ەرتىستەن سۋ تاسىپ ىشۋگە ءماجبۇر

پاۆلودار اۋدانىنا قاراستى بۇل اۋىلدا قازىر باۋ-باقشا مەن ءتورت ت ۇلىكتى سۋاراتىن سۋ كوزى جوق. ماسەلە سوناۋ 2021 جىلدىڭ قىسىندا باستالىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندار ۇيلەرىنە كەلىپ تۇرعان اۋىز سۋدىڭ ساپاسى ناشارلاپ بارا جاتقانى جا­يىندا دابىل قاققانى ەسىمىزدە. جەرگىلىكتى اكىمدىك اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ جاعدايدى تۇزەگەندەي بولىپ ەدى. الايدا بىلتىردان بەرى ءبىرىنشى سكۆاجينانىڭ ءتۇبىن لاي باسىپ, احۋال ءتىپتى قيىنداپ كەتتى. سۋ مۇنارالارى جەر استىنان تارتىپ الاتىن سۋدى جەتكىلىكتى جيناي المايدى. ماسەلە سودان بەرى وزەكتى كۇيىندە قالىپ وتىر.

– كۇن ىستىقتا سۋ تاپپاي, قا­تا­لاپ وتىرمىز. ءبىرىنشى مۇ­نا­راعا جي­نا­لاتىن سۋ تۇتاس اۋىل­عا جەت­پەيدى. ال ەكىنشى مۇنا­رانى وسى اي­دىڭ سوڭىنان باس­تاپ جوندەي باستايمىز, – دەيدى اكىم­دىكتەگىلەر. بىلتىر دا وسىن­داي جاعداي ورىن الىپ, قۇ­دىق­­­تاردىڭ بەتىنە سۋ شىعىپ كەت­تى. جاپقىشتارىن اۋىس­تىرعان سوڭ, ماسەلە رەتتەلگەن­دەي كورىن­گەن. ءارى ۇيىمىزگە كەلىپ تۇرعان سۋ اۋىز سۋعا جارامسىز, تەك ءۇي شارۋا­­شىلىعىنا, باۋ-باقشاعا پايدا­لانامىز. ەندى سول سۋدىڭ ءوزى دە جوق. سوڭعى رەت بولعان اپات­تىق جاعدايدان كەيىن بارلىعى توق­تاپ قالدى. ادامدار باۋ-باق­شا ەگۋدەن قورقىپ قالعان. سەبەبى ونى سۋاراتىن سۋ جوق. تۇرعىلىقتى حالىقتىڭ 90 پايىزى سۋدى ەرتىس وزەنىنەن شە­لەكتەپ تاسىپ, قاي­نا­تىپ ىشۋگە ءماج­بۇرمىز, دەيدى جەر­گى­لىكتى تۇر­عىن­ اناستاسيا راششۋپكينا.

وڭىرلىك ەنەرگەتيكا جانە تۇر­­­عىن­ ءۇي-كوممۋنالدىق شا­­رۋا­­­­شى­­لىق باسقارماسىنىڭ باس­­­شى­سى ەرجان سالحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇعان دەيىن سۋ الىنىپ كەلگەن­ سكۆاجينانىڭ ءتۇبىن لاي باسقانى سە­بەپتى ەندى ونى پايدالانۋ مۇم­كىن ەمەس. سوندىقتان الداعى ۋا­قىت­­تا جاڭا سكۆاجينا قازىلىپ, اۋىل­ حالقىنا سۋ سودان تارتىلادى. ء«بىزدىڭ باسقارمانىڭ الدىندا ءوڭىر بويىنشا 27 اۋىل­دى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى تۇر. ياعني وسى ەلدى مەكەندەرگە ەڭ اۋەلى باسىمدىق بەرىلەدى. چەرنورەتسكىدە سۋ جوق ەمەس بار, تەك سونىڭ ساپاسىن دۇرىستاۋ ماسەلەسى تۋىپ وتىر. ءارى ماسە­لە­نىڭ قالىپتاسقانىنا ءبىر جارىم جىلداي عانا ۋاقىت بولعان. ونى شەشۋ ءۇشىن بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىپ, سمەتا جاساۋعا ءبىراز ۋاقىت جۇمسالدى. جوبانى جۇزە­گە اسىرۋ كەزىندە كەيبىر پىسىق­تالماعان جايتتار تۋىنداپ قالادى. تاعى ءبىرى تۇزەتۋگە ۇشىرايدى, ماسەلەن, قوسىمشا سكۆاجينانى بۇرعىلاۋ كەرەك بولادى. بۇدان 40 جىل بۇرىن بۇرعىلانعان سكۆاجينانىڭ ءتۇبى لايلانا باستاعانىن جوبالاۋشىلار ەسكەرمەگەنگە ۇقسايدى. سەبەبى اۋىلدى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز­­ سۋ جۇيەسىمەن قامتىعان ۋا­قىت­تا جاڭا سكۆاجينا جوباعا ەنبەي قالعان», دەيدى ول.

پاۆلودار اۋدانىنىڭ اكىمى نيكولاي دىچكو بۇل سكۆاجينا­ ورتا­لىقتاندىرىلعان جۇيە ارقى­لى 2012 جىلدان جاقسى جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن, ماسەلە سوڭ­عى ەكى جىلدا بوي كورسەتە باس­تاعانىن جەتكىزدى. وبلىس اكىم­دى­گىنىڭ قولداۋىمەن جاڭا سكۆاجينا قازۋعا ءوڭىر بيۋدجەتىنەن 87 ملن تەڭگە ءبولىنىپتى. تەرەڭدىگى شامامەن 630 مەتر بولاتىن ۇڭعىمانى بۇرعىلاۋ ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا باستالادى دەپ سەندىردى اۋدان باسشىسى. ودان سوڭ جاڭادان سورعى جابدىقتارىن ورناتۋ, جەلىگە قوسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك.

قازىر چەرنورەتسك اۋى­لىن­دا 1494 ادام تۇرىپ جا­تىر.­ اۋداندىق قوعامدىق كە­ڭەس­­­­تىڭ توراعاسى باقىتبەك بات­­كەە­ۆ­تىڭ سوزىنشە, بيىلدان جەر­گى­لىك­تى اۋىلدارداعى اۋىزسۋ كاسىپ­ورىن­دارىن باسقارۋ فورمالارى وزگەر­تىلىپ, بارلىعى وبلىستىق بيۋد­جەتكە قارايتىنداي جۇيە جاسالۋدا. سەبەبى ەلدى مەكەندەردەگى اۋىز سۋدىڭ وزىندىك قۇنى ءبىر تەكشە مەترىنە 600-700 تەڭگەنىڭ ۇستىنە شىعىپ كەتەدى. ال جەكە تۇرعىندارعا بەلگىلەنگەن تاريف مولشەرى شامامەن 258 تەڭگە. جەرگىلىكتى قازىنا اۋىز سۋدى سۋبسيديالاۋعا ۇنەمى قاراجات تابا بەرمەيدى. سوندىقتان جاڭا جۇيە اۋىلدارداعى اۋىز سۋ مۇنارالارىنىڭ جۇمىسىن تۇراقتى ەتەتىنىنە سەنىم مول.

پاۆلودار وبلىسى,

پاۆلودار اۋدانى