شتاب وتىرىستارى ءوندىرىستىڭ وزىندە وتۋگە ءتيىس

جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق – ءجىتى نازاردا

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الما­سادام ساتقاليەۆ بيىل جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىندا 10 ەنەرگوبلوك, 49 قازاندىق جانە 54 تۋربينانى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ جوسپارلانعانىن جەتكىزدى. قا­زىرگى تاڭدا 3 ەنەرگوبلوك, 19 قا­­زاندىق جانە 8 تۋربينادا جۇ­مىس جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن. 3 قا­زاندىق پەن 8 تۋربينادا جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالىپتى.

«بيىل 25,3 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق ەلەكتر بەرۋ جەلىسىن, 567 قوسالقى ستانسانى, 3,5 مىڭ تاراتۋ پۋنكتىن جانە ترانسفورماتورلىق قوسالقى ستانسالاردى جوندەۋ ­جوسپارلانىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا 2 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق ەلەكتر بەرۋ جەلىلەرى, 69 قوسالقى ستانسا, سونداي-اق 469 تاراتۋ پۋنكتى مەن ترانسفورماتورلاردا جۇمىس تياناقتالدى», دەدى ا.ساتقاليەۆ.

مينيستر جوندەۋ جۇمىستا­رىن جۇرگىزۋ بارىسىندا الداعى جىلىتۋ ماۋسىمىندا تاۋەكەل ايماعىنا كىرەتىن ەنەرگەتيكا­لىق كاسىپورىندارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, ريددەر جەو-نىڭ بارلىق 6 قازاندىعىن جون­دەۋدى باستاۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار قابىلدانىپتى. مۇن­داي جۇ­مىستار ەكىباستۇز, جەزقاز­عان, كەنتاۋ جانە ت.ب. جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىندا دا جۇرگىزىلىپ جات­قانىن باياندادى.

يندۋستريا جانە ينفراقۇرى­لىمدىق دامۋ ءمينيسترى مارات قاراباەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعان­­دا, بۇگىندە الەۋمەتتىك نىساندار ­مەن تۇرعىن ۇيلەر الداعى جىلىتۋ ­كە­زەڭىنە قىزۋ دايىندىق ۇستىن­دە. 22 ماۋسىمداعى جاعداي بويىن­شا 2,5 مىڭ ءبىلىم بەرۋ نىسانى مەن 1,7 مىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىندا جانە 7,3 مىڭ تۇر­عىن ۇيدە قىسىمدى تەكسەرۋ جۇمى­سى جۇر­گىزىلىپتى.

«سونىمەن قاتار بارلىق وڭىر­دە جىلۋ جەلىلەرىنە تەح­ني­كا­لىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇ­گىنگى تاڭدا 89 قالانىڭ 30-ىن­دا جۇمىس اياقتالدى. جال­پى, جىل سوڭىنا دەيىن 500 شاقى­رىمنان استام جىلۋ جەلىلەرىن جوندەۋدەن وتكىزۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق 1,4 مىڭ شاقىرىم سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىنىڭ 233 شاقىرىمى جوندەلسە, 46 شا­قىرىم سۋ بۇرۋ جەلىسى دە جون­دەلدى», دەدى م.قاراباەۆ.

ۇكىمەت مۇشەلەرىنەن كەيىن ءسوز الىپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇ­مىستار تۋرالى پاۆلودار وبلى­سى­نىڭ اكىمى اسايىن بايحا­نوۆ, قا­راعاندى وبلىسىنىڭ اكى­مى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ, اباي وب­لىسىنىڭ اكىمى نۇرلان ۇرانحاەۆ بايانداما جاسادى.

پرەمەر-مينيستر الداعى جى­­لىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق ما­سەلەسى ماۋسىم ايىندا ادەيى ەرتەرەك قارالىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. الايدا, ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر اكىمدىكتەر مەن ورتالىق مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمى­سىنان بىرقاتار كەمشىلىك باي­قالادى.

ماسەلەن, جۇيەلى وپەراتور «KEGOC» كومپانياسى جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنداعى كۇر­دەلى جوندەۋ جۇمىستارىن بەكىت­تى. بىراق بۇل جۇمىستار كوپتە­گەن وڭىردە كەشىگىپ جاتىر. ال, ءتىپتى, ەندى بىرەۋلەرى جوندەۋ جۇمىس­تارىن كەلەسى جىلعا قالدىرىپ وتىر.

«مىسالى, اتىراۋ جىلۋ ورتا­لى­عىندا تۋربينالاردى جون­دەۋ جۇمىستارى باستالعان جوق. مەرزىمنىڭ بۇزىلۋى 60 كۇن­دى قۇراپ وتىر. رۋدنىي جىلۋ ورتالىعىندا دا وسىنداي جاع­داي. 45 كۇننەن بەرى جۇمىس توقتاپ تۇر. تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ گرەس-1-دەگى قازاندىقتى جوندەۋ جۇ­مىستارى جوسپاردان مۇلدەم الى­نىپ تاستالعان. ايتا بەرسەك, مۇنداي مىسالدار كوپ. بۇ­لاي جۇمىس ىستەۋگە بولمايدى. ەنەر­گيا وبەكتىلەرى يەلەرىنىڭ جا­ۋاپ­كەرشىلىگىن كۇشەيتۋ قاجەت. ولار­دىڭ الدىنا قاتاڭ تۇردە قارسى مىندەت قويۋ كەرەك», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

 ول سونداي-اق جىلۋ جەلىلە­رىن جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ قارقى­نى وتە باياۋ ەكەنىن قاداپ ايتتى. بايىپپەن قاراساق, 47 جوبانىڭ 30-ىندا عانا جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. جەلىلەردى تەحنيكالىق تەك­­سەرۋ جۇمىستارى دا ءالى بىتپە­گەن. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ پىكى­رىن­شە, ۋاكىلەتتى ورگان مەن اكىم­دىك­­تەردىڭ اراسىندا ۇيلەس­تىرۋ­دىڭ جوقتىعىنان وسىنداي كەم­شى­لىكتەر ورىن الىپ وتىر.

«جالپى, جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جۇمىستارىن ناشار دەپ باعالايمىن. ءبىرىنشى باسشىلاردىڭ, اكىمدەر مەن مي­نيسترلەردىڭ جاۋاپتى ورىنباسارلارى «كابينەتتە وتىرماي», جۇمىستىڭ بەل ورتاسىندا جۇرۋگە ءتيىس. پروبلەمالاردى وبەكتىنىڭ باسىندا شۇعىل شەشۋ قاجەت. ارقانى كەڭگە سالاتىن ۋاقىت جوق, جاز ورتاسى كەلىپ قالدى. تاۋ­­لىك بويى جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بىز­دە قۇرىلىس ماۋسىمى وتە قىس­قا, سوندىقتان تاۋەكەل دە جو­عا­رى. ەگەر جاز بىتكەنشە جاعداي جاق­سارمايتىن بولسا, وندا جاۋاپتى ادامدارعا قاتىستى كادرلىق شەشىمدەر قابىلداناتىن بولادى», دەدى پرەمەر-مينيستر.

ءاليحان سمايىلوۆ ەنەرگەتي­كا مينيسترلىگى ءوڭىر اكىمدەرى­مەن بىرلەسىپ, جىلۋ كوزدەرىنىڭ جون­­دەۋ مەرزىمدەرىن اۋىستىرماي, جى­لىتۋ ماۋسىمىنا تولىق دايىن­دىقتى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك ەكە­نىن ەسكەرتتى. ال ين­دۋستريا مي­نيسترلىگىنە ءوڭىر اكىمدەرىمەن بىر­لەسىپ, جىلۋ جەلىلەرىندەگى جون­دەۋ جۇمىس­تارىن تياناقتى اياق­تاۋ ءۇشىن بار­لىق قاجەتتى شارا قابىل­داۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى.

ۇكىمەت باسشىسى سونداي-اق جىلۋ ەنەرگەتيكاسى جونىندەگى زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە بەكىتىلگەن جوندەۋ كەستەسىن بۇزعانى ءۇشىن ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن بەلگىلەۋ ماسە­لەسىن پىسىقتاۋى كەرەك ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.

ء«تاريفتى بەكىتۋ كەزىندە بە­رىلگەن وتىنىشتەردىڭ نەگىزدىلىگىن جا­نە ستانساداعى ناقتى جاعداي­دى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كەشەندى ءتاسىل قاجەت», دەدى ول.

سونىمەن قاتار پرەمەر-مي­نيستر ەكى اپتا ىشىندە وڭىرلىك ەلەكتر جەلىلىك كومپانيالاردىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىنە تالداۋ جۇرگىزىپ, تاۋەكەلدەر كارتاسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. وعان قوسا ول جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جونىندەگى وڭىرلىك شتابتاردىڭ جۇمىسىن تۇگەل قايتا قاراۋدى تالاپ ەتتى.

«جىل سايىن ولاردىڭ جۇ­مى­­سىندا ناقتى ىستەر ەمەس, ناۋقان­شىلدىق ورىن الىپ وتىر. ولار قاعاز جۇزىندە بار, ال جوندەۋ جۇمىستارىنا قاتىستارى جوق. شتاب وتىرىستارى اكىمدىكتەر­دە ەمەس, تىكەلەي وبەكتىلەردە ءوتۋى كەرەك», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ءاليحان سمايىلوۆ.

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»

جاڭالىققا تولى جاڭا كودەكس

زەينەتاقى مەن جاردەماقى­­نى كوبەيتۋ, پرواكتيۆتى تۇردە الەۋ­مەتتىك قولداۋ كورسەتۋ: قازاق­ستاندا 1 شىلدەدەن باستاپ جاڭا الەۋمەتتىك كودەكس كۇشىنە ەنەدى. بۇل تۋرالى ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە پرەمەر-مي­نيستر ءاليحان سمايىلوۆ ايتتى.

سونىمەن بيىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ قولدانىسقا ەنەتىن جاڭا الەۋمەتتىك كودەكستىڭ نورما­لا­رىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى وتىرىستا جان-جاقتى تالقىلا­نىپ, وزىق, وسال تۇستارىنىڭ ءبارى قا­رالدى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ەڭبەك جانە حالىق­تى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا ەندى رەسپۋب­ليكاداعى الەۋمەتتىك قولداۋ ماسە­لەلەرى ءبىر قۇجات – الەۋمەتتىك كودەكسپەن رەتتەلەتىنىن اتاپ ءوتتى. «قۇجات 1 شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى. كودەكس نورمالارىنىڭ ءبىر بولىگى جىل باسىنان قولدانىسقا ەنگەن ەدى», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.

اتاپ ايتقاندا, قۇجات تۋعان­نان باستاپ كامەلەتتىك جاسقا جەتكەنگە دەيىن الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ, جۇمىسقا ورنالاستى­رۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى, الەۋمەتتىك ساق­تاندىرۋ, قيىن ومىرلىك جاعداي كەزىندە كومەك كورسەتۋ, قارتتار­دى قولداۋ جانە ت.ب. ماسەلەلەردى قامتيدى.

انا مەن بالانى الەۋمەتتىك قورعاۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىندا بىرقاتار قوسىمشا شارا قاراس­تىرىلدى. ماسەلەن, جىل باسى­نان بەرى بالا كۇتىمى بويىنشا بەرىلەتىن تولەم مەرزىمى 1,5 جاس­قا دەيىن ۇلعايتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا 450 مىڭنان استام وتباسى اتالعان كومەكتى الدى. 1 شىلدەدەن باستاپ «التىن القا», I جانە II دارەجەلى «انا داڭقى» وردەنىمەن ماراپاتتالعان, «باتىر انا» اتا­عى بار كوپبالالى انالارعا تو­لەنەتىن جاردەماقى مولشەرى دە ۇلعايادى. بۇل شارامەن 90 مىڭعا جۋىق ايەل قامتىلماق.

سونداي-اق كودەكستە مۇگە­دەك­­تىگى بار ازاماتتارعا كوپ كو­ڭىل ءبولىندى. اتاپ ايتقاندا, مۇ­گە­دەكتەرگە, ولاردىڭ قامقور­شى­لا­رىنا جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان وتباسىلارعا تولە­نەتىن جاردەماقى مولشەرى 14,5 پا­يىزعا ارتادى. جاردەماقى مول­­شەرىنىڭ جىل باسىندا 8,5 پا­يىزعا ۇلعايعانىن ەسكەرە وتىرىپ, تولەمدەر سوماسى جالپى 23 پايىزعا وسپەك.

جالپى, جاڭا الەۋمەتتىك كو­­دەكس­تىڭ وسى جانە باسقا دا كوپ­تە­گەن نورماسى ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقا­تىن ارتتىرۋعا جانە الەۋ­مەت­تىك تاۋەكەلدەردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان.

وتىرىس بارىسىندا «شانس» مۇگەدەكتەردى وڭالتۋ ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعا­سى ۆاسيلي شيمانسكي دە ءسوز سوي­لەدى.

بۇعان قوسا, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ پەن تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەر­مەك كەنجەحان ۇلى مۇقتاج ازا­ماتتاردىڭ دەرەكتەرىن وزەكتەن­دىرۋ جانە وڭىرلەردە پرواكتيۆتى فورماتتا اتاۋلى الەۋمەتتىك كو­مەك كورسەتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىن­شا, جاڭا كودەكستە ۇسىنى­لىپ وتىرعان شارالار الەۋمەت­تىك قور­عاۋ جۇيەسىن حالىقارالىق ستان­دارتتارعا ساي قايتا رەتكە كەل­تىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

«وسىلايشا, الەۋمەتتىك قور­عاۋ جانە زەينەتاقىمەن قام­تا­­ماسىز ەتۋ سالاسى بويىنشا بار­لىق زاڭناما ءبىر جۇيەگە كەل­تى­رىلدى. الەۋمەتتىك كودەكس­تە كۇ­شى جويىلعان 10 زاڭنىڭ نە­گىز­گى نورمالارى ساقتالدى. سو­نى­مەن قاتار بىرقاتار جاڭا ەرەجە قاراستىرىلعان. ولاردىڭ بار­لىعى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىن­شا, كودەكستىڭ ماڭىزدى جاڭالى­عىنىڭ ءبىرى – زەينەتاقىنى كەزەڭ-كەزەڭمەن ارتتىرۋ. ماسەلەن, بيىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ 2027 جىلعا دەيىن بازالىق زەينەتاقى مولشەرى ورتا ەسەپپەن 51 پايىز­عا وسەدى. ياعني 2 ملن-نان استام زەي­­نەتكەر وسى قولداۋ شارالا­رىمەن قامتىلماق. جالپى, قا­بىلدانىپ جاتقان شارالار 2025 جىل­عا قاراي جيىنتىق زەي­نەت­اقىنى ورتا ەسەپپەن 27 پايىز­عا ارت­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار پرەمەر-مي­نيستر ەندى ازاماتتار وزدەرىنىڭ زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ 50 پايى­زىن سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرۋ­گە قۇقىلى ەكەنىن ايتتى. جيناق­تاردىڭ قالعان بولىگى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىندا قالادى.

«1 شىلدەدەن باستاپ مەملەكەت­تىك الەۋمەتتىك جاردەماقى تاعى 14,5 پايىزعا ۇلعايادى. جالپى ءوسىم 23 پايىزدى قۇرايدى. مۇگە­دەكتىك مەديتسينالىق مەكەمە­لەر­­گە مىندەتتى تۇردە بارماي-اق جانە راستاۋ الماي-اق, پرواكتيۆتى تۇردە بەلگىلەنەتىن بولادى. قورى­تىندىنى تاجىريبەلى دارىگەر­لەردەن قۇرالعان تاۋەلسىز ساراپ­شىلار بەرەدى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

وعان قوسا كوپبالالى وتباسىلاردى قولداۋ ءۇشىن «التىن القا», «انا داڭقى», «باتىر انا» ماراپاتتارىنىڭ جاردەماقى مول­شەرى سارالاندى. ەلىمىزدە 90 مىڭ­عا جۋىق انا جو­عا­رى جار­دەماقى الادى.

سونداي-اق جاڭا كودەكسكە ساي­كەس ەڭبەك ۇتقىرلىعى ورتا­لىق­­تارى قۇرىلىپ جاتىر. «وڭىرلەردە جۇمىس ورىندارىنىڭ بىرىڭعاي بازاسى بولادى. بۇل جۇمىس ىزدەۋ ۇدەرىسىن جىلدامداتادى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.