قازاقستاندا شىعارىلاتىن ونىمدەردىڭ حالىقارالىق نارىقتاعى تانىمالدىلىعى تومەن. مۇندا ماڭدايى جارقىراعان مۇنايدان وزگە, كۇللى الەمدە كوش باستاعان ۋران ءوندىرىسىن مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى. وسى تۇستا ەت جانە ۇن قوسىلعان ساپالى تاعامدارعا, كونديتەرلىك ونىمدەرگە سۇرانىس جوعارى ەكەندىگىن ەسكەرگەن ءجون.
حالىقارالىق نارىقتا «قازاقستاندا جاسالعان» برەندى باسەكەگە قابىلەتتى مە؟ وسى سۇراقتىڭ جاۋابىن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى گۇلميرا باعىتقىزى ىزدەپ كوردى.
وسى ورايدا اۆتوردىڭ «قازاقستاندا جاسالعان» ءونىم قاشانعى قاعاجۋ كورەدى؟ ماتەريالىنا كوز جۇگىرتىپ وتسەك.
سوڭعى مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, بۇگىندە بار-جوعى 400-دەن استام وتاندىق كومپانيا ءوز ونىمدەرىن شەتەلگە ەكسپورتتايدى ەكەن. وسىعان قاراپ, جاھاندىق ساۋدا سورەسىندە شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلار ەكسپورتىنىڭ ۇلەسى ءالى دە تومەنگى دەڭگەيدە ەكەندىگىن بايقاۋعا بولادى. ءتىپتى الىسقا بارماي-اق سىرتقى نارىق تۇرماق, ءوزىمىزدىڭ ءىرىلى-ۇساقتى ساۋدا ورىندارىندا دا شەتتەن جەتكىزىلەتىن تاۋارلاردىڭ تاساسىندا قالىپ قوياتىن وتاندىق ءونىمنىڭ جاعدايى دا ءماز ەمەس.
بۇل رەتتە ماقالا اۆتورى قازاقستان ەت شارۋاشىلىعى وداعىنىڭ توراعاسى ماقسۇت باقتىباەۆتىڭ پىكىرىن سۇرادى.
«بولشەك ساۋدا سالاسىنداعى رەتتەۋلەر مەن ناقتىلىق, زاڭ جۇزىندە بەلگىلەنگەن باسىمدىقتاردىڭ بولماۋىنان, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ نارىقتاعى ورنى ەلەۋسىز قالىپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ ساۋدا سورەلەرىندە وزىمىزدە وندىرىلگەن ونىمدەر جوقتىڭ قاسى. قازىر ازىرلەنىپ جاتقان «قازاقستاندا جاسالعان» جالپىۇلتتىق باعدارلاماسىندا وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋ مەن دامىتۋ ماسەلەلەرى تولىعىمەن قامتىلۋى كەرەك. جالپى, ءبىزدىڭ تاۋار وندىرۋشىلەرىمىز بۇل باعدارلامانى وزەكتى دەپ ساناعانىمەن, وسىدان 10-15 جىل بۇرىن ەرتە جۇزەگە اسىرىلعاندا ءىسىمىز ورگە باسىپ, حالىقارالىق ساۋدا نارىعىندا دا ەسەبىمىز تۇگەل بولار ەدى», دەپ ويىن جەتكىزدى ماقسۇت باقتىباەۆ.
گۇلميرا باعىتقىزىنىڭ جازۋىنشا, ساۋدا جەلىلەرىندە يمپورت باسىم بولعاندىقتان, تۇتىنۋشىلاردىڭ وتاندىق ونىمگە دەگەن سەنىمى ءالى دە قالىپتاسار ەمەس. وسى ورايدا وتاندىق وندىرۋشىلەر ءۇشىن «قازاقستاندا جاسالعان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىنعان شارالار, ءوزىمىزدىڭ ونىمدەرگە وڭ سەپتىگىن تيگىزىپ, ءوز كەزەگىندە ساپالى ءارى قىمبات ەمەس ازىق-ت ۇلىكتى كوبىرەك وندىرۋگە مۇمكىندىك تۋعىزسا, سونىمەن قاتار يمپورتتىق ونىمدەردى ەمەس, ەلدەگى وندىرۋشىلەردىڭ مۇددەسىنە ساي قولداۋ كورسەتىلسە ءجون بولار ەدى.
قازىرگى تاڭدا كەز كەلگەن وتاندىق ءوندىرۋشى بەلگىلى ءبىر ءونىم وندىرسە دە, سايىپ كەلگەندە ونىڭ باستى ماسەلەسى - سول تاۋاردى ءتيىمدى وتكىزۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ كوبىسى ونىمدەرىن ساتۋمەن كاسىبي تۇردە اينالىسا المايدى. وعان سەبەپ تە كوپ. ال بولشەك ساۋدا جەلىلەرىنە جۇگىنسە, ولار شەتەلدىك جەتكىزۋشىلەر جۇكتەگەن ەڭ قاتال باسەكەگە تاپ بولادى.
قازىردىڭ وزىندە وتاندىق ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنە ارنالعان ساۋدا سورەلەرىن 50%-عا ارتتىرۋ جانە ونەركاسىپتىك تاۋارلارعا 10%-ىن ءبولۋ تۋرالى ۇسىنىستار تالقىلانىپ جاتىر. سالا ماماندارى وزىمىزدە وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ بىرنەشە ساناتى بويىنشا بولشەك ساۋدا سورەلەرىنىڭ 70%-نا دەيىن ءبولۋ كەرەكتىگىن ەسكەرەدى.