مەملەكەتكە وتەۋسىز بەرۋدى كوزدەيدى. ەگەر سۋبەكت اكتيۆتەردى ءوز ەركىمەن قايتارماسا, وندا ازاماتتىق پروتسەسس شەڭبەرىندە سوت شەشىمدەرى نەگىزىندە ماجبۇرلەپ تاركىلەۋ قولدانىلاتىن بولادى. ەرىكتى تۇردە قايتارىلعان كەزدە اكتيۆتەردىڭ بارلىعىن نەمەسە ءبىر بولىگىن بەرۋگە بولادى. بۇل ماسەلەنى كوميسسيا قارايدى. ەگەر قاراجاتتى جاسىرۋ فاكتىلەرى نەمەسە وزگە دە قۇقىق بۇزۋشىلىقتار انىقتالسا, وندا تەرگەۋدىڭ بارلىق تەتىگى قايتا ىسكە قوسىلادى», دەپ ءتۇسىندىردى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, اكتيۆتەردى قايتارۋ - بۇل ەرەكشە جۇمىس. مۇندا ءارتۇرلى سالالاردان, ونىڭ ىشىندە ازاماتتىق, قىلمىستىق قۇقىق پەن پروتسەستەن, حالىقارالىق زاڭنامادان, شارتتىق قۇقىقتان ارنايى ءبىلىم قاجەت. سوندىقتان باس پروكۋراتۋرا جانىنان مامانداندىرىلعان ۆەدومستۆو – اكتيۆتەردى قايتارۋ كوميتەتىن قۇرۋدىڭ ءجونى بار. ونىڭ ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيادان ايىرماشىلىعى - راستالعان زاڭنامالىق مارتەبەسى جانە بىلىكتىلىگى جوعارى مامانداردان تۇراتىن شتاتى, ونىڭ ىشىندە جەكە سەكتوردان - اۋديتورلار, قارجى اناليتيكتەرى, باعالاۋشىلار, بۋحگالتەرلەر, نارازىلىق بەرەتىن زاڭگەرلەر, پروكۋرورلار بولادى.
سونداي-اق زاڭسىز الىنعان اكتيۆتەردى قايتارۋ پروتسەسىنىڭ اشىق بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تۇراقتى نەگىزدە جۇمىس ىستەيتىن كوميسسيا قۇرىلادى.
«كوميسسيانىڭ قۇرامىنا قوعام قايراتكەرلەرى, دەپۋتاتتار, ۇكىمەت مۇشەلەرى كىرەدى. كوميسسياعا پرەمەر-مينيستر باسشىلىق ەتەدى. كوميسسيا اكتيۆتەردى قايتارۋ جونىندەگى ماسەلەلەردى كوللەگيالدى تۇردە قارايتىن بولادى. بۇل جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ اشىقتىعى مەن باقىلانۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
قانداي دا ءبىر ۋاعدالاستىقتارعا نەمەسە قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىلمەيدى, ويتكەنى ونىڭ قۇرامىنا كىرەتىن قاتىسۋشىلار كوپ بولعاندىقتان, جاسىرىپ قالۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل ازاماتتىق قوعام تاراپىنان باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ تۇيىندەدى جاناربەك ءاشىمجان.
ايتا كەتەيىك, بۇعان دەيىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويعانىن حابارلاعان ەدىك.